بازي چه كيفي داره!

بازي براي بچه‌هاي كوچك هم يك سرگرمي است و هم عاملي‌ موثر در كمك به رشد و تكامل آن‌ها. كودكان با بازي كردن، دنياي پيرامون خود را جست‌وجو مي‌كنند و چيزهايي از قبيل دويدن، خزيدن، ساختن، آواز، نقاشي، دوستيابي و صحبت، دفاع از خود، اعتمادبه‌نفس و... را ياد مي‌گيرند. اما آيا توجه كرده‌ايد كه معمولا توجه كودكان بيشتر به اسباب‌بازي‌هاي ساده و اصيل جلب مي‌شود؟ مثلا توپ يا مكعب‌هاي چوبي؟ پدرو مادرهاي امروزي شايد تصور كنند، بايد براي فرزندان‌شان اسباب‌بازي‌هاي خيلي پيچيده و خاص بخرند تا ضريب هوشي (IQ) آن‌ها را بالا ببرند اما تا به حال هيچ محققي اثبات نكرده كه چنين اسباب‌بازي‌هايي تاثير چشم‌گيرتري را نسبت‌به انواع ساده و اصلي دارند. اسباب‌بازي‌هاي معمولي به‌رغم سادگي، كاربرد بسيار زيادي دارند و مي‌شود با آن‌ها بازي‌هاي متنوع و خلاقانه‌تري را انجام داد. اسباب‌بازي‌هاي الكترونيكي از بچه‌ مي‌خواهند تا فرمان‌هايي به‌خصوص را به آن‌ها دهد اما اسباب‌بازي‌هاي ساده و معمولي دستورالعمل ندارند و كودك مي‌تواند هر جور كه دلش مي‌خواهد با آن سرگرم شود.



به زمان مادر و پدربزرگ‌ها كه نيم‌نگاهي بيندازيم، يك بچه بايد خيلي خوشبخت مي‌بود تا قوم و خويشي از سفري دور و دراز برايش يك دست لوازم بازي گِلي سوغات آورد. قديمي‌ها با سنگ، خرده‌هاي پارچه، تكه‌هاي چوب و فلز سرگرم مي‌شدند. زمان ما اوضاع بهتر بود؛ عروسك‌هاي خوشگل، ماشين‌هاي سواري و سنگين و كوچولو، انواع لوازم منزل و ابزار فني به اندازه‌هاي كوچك و....‌ اما بچه‌هاي هزاره سوم از شكم مادرشان به دنياي اسباب‌بازي شيرجه زده‌اند؛ تنوع اجناس و محدوده گسترده قيمت فروشگاه‌هاي اسباب‌بازي دست مامان و باباها را باز گذاشته‌اند. واقعا نمي‌شود دست بچه را گرفت و به اسباب‌بازي فروشي برد و با خيال راحت و بدون وسواس يك قلم جنس خريد. ما كه ديگر از آب و گل درآمده‌ايم، همه‌اش به‌خودمان مي‌گوييم: «كاشكي اون يكي رو خريده بودم»، چه برسد به بچه‌هاي نيم وجبي. اما با تمام زرق‌وبرق و تكنولوژي اسباب‌بازي‌هاي جديد، آن قديمي‌هاي ساده هنوز مقاوم‌اند و منزلت خودشان را از دست نداده‌اند؛ متخصصان هم با اسباب‌هاي اصيل قديمي موافق‌ترند. مطمئن باشيد، كوچولوي شما يك توپ گرد خوش‌رنگ را با 100 تا اسباب بازي جديد عجيب غريب عوض نمي‌كند. هنر شماست كه با همان چند نوع وسيله ساده، بازي‌هايي جذاب و آموزنده را به فرزندتان ياد دهيد.



۶ ماهگي: كودك مشتاقانه به توپ خيره مي‌شود، خوشش مي‌آيد به توپ رنگي‌اي كه در اختيارش قرار داده‌ايد، دست بزند و حسش كند، پس بهتر است توپي بخريد كه هم رنگ جذابي داشته باشد و هم جنس نرمي.

۱۲ ماهگي: مي‌تواند روي زمين بنشيند، توپ را به سمت شما قل بدهد و كلي لذت ببرد، تازه ممكن است بتواند آن را پرتاب كند البته نه به هدف خاصي! او عاشق توپ قلقلي‌اش است.

۱۸ ماهگي: به ليگ قهرماني نوپاي‌تان خوش آمديد؛ فوتباليست كوچولوي شما با توپ قلقلي رنگارنگش رفيق شده و از اين‌كه مي‌تواند با توپ بازي توجه شما را به‌خود جلب كند، ذوق زده مي‌شود.

۲ سالگي: ديگر مي‌تواند توپ را با پا شوت كند.

۳ سالگي: وقتش است براي قهرمان كوچك‌تان يك توپ بزرگ‌تر بخريد، برخي نوپايان حتي مي‌توانند توپ را گل كنند.

• ايمني فراموش نشود

اين‌كه فرزندتان كوچك است، دليل نمي‌شود كه برايش توپ خيلي كوچك بخريد؛ توپ‌هايي در حد توپ تخم‌مرغي ممكن است فرزندتان را خفه كنند، از خريدن توپ‌هاي سنگين ورزشي هم اجتناب كنيد؛ به اسباب بازي فروشي برويد و توپي ساده و خوشرنگ براي كوچولوي‌تان بخريد.

• رفيقش را نشانش دهيد

از ۱۸ ماهگي به بعد فرزندتان مي‌تواند دنياي پيرامونش را بشناسد، بنابراين اگر جسم گردي شبيه توپ دورش بود يا در نقاشي‌هاي كتابش وجود داشت، حتما نشانش دهيد و عكس‌العمل او را ببينيد و تشويقش كنيد.


۶ ماهگي: بچه‌ها عاشق‌ اين‌ هستند كه اجسام مكعبي را گاز بزنند، البته بعضي ۶ ماهه‌ها مي‌توانند با دست به اين اسباب‌بازي‌هاي ساده ضربه بزنند يا حتي آن‌ها را با دست بگيرند.

۱۲ ماهگي: متوجه مي‌شود كه مي‌توان با كوبيدن ۲ مكعب به هم صدا در آورد، در ضمن از اين‌كه شاهكار معماري‌اي كه شما با آن مكعب‌ها برايش ساخته‌ايد را بريزد و نقش زمين كند، لذت خواهد برد.

۱۸ ماهگي: برج‌سازي‌ شروع مي‌شود، كوچولوي‌تان ديگر ياد گرفته ۲ مكعب را روي هم بگذارد.

۲ سالگي: ‌ سازه‌هايش بلندتر‌ مي‌شوند و مكعب‌ها را بهتر روي هم مي‌چيند. ديگر ياد گرفته مكعب‌ها را براساس رنگ‌شان كنار هم رديف كند، حتي ممكن است ساخته خودش را جسم ديگري فرض كند، مثلا ماشين قام قام يا قايق.

۳ سالگي: مهندس شدن هم عالمي دارد؛ كوچولوي شما با مكعب‌هايش چيز‌هاي جديدي كه به‌تازگي با آن‌ها آشنا شده را مي‌سازد و اين شمائيد كه بايد فخر فرزندتان را بفروشيد.

• حواس‌تان به ايمني هم باشد

مكعب‌ها بايد از چوب‌هايي ساخته شده‌ باشند كه خرده چوب پس ندهند و لب پر و گود نشوند، به علاوه مراقب باشيد، فرزندتان آن‌ها را به سر خودش يا كس ديگري نكوبد يا جسم شكستني را هدف نگيرد.

• تنهايش نگذاريد

تحقيقات نشان داده، بچه‌ها وقتي نزد والدين‌شان هستند، نسبت‌به زمان‌هايي كه تنها هستند دوست دارند بر مسائل پيچيده و كنجكاوي در اجسام تمركز كنند، پس شما هم دست به كار شويد و با مكعب‌ها برايش چيزي بسازيد.


۶ ماهگي: براي كودك نوع حيوان يا دختر و پسر عروسك مهم نيست او تنها بلد است اسباب‌بازي را در دست بگيرد يا در دهانش بگذارد.

۱۲ ماهگي: از ميان عروسك‌هاي گوناگوني كه برايش خريده‌ايد، يكي را انتخاب مي‌كند و آن عروسك دوستش مي‌شود. بچه‌ها عروسك‌هاي پشمالو را دوست دارند چون نرم‌اند و راحت بغل مي‌شوند. او دوست دارد كنار دوست جديدش بخوابد و اين طرف و آن طرف برود.

۱۸ ماهگي: زبان دوست‌هاي جديدش را ياد مي‌گيرد. جيك‌جيك، ميوميو، ماما، بع‌بع، قارقار، هاپ‌هاپ و... شادي دنياي او مي‌شود.

۲ سالگي: ديگر مي‌تواند در بازي‌هايش نقش انجام كاري به‌خصوص را داشته باشد، مثلا عروسكش را بخواباند يا به گربه‌اش غذا دهد.

۳ سالگي: دنياي بازي او گسترش يافته؛ از دكتربازي و خاله‌بازي بگيريد تا دزد، پليس و جنگلباني را تجربه مي‌كند.

• ايمني عروسكي

عروسك‌هاي پشمالو ممكن است باعث حساسيت فرزندتان شوند، زيرا خاك را به‌خود جذب مي‌كنند. شما مي‌توانيد براي فرزندتان عروسك پارچه‌اي بخريد كه از نرمي‌اش كم نشود.

• نكته منطقي

بعضي بچه‌ها از 3 سالگي به بعد ديگر علاقه‌شان را به عروسك‌هاي ساكن از دست مي‌دهند. شما مي‌توانيد براي‌شان عروسك‌هاي كوكي تهيه كنيد.



براي كودك استفاده از مداد شمعي نسبت‌به مداد رنگي راحت‌تر است، زيرا مداد شمعي نقش‌هاي كلفت‌تري مي‌كشد و حركت دادن آن راحت‌تر است اما مداد رنگي خط‌هاي ظريفي را روي كاغذ به جا مي‌گذارد كه براي نوپايان زياد جذاب نيست.

۶ ماهگي: مداد شمعي براي اين سن مفيد نيست.

۱۲ ماهگي: مداد شمعي بزرگي را به او دهيد ( مداد شمعي كوتاه را ممكن است قورت دهد) او مي‌تواند مداد را در دست بگيرد و شكل‌هاي عجيب و غريب بكشد.

۱۸ ماهگي: شما با حوصله كنارش نقاشي بكشيد، او هم از شما تقليد مي‌كند.

۲ سالگي: با دفتر نقاشي و مداد‌ شمعي‌هايش سرگرم مي‌شود و براي خودش نقاشي مي‌كشد.

۳ سالگي: استعداد هنري‌اش كم‌كم شكوفا مي‌شود. او مي‌تواند دايره، به علاوه، مربع، مثلث، آدمك بكشد و شما مي‌توانيد «چشم چشم دو ابرو» را برايش بخوانيد. او مي‌تواند آدمكي با سر و حداقل يكي از اعضاي بدن را بكشد. حدود ۴-۳ رنگ را مي‌داند و شايد بتواند از روي حرف‌هاي ساده هم بنويسد.

• ايمني مداد شمعي

مراقب باشيد فرزندتان مداد را در دهانش نبرد، زيرا احتمال خفگي و مسموميت وجود دارد.

• نكته عاقلانه

بعضي متخصصان كودك مي‌گويند، مداد شمعي را از وسط نصف كنيد تا كودك ياد بگيرد با كوچك شدن مداد شمعي هم از آن استفاده كند.



6 ماهگي: آن‌ها دوست دارند تكه‌هاي بزرگ پازل را از اين دست به آن دست بگذارند و در دهان‌شان قرار دهند.

12 ماهگي: تكه‌هاي پازل را به اطراف پخش مي‌كنند و از جمع كردن آن‌ها لذت مي‌برند.

18 ماهگي: مي‌تواند با كمك شما تكه‌هاي درشت پازل را جور كند.

2 سالگي: ديگر مي‌تواند خودش پازل‌هاي ساده را جور كند (آن‌هايي كه اشكال حيوان يا ميوه را بايد در حفره‌هاي خودشان قرار داد)

3 سالگي: مهارت حل مسئله در او تكامل يافته و مي‌تواند پازل شكل به‌خصوصي را بسازد.

• ایمنی

تكه‌هاي پازل را دست فرزندتان ندهيد، زيرا ممكن است او را خفه كنند.