خريد تلفن همراه براي کودکان خوب يا بد؟

برترین ها: خريدن يا نخريدن تلفن‌ همراه براي بچه‌ها ذهن خيلي از پدر و مادرها را به خودش درگير كرده است. اصلا مسئله اين است كه همراه داشتن اين وسيله ارتباطي تا چه حد براي بچه‌ها ضروري است يا حتي سن مناسب براي همراه داشتن اين وسيله چه سني است و بالاخره اينكه چطور بايد ذهن بچه‌ها را براي رعايت قواعد همراه داشتن اين وسيله آماده كرد... اگر اين پرسش‌ها ذهن شما را هم مشغول كرده با ما همراه باشيد. خانم «طاهره ثانوی» کارشناس ارشد روانشناسی بالینی و مشاور کودکان، در اين گزارش به سوالات شما پاسخ مي‌دهد.



تلفن همراه يك وسيله ارتباطي است كه به دليل تغييرات شرايط جامعه امروز نمي‌توان آن را از هيچ فردي دريغ كرد. اما مشروط بر اين‌كه فرد استفاده كننده توان و قدرت درك چگونگي استفاده از اين ابزار ارتباطي را داشته باشد. بر اساس همين ديدگاه به جرات مي‌توان گفت تلفن همراه براي كودكان تا 12 سالگي يا قبل از ورود به دوره راهنمايي صرفا يك وسيله فانتزي و سرگرمي است نه بيشتر. در حقيقت زمان مناسب براي داشتن تلفن همراه زماني است كه بچه‌ها از نظر بلوغ اجتماعي به مرحله‌اي رسيده باشند كه قدرت تشخيص روابط و چگونگي اثر گذاري آن‌ها را داشته باشند و بتوانند دوست خوب و بد و به دنبال آن ارتباط خوب و بد را از هم تشخيص بدهند. به عبارت ديگر تحت تاثير ارتباطات آني و عوامل محيطي قرار نگيرند. به استناد اين توصيه‌ها همراه داشتن تلفن همراه از دوره راهنمايي به بعد البته آن هم بسته به شيوه تربيتي بچه‌ها و قدرت تشخيص آن‌ها توجيه پيدا مي‌كند نه قبل از آن.



گاهي بچه‌ها به هر دليلي به داشتن تلفن همراه اصرار دارند. در چنين مواردي مقاومت صرف در برابر آن‌ها براي خريد تلفن ‌همراه راهكار مفيدي نيست چون اين امكان وجود دارد كه آن‌ها براي رسيدن به خواسته خود دنبال راه‌هاي ديگري مثل برداشتن گوشي بزرگ‌‌ترها و... بروند. بنابراين بهتر است پدر و مادرها ميدان مبارزه را رها كنند و در عوض به منطق روي بياورند و در پي اين باشند تا با ايجاد رابطه صميمي‌تر و كم‌كردن فاصله‌ها راجع به شرايط داشتن اين وسيله ارتباطي با فرزندان‌شان حرف بزنند. در اين شرايط بهترين راهكار اين است كه به صورت مقطعي يعني در زمان‌هاي خاص كه شرايط ايجاب مي‌كند مثلا زماني كه بايد به هر دليلي به پدر و مادر اطلاع بدهند كه كجا هستند و چه مي‌كنند، به بچه‌ها اجازه بدهند از تلفن‌ آن‌ها استفاده كنند. اما نه به عنوان يك وسيله شخصي. بچه‌ها بايد ياد بگيرند كه گوشي همراه در دست آن‌ها يك امانت است كه بايد در زمان مقرر آن ‌را به پدر و مادرشان برگردانند. به اين شكل هيجان داشتن گوشي در آن‌ها كاهش پيدا مي‌كند. بنابراين به مرور زمان مي‌توانند منطقي‌تر به اين ماجرا نگاه كنند.



خيلي از پدر و مادرها به تلفن همراه به چشم يك وسيله كنترل‌گر نگاه مي‌كنند. به عنوان وسيله‌اي كه به آن‌ها اجازه مي‌دهد در هر شرايط و هر زماني از حال كودك‌شان باخبر شوند. اما حتي با اين ديدگاه لازم نيست كه بچه‌ها خودشان به طور اختصاصي تلفن همراه داشته باشند. چون آن‌ها هنوز قدرت تشخيص چگونگي استفاده از اين وسيله را ندارند. در اين شرايط بهترين راهكار اين است كه اين وسيله ارتباطي به صورت مقطعي در اختيار بچه‌ها قرار بگيرد. مثلا زماني كه بچه‌ها كلاس ورزشي يا فوق‌برنامه‌اي دارند مي‌توان تلفن همراه را در اختيار آن‌ها قرار داد و بعد از كلاس آن‌را از آن‌ها تحويل گرفت. در حقيقت به هر شكلي كه به تلفن همراه نگاه كنيم زماني مي‌توانيم آن را در اختيار بچه‌ها قرار بدهيم كه آن‌ها قدرت تشخيص اين را داشته باشند كه اين وسيله كجا مزاحم آن‌هاست، كجا دارد وقت آن‌ها را مي‌گيرد و بالاخره اين‌كه توانايي آن ‌را داشته باشند كه در زمان‌هاي مشخص آن را خاموش كنند.



استفاده زودهنگام از تلفن‌هاي همراه مي‌تواند عوارض و آسيب‌هاي متعددي به دنبال داشته باشد كه يكي از شايع‌ترين‌ آن‌ها دانش‌افزايي است. منظور از دانش‌افزايي مطلع شدن پيش از موقع بچه‌ها به اموري از جمله مفاهيم ارزشي و اجتماعي است كه هنوز قدرت درك و تحليل آن‌ها را ندارند. همين موضوع مي‌تواند منجر به بلوغ زودرس در آن‌ها، زير سوال بردن ارزش‌ها، هنجارها و حتي در بدترين شرايط كم‌رنگ شدن مقام و جايگاه پدر و مادر در ذهن‌ آن‌ها و در نهايت تشديد تعارض‌هاي خانوادگي شود. بنابراين بهتر است با ايجاد رابطه منطقي با كودكان به آن‌ها بفهمانيم كه به تلفن همراه درست مانند يك وسيله ارتباطي نگاه كنند كه شرط داشتن آن رسيدن به سن و قدرت درك مناسب است. درست مثل قوانيني كه براي داشتن گواهينامه و راندن اتومبيل بايد رعايت شوند.



انتخاب مدل گوشي مناسب براي بچه‌ها هم يكي از موضوعاتي كه احتمالا ذهن خيلي از پدر و مادرها را به خودش مشغول كرده. توصيه ما به اغلب والدين انتخاب گوشي‌هاي ساده است. گوشي‌‌هايي كه صرفا جنبه ارتباطي آن‌ها در ميان است نه بيشتر اما خب طبيعي است كه اين موضوع درحد يك توصيه باقي مي‌ماند چون به هر حال نمي‌توان به خانواده‌ها اجبار كرد كه چه مدل يا چه سبك گوشي را خريداري كنند، چون خريد گوشي يك انتخاب كاملا شخصي و سليقه‌اي است. اما توصيه ما اين است كه تا حد امكان دنبال مدل‌هاي ساده بروند تا بچه‌ها كمتر درگير جذابيت‌هاي آن‌ها از قبيل انواع و اقسام امكانات صوتي و تصويري كه اغلب وقت‌گير و اعتيادآور هم هستند، شوند.