آزمون دماغ‌ شناسي

مجله سیب سبز - نسرين خسروشاهي: بيني شما چيزي بيش از يك عضو بويايي براي بوييدن گل‌ها، قهوه تازه و انواع رایح‌های خوش است. اين عضو عملكردي دارد كه مي‌تواند كاملا سلامت شما را تحت تاثير قرار دهد. اول از همه اينكه اين عضو مانند آژير خطر عمل مي‌كند، درباره سمي كه در هوا يا در غذا وجود دارد به شما اطلاعاتي مي‌دهد و حتي وقتي كودك گريه مي‌كند اين عضو كمك مي‌كند كه زودتر پوشك كودك را عوض كنيد.

دوم اينكه اين عضو به‌عنوان يكي از فيلترهاي بدن كمك مي‌كند ريه‌هاي شما تميز بماند. بياييد نقش بيني را در چشيدن قهوه يا بو كردن چلوكباب ناديده نگيريم. حسگرهاي بو در بيني احساس لذت زيادي را هنگام غذا خوردن به ما مي‌دهند. بدون اين حسگرها غذا كلا چيزي بي‌مزه مي‌شود. درست است كه بيني‌تان بوهاي نامطلوب را هم خيلي سريع مي‌فهمد اما مهم‌ترين وظيفه آن ايجاد راه هوايي براي ورود ميزان مناسبي از اكسيژن به منظور رسيدن به بافت‌هاي بدن است. حالا بايد اين آزمون را انجام دهيد تا بدانيد چطور مي‌توانيد سلامت بيني‌تان را در مسير درست قرار دهيد.


۱. روزانه چه مقدار خلط از سينوس‌هاي شما به داخل گلوي‌تان مي‌ريزد؟

الف يك تا دو قاشق غذاخوري
ب يك تا دو فنجان
ج يك تا دو ليتر
د يك تا دو گالون

2. كدام يك از روش‌هاي زير براي راحت شدن از شر آبريزش بيني مناسب است؟

الف كاري نداشته باشيد و بگذاريد جاري شود.
ب فين كنيد
ج دماغ‌تان را باد كنيد.
د اگر لازم بود آن را بالا بكشيد.

۳. چه زمان بيني شما از رشد مي‌ايستد؟

الف بعد از بلوغ
ب زماني كه ديگر دروغ نگوييد
ج زمان يائسگي
د هيچ‌وقت

4. وقتي آبريزش بيني شديد است، چه کار بايد کرد؟

الف دارو‌هاي ضد حساسيت مصرف كنيد.
ب از اسپري‌هاي بيني استروئيدي استفاده كنيد.
ج داروهايي مصرف كنيد كه توليد خلط يا موكوس را متوقف كند.
د يكي از سهام كارخانه دستمال كاغذي را بخريد!

۵. براي بهبود عملكرد سينوس‌هاي‌تان اول از همه شما بايد:

الف زير چشم‌هاي‌تان را ماساژ دهيد.
ب آواز بخوانيد و زمزمه كنيد.
ج غرغره كنيد.
د شنا كنيد.

6. اگر حس بويايي‌تان در حال از دست رفتن بود، بهترين كار چيست؟

الف سس تند بو كنيد.
ب با پزشك‌تان مشورت كنيد.
ج صابون‌تان را عوض كنيد.
د آنچه مي‌خوريد را تغيير دهيد.

ببينيد نمره‌تان چند شده است

۱- ج. روزانه تقريبا به اندازه يك نوشابه خانواده خلط (يك تا دو ليتر) داخل گلو مي‌ريزد.

اين كار باعث مي‌شود مواد سمي موجود در هوا نتوانند به راه‌هاي هوايي و ريه‌ها آسيب بزنند. حالا چطور اين اتفاق مي‌افتد؟ موهاي بلند موجود در بيني‌ شما بخشي از آلودگي كه تنفس مي‌كنيد را در خلطي كه در راه‌هاي بيني شما ساخته مي‌شود، محبوس مي‌كند. موهاي كمي كه سيليا ناميده مي‌شود درست مثل يك نوار نقاله ميكروسكوپي باعث حركت خلط حاوي آلودگي به سمت عقب گلو مي‌شود. اين موكوس قورت داده مي‌شود و به شكم مي‌رود كه بسيار ايمن‌تر از آن است كه به ريه‌ها برود كه بسيار حساس‌ترند و ممكن است دچار آسيب شوند.

۲- ب. براي جلوگيري از تجمع آب بيني بايد آن را فين كنيد.

بالا كشيدن يا فين كردن مي‌تواند بيني‌تان را تميز كند اما از تجمع آن جلوگيري نمي‌كند. بهترين كار اين است كه از سرم شست‌وشو استفاده كنيد. با يك سرنگ مقداري آب را به داخل بيني‌تان هدايت كنيد تا هم مرطوب بماند و هم از آلرژن‌ها و ديگر عوامل ايجاد كننده مشكل تميز شود. بهتر است يك فنجان آب استريل استفاده شود چون آب معمولي مي‌تواند ايجاد عفونت كند. در اين آب استريل يك قاشق چاي‌خوري نمك اضافه كنيد.

نمك سوزش را كمتر مي‌كند. سرتان را به يك طرف خم كنيد و در يكي از سوراخ‌هاي بيني‌تان اين سرم را بريزيد و اجازه دهيد از سوراخ بعدي آب بيرون بريزد. اگر جواب شما «ب» بوده باشد هم درست است چون كمك مي‌كند راه‌هاي هوايي‌تان باز شود. درحقيقت بسياري از افراد از بخور آب گرم براي جلوگيري از آبريزش بيني استفاده مي‌كنند تا با جاري شدن آب بيني راه‌هاي هوايي‌شان باز شود.

۳- د. بيني شما در طول زمان مدام سايز عوض مي‌كند.

به صورت تكنيكي رشد استخوان‌هاي بيني با گذشت زمان متوقف مي‌شود اما پوست و غضروف نرم‌تر شده و كمتر خاصيت الاستيسته خواهند داشت. بنابراين در طول زمان گوش‌ها و بيني همچنان مي‌توانند تغيير شكل داده و سايز و اندازه‌شان تغيير كند. اگر مشكوك هستيد كه پره‌هاي بيني، استخوان و ساختمان غضروف كه راست و چپ بيني را از هم جدا مي‌كند با هم تفاوت كرده حق داريد. بيشترين اتفاقي كه می‌افتد اين است كه پره‌هاي بيني از شكل مناسب‌شان خارج مي‌شوند و به دليل جاذبه زمين نوك بيني رو به پايين مي‌آيد.

گاهي اوقات برخي حوادث زندگي اين شكل مناسب را از بين مي‌برد. مثلا ممكن است برخورد يك توپ با بيني باعث شكستگي و از فرم خارج شدن بيني شود حتي اين احتمال وجود دارد كه در صورت درمان نشدن اين شكستگي در اثر سرماخوردن يكي از سوراخ‌هاي بيني حساس‌تر از ديگري شود.


۴- ج. آبريزش شديد بيني نياز به تجويز دارو از سوي پزشك دارد.

برخي افراد در اين شرايط از داروهاي ضدحساسيت يا اسپری‌هاي بيني استفاده مي‌كنند درحالي‌كه اين مشكل در اصل غيرآلرژي است و با افزايش سن شيوع بيشتري پيدا مي‌كند بنابراين اين داروها كمك چنداني نمي‌كنند چون علت اصلي را برطرف نمي‌كنند.

بايد از پزشك بخواهيد اسپري‌هاي آنتي كول‌انرژيك را كه از توليد خلط پيشگيري مي‌كنند تجويز كند؛ اسپری‌هاي استروئيد تنها براي كنترل التهاب و عفونت است و براي اين مشكل شما شايد چندان كمك‌كننده نباشد.

۵- ب. براي بهبود عملكرد سينوس‌ها بهتر است بخوانيد.

شايد باور نكنيد ولي آواز خواندن و زمزمه كردن ارتعاشي در تارهاي صوتي ايجاد مي‌كند كه به عملكرد بهتر سينوس‌ها كمك مي‌كند. با آواز خواندن سيليا (موهاي ريز و كوچكي كه در راه بيني قرار دارند و مانند جاروبرقي عمل مي‌كنند) تحريك مي‌شود و به صورت تاثيرگذاري باعث حركت خلط به بيرون بيني مي‌شود.

۶- ب. اگر حس بويايي‌تان دچار مشكل شده است حتما با پزشك مشورت كنيد.

تغييرات تغذيه‌اي و دارويي مي‌تواند در حس بويايي شما موثر باشد. البته با افزايش سن و به‌طور معمول بعد از ۷۰ سالگي نيز اين حس كمتر مي‌شود. در بيشتر اوقات اين تغيير حس نگران‌كننده نيست و با تنوع در رژيم غذايي مي‌تواند حس بويايي و البته چشايي را نگه داشت، اما گاهي اوقات از دست دادن حس بويايي مي‌تواند نشانه بيماري خطرناكي باشد، بنابراين اگر متوجه تغيير شديد بهتر است به پزشك مراجعه كنيد تا هر نشانه جدي را مورد بررسي قرار دهد.

چطور از خونريزي بيني جلوگيري كنيم؟

براي قطع جريان خون بهتر است بيني‌تان را از جايي كه استخوان تمام و غضروف شروع مي‌شود، فشار دهيد- حدود ۴۵ درجه به سمت جلو فشار دهيد- كار ديگري كه مي‌توانيد انجام دهيد اين است كه سرتان را به جلو ببريد نه عقب. از آنجا كه شما نمي‌خواهيد باعث تجمع خون در راه‌هاي هوايي‌تان شويد، به هيچ عنوان نبايد سرتان را عقب ببريد، اين كار را براي ۱۰ دقيقه انجام دهيد.