با رژیم «دش» به جنگ دیابت بروید

مجله سیب سبز: اگر از درمان ديابت با دارو و آمپول خسته شده باشيد، گاهي ممكن است تصميم بگيريد مانند دوست‌تان گياهخوار شويد و گاهي هم با توصيه‌هايي كه از گوشه و كنار مي‌شنويد، تصميم بگيريد به رژيم‌هاي غذايي عجيب و غريبي كه نام‌شان را پيش از اين نشنيده بوديد، پناه ببريد. درست است كه اصلاح سبك زندگي و عادات غذايي همه مي‌توانند درمان ديابت يا كنترل آن را براي‌تان آسان‌تر كنند اما اگر نمي‌دانيد كدام يك از اين دستور‌هاي رنگارنگ تاثير بهتري روي سلامت شما مي‌گذارد، با دكترپيام فرح‌بخش، متخصص تغذيه همراه شويد. او در اين مطلب مزايا و معايب اين رژيم‌ها را براي‌تان فهرست مي‌كند و به شما ميانبرهايي براي فرار از ديابت و علائم آزار‌دهنده‌اش پيشنهاد مي‌كند.

«دش» درماني كنيد

از مضرات نمك زياد شنيده‌ايد. مصرف زياد نمك باعث تجمع مايعات در بدن ‌مي‌شود و اين مايعات به قلب‌تان فشار وارد مي‌كند. گروهي از پزشكان براي رهايي از آثار نامطلوب نمك رژيم غذايي «دش» را توصيه مي‌كنند. در اين رژيم، مقدار سديم مصرفي به ميزان كمتر از ۳۰۰/۲ ميلي گرم در روز كاهش پيدا مي‌كند و مصرف چربي‌هاي اشباع شده و ترانس محدود مي‌شود. در واقع پايه رژيم غذايي «دش» بر اساس كاهش مقدار سديم است؛ تنها كافي است نمك را كاهش دهيد و مقدار زيادي ميوه و سبزيجات و مواد غذايي مثل ماهي، غلات، مرغ و حبوبات كه براي كاهش فشار خون توصيه شده است، مصرف کنید.


نظر پزشك: در اين رژيم مصرف غذاهاي آماده و نيمه آماده كه به ميزان زيادي سديم دارند، جايي ندارند و افرادي كه اين رژيم را رعايت مي‌كنند، لب به خيارشور، چيپس و پفك يا سوسيس و كالباس نمي‌زنند، به جای آن از مواد غذايي حاوي پتاسيم، كلسيم و منيزيم استفاده مي‌كنند. اين رژيم غذايي سرشار از ميوه‌ها و سبزي‌ها و غذاهاي طبيعي است و روغن توصيه شده در آن، روغن زيتون است. رژيم دش با فيبر بالا دامنه نوسانات قند را كاهش مي‌دهد و افراد ديابتي با رعايت آن مي‌توانند، فشار خون و قند خون‌شان را كنترل كنند.

نيمه گياهخوار شويد

گياهخواري به سه گروه گياهخواران مطلق، گياهخواران لبنيات‌خوار و گياهخواران تخم‌مرغ و لبنيات‌خوار تقسيم مي‌شوند. گياهخواران مطلق، محصولات حيواني، شير، لبنيات، گوشت، مرغ و ماهي را به‌طور كامل از رژيم غذايي‌شان حذف‌ مي‌كنند كه البته ممكن است، افراد را با خطر كمبود ويتامين‌ها و مواد معدني روبه رو كند. «وجترين‌ها» معتقدند؛ مي‌توان به جاي گوشت جايگزين‌هاي مناسب‌تري مصرف كرد.

آنان از سبزيجات به هر ميزان كه بخواهند استفاده مي‌كنند؛ پاستا را با سس گوجه فرنگي مي‌خورند و انواع حليم‌ها را در برنامه غذايي‌شان جاي مي‌دهند. گروهي از پزشكان توصيه مي‌كنند، براي آغاز اين رژيم بهتر است در مرحله اول محصولات حيواني و روغن‌ها را حذف كنيد و بعد گوشت را از رژيم‌تان خط بزنيد. «وگان‌ها» معتقدند، با پيروي از اصول اين سبك، ديابتي‌ها مي‌توانند، علاوه بر رسيدن به وزن ايده‌آل و كاهش بيماري‌هاي قلبي، قند خون‌شان را نيز كنترل كنند و حساسيت نياز به انسولين را به حداقل برسانند و نروپاتي ديابتي را نيز بهبود دهند.

نظر پزشك: گياهخواران مطلق كه علاوه بر حذف گوشت و مرغ و ماهي‌، لبنيات رانيز حذف مي‌كنند، با كمبود ميزان كافي پروتئين روبه‌رو مي‌شوند. محصولات گياهي پروتئین كافي ندارند و وگان‌ها عموما با حذف گوشت، بدن خود را از دريافت آهن، كلسيم و ویتامین B۱۲ موجود در آن محروم مي‌كنند. ديابتي‌ها و غير ديابتي‌هايي كه تصميم به گرفتن اين رژيم دارند، بهتر است نوع تعديل شده آن را انتخاب كنند و لبنيات و تخم‌مرغ را به ميزان كافي مصرف كنند تا بدن‌شان با كمبود لاكتوز مواجه نشود. اين رژيم تنها مناسب افرادي است كه اسيد اوريك بالايي دارند و با حذف گوشت، مي‌توانند اسيد اوريك‌شان را كاهش مي‌دهند.

از ماي پليت پيروي كنيد

در اين رژيم غذايي كه (بشقاب من) ناميده مي‌شود، همه مواد غذايي جاي دارند. پيروان اين رژيم گوشت، حبوبات، شير، ميوه و سبزيجات می‌خورند. طبق اين رژيم بشقاب به چهار قسمت تقسيم مي‌شود و دو چهارم آن مخصوص ميوه و سبزيجات و يك سوم آن براي غلات است و در يك سوم باقي مانده آن پروتئين‌ها را جاي مي‌دهند.

نظر پزشك: مناسب‌ترين رژيم غذايي براي ديابتي‌ها، رژيم مخصوص ديابتي‌هاست كه با استفاده از اصول ماي‌پليت مي‌توانيد آن را رعايت كنيد. اگر ديابت داريد، غذاهاي سالم را سه وعده‌ اصلي و دو ميان‌وعده مصرف كنيد. پرخوري نكنيد. اگر هم گرسنه شديد، سراغ مواد غذايي حاوي فيبر برويد و حسابي بخوريد. هرقدر دل‌تان خواست ميوه و سبزي‌هاي فيبردار بخوريد و خودتان را حسابي سير كنيد.

البته اگر قند خون‌تان بالاست، ميوه‌هاي قنددار را مصرف نكنيد. انگور، انجير، موز، آلبالو و خربزه را حذف كنيد يا به مقدار كم مصرف كنيد فعاليت فيزيكي مناسب داشته باشيد و از خوردن نشاسته‌هايي كه به قند ساده تبديل مي‌شوند هم خودداري كنيد. سر سفره هم منتظر ته‌ديگ برنج يا ماكاروني نشويد كه براي‌تان حسابي مضر است و با خوردن مقدار مناسب غذا و سالاد خودتان را سير كنيد. ماكاروني، برنج و نان جزء مواد غذايي حاوي كربوهيدرات هستند و بهتر است مقدار آن را كاهش دهيد و غذاهايي را كه قندهاي پيچيده دارند حذف كنيد. براي اطمينان از شيوه تغذيه‌تان به پزشك مراجعه كنيد. نان برشته هم نخوريد.

بعضي از مردم به نادرست عقيده دارند، اگر نان برشته شود بهتر است؛ بر خلاف باور اغلب مردم، نان برشته با تغيير ساختارش، مقدار قند بيشتري دارد و قند خون را بالا مي‌برد. مناسب‌ترين رژيم غذايي براي افراد ديابتي و غير ديابتي پيروي از رژيم غذايي است؛ در اين رژيم پنج گروه غذايي، نان و غلات و پروتئين به ميزان مورد نياز وجود دارد كه با كمك يك متخصص تغذيه مي‌توانيد سهم مشخصي از هر كدام از اين مواد را در بشقاب‌تان جای دهيد.

با رژیم به جنگ دیابت بروید

به نوشته ديلي‌ميل، پژوهشگران معتقدند استفاده از رژيم غذايي كم كالري كه در آن سوپ و سبزيجات غير نشاسته‌اي مثل بروكلي و اسفناج گنجانده شده، مي‌تواند به درمان ديابت كمك كند. درواقع كمبود انرژي بدن افراد را مجبور به سوزاندن كالري‌هاي اضافي مي‌كند و حاصل اين كالري سوزي كه نه با نخوردن بلكه با تغذيه مناسب اتفاق افتاده، در نهايت كاركرد


ارگان‌هاي بدن را بهبود مي‌بخشد. اين پزشكان معتقدند كه با رژيم غذايي كم‌كالري مي‌توان ديابت را درمان و بيماران را از مصرف دارو بي‌نياز كرد و روند بيماري و پيشرفت آن را نيز كاهش داد. اگر تصميم به پيروي از اين رژيم گرفتيد، مدام قند خون‌تان را چك كنيد و البته قبل از شروع چنين رژيمي حتما با متخصص‌تان مشورت كنيد. به نوشته ديلي‌ميل، پژوهشگران معتقدند استفاده از رژيم غذايي كم كالري كه در آن سوپ و سبزيجات غير نشاسته‌اي مثل بروكلي و اسفناج گنجانده شده، مي‌تواند به درمان ديابت كمك كند.

درواقع كمبود انرژي بدن افراد را مجبور به سوزاندن كالري‌هاي اضافي مي‌كند و حاصل اين كالري سوزي كه نه با نخوردن بلكه با تغذيه مناسب اتفاق افتاده، در نهايت كاركرد ارگان‌هاي بدن را بهبود مي‌بخشد. اين پزشكان معتقدند كه با رژيم غذايي كم‌كالري مي‌توان ديابت را درمان و بيماران را از مصرف دارو بي‌نياز كرد و روند بيماري و پيشرفت آن را نيز كاهش داد. اگر تصميم به پيروي از اين رژيم گرفتيد، مدام قند خون‌تان را چك كنيد و البته قبل از شروع چنين رژيمي حتما با متخصص‌تان مشورت كنيد.

ابن سینا چه می گوید؟

در طب سنتي افراد داراي مزاج گرم و سرد هستند كه به افراد ديابتي كه دارا ي طب سرد هستند، غذاهاي گرم و براي افرادي كه طب گرم دارند، غذاهاي سرد توصيه مي‌شود. پس اگر مزاج‌تان سرد است و ديابت داريد، براي اينكه حال‌تان بهتر شود، ماست، دوغ، سوپ جو، كدو و اسفناج كمتري بخوريد. اگر هم گرم مزاج هستيد، علاوه بر مصرف غذاهاي سرد، سراغ سماق، رب انار، آبغوره و سركه برويد و از خوردن ادويه‌هاي تند هم پرهيزكنيد.

اگرچه دارچين، آويشن و زيره قند را پايين مي‌آورند اما براي افراد ديابتي گرم مزاج مناسب نيست. نمك هم طبيعتي گرم دارد و كاهش آن براي افرادي كه گرم‌مزاج هستند، توصيه مي‌شود. مصرف گوشت هم در طب سنتي قوانين خودش را دارد؛ گوشت گوسفند با طبيعت گرم براي ديابتي‌هاي سرد مزاج و گوشت سرد ماهي هم براي ديابتي‌هاي گرم مزاج مناسب است.

در اين بين، گوشت گاو خاصيت معتدل دارد و براي هر دو گروه مجاز است. فارغ از اينكه جزو كدام يك از اين دو گروه باشيد، مصرف تخم‌مرغ هم در صورتي‌كه چربي بالا نداشته باشيد، به شما توصيه مي‌شود.

تنظیم: نيلوفر جامه‌بزرگي

متخصص: دكتر مجيد اصغري، متخصص طب سنتي ايران، عضو هيات علمي دانشگاه طب سنتي قم