ویکتوریا بکهام با سندرم‌تخمدان چطور بچه‌دار شد؟

مجله زندگی ایده آل - ستاره محمد: ویكتوریا بكهام، خواننده گروه انگلیسی اسپایس گرلز و همسر دیوید بكهام، فوتبالیست مشهور، سال‌های زیادی را با سندروم تخمدان پلی كیستیك گذرانده است. او هیچ وقت بیماری‌اش را از مردم پنهان نكرده و همواره تلاش می‌كند خانم‌های جوان را از عوامل خطرساز و علائم آن آگاه کند.

در این بیماری، تخمك‌گذاری اختلال پیدا می‌كند و تخمدان‌ها پر از كیست‌های ریز(شبیه کیسه‌های پر از مروارید) می‌شوند. درنتیجه فرد با مشكلات باروری و علائم آزاردهنده‌‌ای مثل ریزش مو، افزایش موهای زائد و آكنه مواجه خواهد شد. درحالی كه با درمان به‌موقع آن می‌توان یك زندگی سالم و طبیعی داشت، درست مثل ویكتوریا كه همین ۳ سال و نیم پیش در ۳۷سالگی چهارمین فرزند خود را به دنیا آورد! حال اگر كنجكاو شده‌اید كه بدانید این بیماری چگونه ایجاد می‌شود و از چه طریق می‌توان از ابتلا به آن پیشگیری كرد، حتما این مقاله را بخوانید. دكتر آزیتا صفارزاده، متخصص زنان و فوق تخصص نازایی و لاپاراسكوپی شما را در این زمینه راهنمایی می‌کند.


۷۰درصد از خانم‌ها مبتلا هستند!

سندروم تخمدان پلی كیستیك را می‌توان یكی از «بیماری‌های قرن» نام‌گذاری كرد چراكه تعداد مبتلایان به آن بسیار زیاد شده است، طوری كه تقریبا ۷۰درصد از خانم‌ها از آن رنج می‌برند. علت این افزایش آمار نیز تغذیه نامناسب و كمبود فعالیت بدنی ذكر شده است. درواقع با بی‌تحركی، بافت چربی در بدن افزایش پیدا می‌كند و به‌دنبال آن ذخیره‌سازی هورمون‌های جنسی بیشتر می‌شود زیرا این هورمون‌ها همگی از نوع چربی و كلسترول هستند. به این ترتیب میزان هورمون‌های جنسی مردانه در بدن خانم‌ها افزایش می‌یابد.

كیست‌ها چگونه ایجاد می‌شوند؟

در افراد مبتلا به بیماری پلی كیستیك، افزایش سطح هورمون‌های مردانه از رشد فولیكول‌ها و تخمك‌گذاری جلوگیری می‌كند. درواقع طی هر دوره قاعدگی یك فولیكول در تخمدان رشد می‌كند. سپس وقتی اندازه آن به ۱۸ تا ۲۲ میلی‌متر می‌رسد، تخمك از داخل آن آزاد می‌شود. اما در بیماری پلی كیستیك تمام فولیكول‌ها در مراحل ابتدایی رشد، زیر ۱۰ میلی‌متر باقی می‌مانند و سرا‌سر تخمدان را می‌گیرند.

عامل خطر شماره ۱: چاقی و كم‌تحركی

برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری باید تعادل بین قند و چربی در بدن رعایت شود. به عبارتی اگر فرد فعالیت بدنی كافی داشته باشد بافت چربی اضافی در بدنش تبدیل به قند و انرژی خواهد شد. به این ترتیب محلی برای ذخیره هورمون‌های اضافی مردانه باقی نمی‌ماند. یكی از مضرترین مواد غذایی موثر بر ایجاد تخمدان پلی كیستیك، چربی‌های اشباع شده ازجمله چربی‌های حیوانی و جامد هستند. برای مثال چربی موجود در پنیر پیتزا، گوشت قرمز، پوست مرغ و... همگی از نوع خطرناك هستند و در بدن به همان صورت چربی باقی می‌مانند.

البته شیرینی‌ها به‌خصوص انواع زود جذب آن مثل بستنی، شیرینی‌تر و... نیز در بدن تبدیل به چربی می‌شوند و ذخیره هورمون‌های جنسی مردانه را بالا می‌برند، بنابراین برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری باید در مصرف نشاسته، چربی، قند و شیرینی تعادل را رعایت كرده و از سبزیجات، حبوبات و میوه‌های متنوع استفاده كنید. همچنین باید فعالیت بدنی منظم داشته باشید كه در این میان ورزش‌های هوازی مثل ایروبیك، بسكتبال، والیبال و... بهترین انتخاب هستند.

عامل خطر شماره ۲: استفاده از هورمون در پرورش دام

در گذشته سندروم تخمدان پلی كیستیك فقط در خانم‌های چاق دیده می‌شد اما امروزه متاسفانه با افزایش بی‌تحركی و زندگی صنعتی، حتی لاغرها هم ممكن است دچار پلی كیستیك‌های مقاوم به درمان شوند. درحال حاضر كمتر كسی پیدا می‌شود كه در سونوگرافی‌اش این كیست‌ها دیده نشود. از طرفی امروزه در پرورش دام ازجمله گاو، گوسفند و مرغ معمولا از هورمون‌های جنسی به‌خصوص هورمون‌های زنانه استفاده می‌شود. هورمون‌های زنانه نیز بعد از ذخیره شدن در بافت چربی می‌توانند به هورمون‌های مردانه تبدیل شوند و تعادل هورمونی بدن را به هم بزنند.

عامل خطر شماره ۳: ژنتیك

سندروم تخمدان پلی كیستیك مثل دیگر بیماری‌های زنانه از جمله فیبروم می‌تواند زمینه ژنتیك و مادرزادی داشته باشد، به‌خصوص اگر چاقی موروثی نیز در خانواده دیده‌ شود. درحال حاضر محققان در پی كشف ژن‌های عامل آن هستند و تاكنون توانسته‌اند تعدادی از آنها را پیدا كنند. بنابراین اگر در اعضای خانواده‌تان به‌خصوص مادر، خواهر، خاله و عمه سابقه این بیماری وجود دارد باید بدانید كه در خطر بیشتری هستید.

تشخیص با سونوگرافی و آزمایش خون

برای تشخیص این سندروم لازم است سونوگرافی و آزمایش‌های به‌‌خصوصی درخواست شود. درواقع وقتی بیمار با علائمی چون افزایش آكنه، موهای زائد، نامرتبی عادت ماهانه یا حتی نازایی مراجعه می‌كند برای او آزمایش‌هایی در روز دوم عادت ماهانه تجویز می‌شود تا سطح هورمون‌های هیپوفیزی LH و FSH، هورمون AMH و دیگر هورمون‌ها اندازه‌گیری شود. در سونوگرافی نیز به‌خصوص اگر به طریق واژینال انجام شود معمولا فولیكول‌های زیر ۱۰ میلی‌متری بسیار زیادی دورتادور تخمدان مشاهده خواهد شد.

اگر می‌خواهید بارور بمانید...

یكی از نگرانی‌های شایع درمورد بیماری تخمدان پلی كیستیك، مساله باروری است. متاسفانه گاهی اوقات پزشكان به بیماران ترس‌های واهی می‌دهند و به آنها می‌گویند كه شاید هیچ‌وقت نتوانند بچه‌دار شوند. درحالی كه با اصلاح رژیم غذایی و سبك زندگی و درمان‌های دیگر بالاخره بارداری اتفاق می‌افتد. پس اگر می‌خواهید قدرت باروری خود را حفظ كنید، حتما بیماری‌تان را تحت درمان قرار دهید.

درمان تا آخر عمر ادامه دارد!

سندروم تخمدان پلی كیستیك به‌طور كامل درمان نمی‌شود و باید همیشه تحت كنترل باشد. به عبارتی كیست‌های ایجاد شده معمولا از بین نمی‌روند اما با رعایت نكات تغذیه‌ای، ورزش و مصرف متفورمین یا داروهای دیگر تحت نظر پزشك می‌توان تعداد آنها را كاهش داد، بنابراین بیمار بعد از برطرف شدن علائم خود نباید بگوید كه دیگر خوب شده‌ام و نیازی به ادامه درمان ندارم. افرادی كه لاغر هستند و در عین حال بیماری تخمدان پلی كیستیك دارند نیز برای رفع علائم‌شان باید میزان ورزش خود را افزایش دهند. اگر هم هیچ یك از روش‌های درمانی تاثیرگذار نباشند و قاعدگی منظم نشود از لاپاراسكوپی استفاده می‌كنیم و فولیكول‌های ریز را با الكترود می‌سوزانیم.


با موهای زائد و آكنه چه كنیم؟

برای كاهش موهای زائد در این سندروم می‌توان از داروهایی مثل اسپیرونولاكتون استفاده كرد. این دارو مدر است و علاوه بر كاهش موهای زائد، رشد موهای سر را هم بهبود می‌بخشد. برای رفع آكنه نیز معمولا از داروهای ضد آكنه موضعی یا حتی داروی داكسی سایكلین استفاده می‌شود. اما اگر آكنه خیلی شدید باشد گاهی فرد مجبور می‌شود تحت نظر متخصص پوست از داروی روآكوتان استفاده كند. این دارو حاوی اسید رتینوئیك است و باید با انجام آزمایش‌های كبدی در فواصل منظم، مصرف شود.

علائم این بیماری چیست؟

سندروم تخمدان پلی كیستیك با علائمی چون اختلالات قاعدگی، ریزش موهای سر به حالت مردانه در دو طرف شقیقه‌ها، افزایش موهای زائد صورت و بدن و آكنه همراه است. البته این بیماری طیف گسترده‌‌ای دارد و ممكن است همه مبتلایان علائم یكسانی نداشته باشند. برای مثال ممكن است دورتادور تخمدان فقط فولیكول‌های ریز با فاصله ۲ تا ۹ میلی‌متر وجود داشته باشد و بیمار هیچ گونه علامتی نداشته باشد. درمقابل، بعضی‌ها نیز بر اثر این بیماری اصلا در سال عادت ماهانه نمی‌شوند و تمام بدن‌شان از موهای زائد پوشیده می‌شود. به‌طور كلی سندروم تخمدان پلی كیستیك معمولا ابتدا با بی‌نظمی قاعدگی شروع می‌شود، به این صورت كه عادت ماهانه‌ها یک تا ۲ هفته عقب می‌افتند.

درنهایت نیز بیماری به‌جایی می‌رسد كه فرد فقط با استفاده از آمپول‌ها یا قرص‌های پروژسترون قاعده می‌شود. این سندروم همچنین زمینه‌ساز دیابت و فشار خون در سنین بالاست و اگر تحت درمان قرار نگیرد، علاوه بر ناباروری می‌تواند منجر به سرطان رحم و سینه در زندگی آینده فرد شود.