وقتی یکی از والدین معتاد است...

مجله سلامت - محبوبه ریاستی:

توصیه ها و هشدارهای دکتر نسرین امیری فوق تخصص روانپزشکی کودکان

در جامعه امروز هر از گاه می شنویم که اعتیاد والدین باعث از هم پاشیدگی برخی از خانواده ها شده و در این میان کودکان قربانیان اصلی هستند و تاوان اشتباه والدین شان را می دهند.

در «فرزندپروری» این هفته با دکتر نسرین امیری فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی درباره کودکانی که والدینی معتاد دارند، گفتگو کرده ایم.


اعتیاد والدین تا چه حد می تواند روی روابط آنها با کودک شان تاثیر بگذارد؟

- طبیعتا آثار و عوارض زیادی خواهد داشت و کودک نمی تواند به والدینش اعتماد کند و همین بی اعتمادی باعث بروز مشکلاتی می شود. پدر یا مادری که اعتیاد دارد، دیگر نمی تواند خواسته های فرزندش را برآورده کند یا محبتی که باید، به فرزندش داشته باشد چون صلاحیت این کار را ندارد. کسی که نتوانسته از خودش به خوبی مراقبت کند، از کودکش هم نمی تواند مراقبت کند و کسی که به خودش کمکی نکرده، به دیگری هم نمی تواند کمک کند.

در این شرایط بهترین راه حل چیست؟

- بهتر است به مادر یا پدری که اسیر مواد مخدر شده اند، در وهله اول به عنوان یک بیمار نگاه کنیم و سپس به او کمک کنیم اعتیادش را ترک کند چون اگر به صرف اینکه معتاد است و دیگر نمی تواند والد شایسته ای برای فرزندش باشد ترکش کنیم، نه تنها مشکلی حل نخواهد شد بلکه شکاف بین کودک با والدینش عمیق تر هم خواهد شد.

در شرایطی که مادر اعتیاد دارد، همسر او چقدر در بهبود حالش می تواند تاثیرگذار باشد و پدر در این شرایط چگونه می تواند جای مادر را برای کودک پر کند؟

- کمک دیگران به فرد معتاد بسیار در بهبود حالش تاثیر دارد. اگر مادر دچار اتعتیاد شده باشد، نقش همسر به مراتب پررنگ تر است. او علاوه بر کمک به مادر باید به کودک نزدیک شود و سعی کند به جای مادر هم به او محبت کند.

آیا وقتی یکی از والدین اعتیاددارد، لزومی دارد که مربیان مدرسه در جریان قرار بگیرند؟

- بله، بهتر است در هر مدرسه یک مشاور وجود داشته باشد تا خانواده ها بتوانند مشکلات شان را به راحتی بیان کنند و از او کمک بگیرند اما متاسفانه هنوز سیستم آموزشی ما ضعف هایی دارد که یکی از آنها حضور نداشتن مشاور در همه مدارس است. وقتی کودک نتواند مشکلش را بیان کند، دچار مشکلاتی مثل نداشتن اعتماد به نفس، احساس حقارت و ... می شود. البته در شرایطی می توانیم مربیان مدرسه را در جریان بگذاریم که اولا بتوانند کمکی به کودک بکنند و ثانیا باری خطای پدر یا مادر را به دوش کودک نگذارند و به او احساس گناه ندهند.


آیا دخالت دادن کودک در بهبود و ترک اعتیاد والدین کار درستی است؟

- نه، البته حضور کودک می تواند انگیزه بزرگ و خوبی برای ترک اعتیاد والدین باشد اما نباید از او به عنوان یک وسیله استفاده کنیم. بهتر است اطرافیان از جمله همسر و دوستان نزدیک در این راه به والدی که دچار اعتیاد شده است، کمک کنند.

گاهی بچه ها از نزدیک شدن به مادر یا پدر معتادشان هراس دارند. در این شرایط چگونه می توان به آنها کمک کرد؟

- بهترین راه حمایت اطرافیان است و اینکه کودک را با والدینش حتی المقدور تنها نگذاریم چون ممکن است اتفاق ناگواری برای او بیفتد.

آیا کودکی که والدینش اعتیاد داشته اند، در آینده راحت تر به سمت اعتیاد کشیده خواهد شد؟

- نمی توانیم بگوییم صددرصد اینگونه خواهد بود. معمولا این بچه ها وقتی به سن نوجوانی می رسند، با مواد مخدر بیگانه نیستند و حداقلش این است که با طریقه مصرف آن آشنا هستند اما لزوما اینطور نیست که آنها در آینده معتاد خواهند شد.

خیلی از همسران ترجیح می دهند در این شرایط از یکدیگر جدا شوند، آیا این راه حل خوبی است؟

- جدایی معمولا به عنوان آخرین راه مطرح می شود و به طور کلی اگر در این شرایط سعی کنیم به مشکلات دامن نزنیم، بهتر است.

توهمات شیشه ای

لامپ ۱۰۰، فیلمی که این روزها روی پرده سینما است، روایتگر داستان زندگی فرزین (با بازی محسن تنابنده) است که دچار اعتیاد به مواد مخدر شده و توهماتش همسر و فرزندانش را در طول داستان درگیر دردسرهای فراوانی می کند.