از درمان مشکلات گوارشی تا عفونت واژن خانم ها!

مجله سیب سبز - هانيه جباريان: از فواید پروبیوتیک ها چقدر می‌دانید؟ این باکتری‌های مفید، بیشتر از هر قرص معده ای می‌توانند به داد مشکلات گوارشی شما برسند. کافی است هنگام خرید محصولات غذایی به خصوص لبنیات به برچسب پروبیوتیک دقت کنید. چرا که این باکتری‌ها علاوه بر بهبود مشکلات گوارشی، سیستم ایمنی شما را تقویت کرده و عفونت کاندیدایی واژن خانم‌ها را التیام می‌بخشد. برای آشنایی بیشتر با این باکتری‌های دوست داشتنی با ما همراه شوید.

پروبيوتيك‌ها چه هستند؟

پروبيوتيك‌ها، باكتري‌هاي سودمند فلور ميكروبي دستگاه گوارش هستند. يك و نيم كيلوگرم از وزن بدن هر انساني را باكتري‌ها تشكيل مي‌دهند، البته تمام اين باكتري‌ها سودمند نيستند. بسياري از مشكلات به‌ويژه مشكلات گوارشي و گاه آلرژي‌ها زماني ايجاد مي‌شوند كه جمعيت پروبيوتيك‌ها يا همان باكتري‌هاي سودمند فلور ميكروبي دستگاه گوارش ما كاهش مي‌يابند. عوامل متعددي سبب كاهش جمعيت باكتري‌هاي سودمند دستگاه گوارش ما مي‌شوند، اولين و شايد مهم‌ترين عامل در كاهش اين باكتري‌هاي مثبت، استرس است كه همه ما روزانه با آن مواجه‌ايم، از ساير عوامل مي‌توان به وجود برخي بيماري‌ها مانند سندرم روده تحريك پذير، عفونت‌هاي كانديدايي در خانم‌ها و مصرف طولاني مدت آنتي‌بيوتيك‌ها و... اشاره كرد.


پروبيوتيك‌ها و بهبود مشكلات گوارشي

بسياري از مشكلات گوارشي به‌ويژه اسهال و يبوست، زماني ايجاد مي‌شود كه جمعيت پروبيوتيك‌ها در بدن كاهش مي‌يابد. در بسياري از مطالعات گفته شده تجويز پروبيوتيك‌ها در افرادي كه مبتلا به يبوست و اسهال بوده‌اند، سبب بهبود و رفع مشكل شده است.

پروبيوتيك‌ها و بهبود اسهال مسافرتي

زماني كه بسياري از افراد به سفر مي‏روند، دچار اسهال مي‌شوند و اين اتفاق را به اصطلاح آب به آب شدن مي‌گويند. طبق مطالعات انجام شده مصرف پروبيوتيك‌ها حدود ۳ روز قبل از شروع سفر و همچنين مصرف آنها در طول سفر مانع از بروز اسهال مسافرتي در افراد مي‌شود.

پروبيوتيك‌ها و بهبود اسهال ناشي از مصرف آنتي‌بيوتيك‌ها

در زمان مصرف آنتي‌بيوتيك‌ها به ويژه آنتي‌بيوتيك‌هايي مانند مترونيدازول افراد ممكن است دچار اسهال شوند چراكه آنتي‌بيوتيك‌ها همان‌طور كه قادرند باكتري‌هاي مضر را از بين ببرند، به همان ميزان سبب از بين رفتن باكتري‌هاي سودمند يا همان پروبيوتيك‌ها نيز مي‌شوند. طبق تحقيقات به عمل آمده، به اثبات رسيده كه اگر افراد از شروع آنتي‌بيوتيك‌تراپي، شروع به مصرف پروبيوتيك‌ها نيز بكنند ديگر دچار اسهال نخواهند شد، ضمن آنكه اثربخشي آنتي‌بيوتيك‌ها در بدن آنها افزايش مي‌يابد.

پروبيوتيك‌ها و بهبود يبوست

همان‌طور كه ابتلا به اسهال ناشي از به‌هم ريختگي و عدم تعادل فلور ميكروبي دستگاه گوارش و كاهش پروبيوتيك‌هاست، يبوست هم مي‌تواند به‌عنوان يك عامل غيرطبيعي براي سيستم گوارش ما و كاهش جمعيت باكتريايي پروبيوتيك‌ها عمل كند. طبق چندين مطالعه، مصرف روزانه پروبيوتيك‌ها مي‌تواند سبب بهبود يبوست شود.

پروبيوتيك‌ها و بهبود نفخ معده و گاز بيش از حد روده‌ها

براساس مطالعات به عمل آمده مصرف مداوم پروبيوتيك‌ها مي‌تواند سبب از بين رفتن نفخ و گاز سيستم گوارش ما شود، چراكه توليد گاز در روده‌ها اغلب به عهده باكتري‌هاي مضر یا فرصت‌طلب است كه در صورت كاهش تعداد پروبيوتيك‌ها، شروع به توليد گاز در روده مي‌كنند.

پروبيوتيك‌ها و تقویت سيستم ايمني

از آنجايي كه ۴۵ درصد سلول‌هاي سيستم ايمني (GALT) ما در سيستم گوارش‌مان جاي گرفته‌اند، هر نوع تغيير در سيستم گوارش ما مي‌تواند اثري مستقيم با سيستم ايمني‌مان داشته باشد. طبق تحقيقات انجام شده، مصرف محصولات پروبيوتيكي با بهبود فلور باكتريايي سيستم گوارش مي‌توانند از بروز مشكلات آلرژيك به‌ويژه درماتيت آتوپيك كه بيشتر كودكان زير يك سال را درگير مي‌كند و مي‌تواند سبب مرگ و مير آنها شود، جلوگيري كنند. براساس اين مطالعات پروبيوتيك‌درماني در نوزادان مبتلا به درماتيت آتوپيك سبب كاهش علائم بيماري و بهبود كامل بيماري در آنها می‌شود.

پروبيوتيك‌ها و بهبود عفونت كانديدايي واژن

نتيجه تحقيقات انجام‌شده نشان می‌دهد مصرف پروبيوتيك‌ها- چه به صورت خوراكي و چه به صورت شياف‌هاي واژني- نقش مهم و سودمندي در بهبود و كاهش علائم التهاب كانديدايي واژن در خانم‌ها داشته است. براساس اين مطالعات، مصرف پروبيوتيك‌ها در خانم‌هايي كه سابقه ابتلا به واژينوزيس دارند، سبب كاهش احتمال بروز مجدد در آنها شده است. اين اثربخشي به سبب نقش پروبيوتيك‌ها در بهبود فلور ميكروبي واژن است.

پري بيوتيك‌ها چه هستند؟

پري بيوتيك‌ها غذاي پروبيوتيك‌ها هستند. مصرف مداوم اين تركيبات مي‌تواند به رشد باكتري‌هاي سودمند دستگاه گوارش يا پروبيوتيك‌ها كمك شاياني كند. جالب است بدانيد كه موز، عسل، مارچوبه، كنگر فرنگي، سير و پياز حاوي پري بيوتيك‌ها هستند.

سين بيوتيك چيست؟

به محصولاتي كه هم شامل پروبيوتيك‌ها (باكتري‌هاي سودمند) و هم شامل پري بيوتيك‌ها (غذاي پروبيوتيك‌ها) باشد، سين بيوتيك گفته مي‌شود.

گستره محصولات پروبيوتيكي

این روزها وارد هر سوپرماركتی شويد با مجموعه‌اي از محصولات پروبيوتيكي روبه‌رو خواهيد شد. مهم‌ترين دسته اين محصولات، لبنيات پروبيوتيكي است كه مي‌تواند شامل شير پروبيوتيك، ماست پروبيوتيك، پنير پروبيوتيك، دوغ پروبيوتيك يا كفير و كره پروبيوتيك باشد. مجموعه محصولات پروبيوتيك تنها به لبنيات ختم نمي‌شوند. امروزه بسياري از شركت‌ها اقدام به توليد بيسكويت‌ها و پفك پروبيوتيك كرده‌اند. در خارج از ايران اين گستره بزرگتر است، تا آنجا كه انواع محصولات آرايشي و بهداشتي، نوشيدني و انواع غذاهاي فرآوري شده پروبيوتيك براي حفظ باكتري‌هاي مفيد بدن وارد بازار شده است.

مكمل‌هاي غذايي پروبيوتيكي

علاوه بر محصولات غذايي حاوی پروبيوتيك، محصولات دارويي و مكمل‌هاي پروبيوتيك نيز وجود دارند كه از برخي جهات بر محصولات غذايي پروبيوتيكي اولويت دارند. يكي از مهم‌ترين علل برتري مكمل‌ها آن است كه ميزان باكتري‏هاي فعال و زنده در آنها اغلب چندين برابر محصولات غذايي است و از آنجايي كه تعداد پروبيوتيك‌ها در ميزان سودمندي و اثربخشي آنها نقش اساسي دارد، مكمل‌ها در رابطه با سودمندي‌هاي گفته شده مي‌توانند- به سبب دارا بودن مقادير بالاتر پروبيوتيك- نقش پررنگ‌تري ايفا كنند. بهتر است بدانيد كه اغلب مكمل‌هاي پروبيوتيكي وارداتي هستند و در داروخانه‌ها به فروش مي‌رسند.


نكات طلايي در رابطه با پروبيوتيك‌ها:

- اثربخشي و سودمندي پروبيوتيك‌ها تا زماني ادامه مي‌يابد كه مصرف‌شان در برنامه غذايي شما قطع نشوند. البته بايد گفت كه حتي تا سه روز پس از آخرين مصرف پروبيوتيك‌ها، فلور ميكروبي روده، در تعادل به سمت پروبيوتيك‌هاست.

- مكمل‏‏هاي غذايي دارويي پروبيوتيك حتما باید داراي روكش محافظ باشند تا باكتري‌هاي مفيد، حين عبور از معده، در مجاورت اسيد معده از بين نروند.

- فرآورده‌هاي لبني بهترين حامل براي پروبيوتيك‌ها به حساب مي‏آيند.

- موز، عسل، مارچوبه، كنگر فرنگي، سير و پياز، پري‌بيوتيك‌هاي طبيعي هستند كه به‌عنوان غذاي پروبيوتيك‌ها بايد در برنامه غذايي شما قرار گيرند.

- مكمل‏هاي غذايي پروبيوتيك باید از مقادير كافي باكتري‏هاي مفيد برخوردار باشند. بهترين مقدار پروبيوتيك موجود در يك ماده غذايي براي اثربخشي ۱۰ به توان ۹ است (يعني يك ميليارد باكتري).

- افرادي كه تحت درمان با آنتي‌بيوتيك‌ها هستند، افرادي كه دچار اسهال‌اند، خانم‌هاي مبتلا به عفونت كانديدايي واژن و به‌طور كلي افرادي‏كه در شرايط حاد و استرس‌زا هستند، در اولويت مصرف پروبيوتيك‌ها قرار دارند.

- مصرف مكمل‌هاي پروبيوتيك براي همه افراد مجاز است. در زنان باردار و شيرده و افراد مبتلا به بيماري‌هاي خاص تحت نظارت پزشك بايد مصرف شوند.

- محصولات پروبيوتيك لبني در سراسر دنيا معمولا با برچسب‌هاي سبز رنگ از ديگر محصولات متمايز مي‌شوند و شما با اين شناسه مي‌توانيد هنگام تهيه محصولات لبني، هوشمندانه خريد
كنيد.

هر ماستی، ماست پروبیوتیک نیست!

استارتر (باكتري) ماست (Lactobacillus bulgaricus)، پروبيوتيك محسوب نمي‌شود. ماست زماني ماست پروبيوتيك مي‌شود كه لاكتوباسيل‌ها و بيفيدوباكتر‌ها مجزا (آن هم در شرايط خاص) به آن اضافه شوند.