وقتی با این مشکلات کودکانه مواجه شدید این کارها را انجام دهید

برترین ها: بهار، فصل نوبرانه‌هاست؛ فصلی كه در آن تا دلتان بخواهد می‌توانید چغاله بادام، گوجه‌سبز و توت‌فرنگی بخورید؛ اما كمی صبر كنید! آیا كودكان هم می‌توانند تا دلشان بخواهد از این نوبرانه‌ها نوش‌جان كنند؟ از آنجا كه كودكان در سنین رشد قرار دارند و دستگاه گوارش آنها به‌طور كامل تكامل نیافته است، به ویژه كودكان ۲ تا ۵ سال كه به خوبی قادر به جویدن بافت‌های میوه‌های سخت و نارس نیستند، این روند موجب بروز دل‌دردهای شدید، عدم‌تحمل مواد غذایی، استفراغ مكرر، نفخ و در نهایت اسهال و درصورت تداوم، اختلال در رشد می‌شود كه هر كدام از این اختلالات می‌تواند كودك را دچار مشكل كند. در ادامه مروری بر مشكلات گوارشی احتمالی كودكان خواهیم داشت تا هنگام مواجهه با آنها بتوانید از پس آنها بربیایید.


شما به‌عنوان یك بزرگسال می‌دانید كه چقدر گاز معده اذیت می‌كند. برای كودكان نیز گاز معده دردآور است. این اتفاق به‌طور طبیعی بعد از خوردن غذاها و نوشیدنی‌هایی مانند لوبیا، سبزی‌ها و نوشابه‌ها رخ می‌دهد. وقتی بچه‌ها خیلی سریع نوشیدنی‌شان را می‌خورند یا در حال جویدن آدامس هستند ممكن است هوای اضافی را قورت دهند كه همین تبدیل به گاز می‌شود. اگرچه وجود گاز طبیعی است اما می‌تواند موجب درد معده و نفخ شود. گاز معده در كودكان متفاوت از بزرگسالان است.

وقتی كودك‌تان از گاز معده رنج می‌برد باید بفهمید به تازگی چه خورده است. یكی از دلایل، آبمیوه زیاد است چون بسیاری از آبمیوه‌ها مانند آب سیب و آب گیلاس حاوی سوربیتول هستند كه شكلی هضم‌ناشدنی از قندهاست. متخصصان توصیه می‌كنند كودكان خردسال بیش از حدود یك‌دوم تا سه چهارم لیوان آبمیوه در روز ننوشند. اگر كودك شما اغلب مشكل گاز معده دارد بهتر است با پزشك متخصص اطفال مشورت كنید.



اگر فرزند شما اغلب ترش می‌كند یا سوزش سر دل دارد احتمالا مبتلا به رفلاكس است. رفلاكس، برگشت اسید از معده به مری است كه گاهی از یك‌سوم میانی مری نیز پیش می‌آید و تا زیر حلق می‌رسد. رفلاكس در كودكان علائم زیادی دارد كه مهم‌ترین آنها كم‌خونی، بی‌قراری شبانه، بی‌اشتهایی، بوی بد دهان، اختلال در وزن‌گیری، سرفه‌های مكرر، استفراغ، خون در مدفوع و آروغ‌های زیاد است. برخی از مواد‌غذایی خاص، وعده‌های غذایی حجیم یا خوردن غذا در زمان‌های نزدیك خواب می‌تواند علائم را بدتر كند. اگر كودك شما اغلب دارای این نشانه‌هاست بهتر است به پزشك مراجعه كنید. اغلب پزشكان معمولا وعده‌های غذایی كم اما مكرر، مصرف دارو یا انجام آزمایش‌هایی برای رد علل دیگر را در این موارد توصیه می‌كنند.


باكتری‌ها و ویروس‌ها می‌توانند دستگاه گوارش كودك شما را مورد حمله قرار دهند. بچه‌ها می‌توانند با خوردن مواد‌غذایی‌ای كه به درستی شسته نشده‌اند یا حتی خوب نپخته‌اند، بیمار شوند.

همین می‌تواند ناراحتی معده، تب، اسهال و استفراغ ایجاد كند. ویروس‌هایی كه می‌توانند از كودكی به كودك دیگر سرایت كنند، معمولا منبع اسهال هستند. محافظت از بچه‌ها به كمك رعایت دستورالعمل‌های ایمنی غذا، شستن مداوم دست‌‌ها، اجتناب از به اشتراك گذاشتن غذا و دور كردن كودك از بچه‌هایی كه بیمار هستند می‌تواند كمك‌كننده باشد.



اگر كودك شما بیش از 3 بار در روز مدفوع شل یا آبكی داشته باشد، اسهال دارد. عوامل زیادی ممكن است موجب اسهال شود مانند عفونت‌های باكتریایی و ویروسی، آلرژی غذایی و برخی داروها. اگر اسهال میكروبی و انگلی باشد، باید خیلی مواظب باشید چون غیر از عارضه كم‌آبی، با تب و وجود خون در مدفوع نیز همراه است بنابراین اگر كودك شما دل‌پیچه دارد، موضوع را جدی گرفته و به پزشك مراجعه كنید تا با تشخیص سریع و تجویز آنتی‌بیوتیك اختصاصی، روند درمان تسریع شود. اسهال معمولا در عرض یك یا دو روز بدون درمان برطرف می‌شود اما اگر بیشتر از این زمان طول كشید یا فرزندتان آب زیادی از دست داد با پزشك تماس بگیرید. علائم كم‌آبی می‌تواند از پوشك خشك نوزاد تا بی‌حالی و سستی و خشكی دهان بعد از اجابت مزاج متغیر باشد.



اگر كودك شما استفراغ می‌كند باید رژیم مایعات را به‌مدت ۸ ساعت رعایت كنید. به او جرعه‌های كوچك آب یا محلول‌های الكترولیتی و نوشابه‌های خنك بدهید. بعد از آن مقدار كمی غذاهای شیرین مانند برنج، نان تست، سیب، موز و كلوچه را در اندازه‌های كوچك به او بدهید. می‌توانید بعد از ۲۴ ساعت به رژیم معمول روزانه بازگردید اما همچنان برای چند روز باید از غذاهای ادویه‌دار و چرب پرهیز كنید. كودكانی كه اسهال بدون استفراغ دارند می‌توانند رژیم طبیعی خود را ادامه دهند.



هنگامی كه كودك مبتلا به اسهال یا استفراغ می‌شود ممكن است به سرعت دچار كم‌آبی شود. به‌دنبال نشانه‌هایی مانند تب بالا، دهان خشك، انرژی پایین و ادرار كم باشید. شما می‌توانید با دادن نوشابه، سوپ یا مخلوط آبمیوه و آب به كودك مطمئن باشید كه آب كافی به بدن او می‌رسد. اگر كودك شما حاضر به نوشیدن مایعات نشد و شما نگران حال او بودید می‌توانید به پزشك مراجعه كنید.



مانند اسهال، استفراغ هم می‌تواند عوامل گوناگونی داشته باشد. عفونت‌های ویروسی معمولا در این موارد مقصر هستند. در اغلب موارد استفراغ هم مانند اسهال در عرض یكی، دو روز بدون درمان برطرف می‌شود اما این مهم است كه حواستان به علائم كم‌آبی فرزندتان باشد. اگر فرزندتان تب دارد و آب از دست داده یا نمی‌تواند جرعه‌های كوچك مایعات را نگه دارد بهتر است با متخصص اطفال مشورت كنید.


در شكم درد معمولا نخستین احتمال یبوست است. یبوست به معنای این است كه فرد به‌مدت ۲ یا ۳ روز قادر به دفع نباشد و پس از آن نیز تكه‌های كوچك سفتی از مدفوع را دفع كند.

بچه‌ها زمانی كه عمدا به دستشویی نمی‌روند می‌توانند مبتلا به یبوست شوند. یبوست می‌تواند ناشی از عوارض جانبی مصرف برخی داروها یا رژیم غذایی كم‌فیبر باشد. اگر اجابت مزاج كودك كمتر از ۲ بار در هفته بود یا علائم دیگری مانند تب، استفراغ یا مدفوع خونی داشت باید با متخصص اطفال مشورت كنید. درمان این مشكل ممكن است استفاده از مسهل یا تغییر در رژیم غذایی باشد.

اگر كودك شما مبتلا به این بیماری است لازم نیست نگران باشید. پس از چند هفته سیستم گوارش او با تغییرات ایجاد شده در رژیم غذایی تنظیم خواهد شد و او دوباره آغاز به دفع عادی خواهد كرد. شما می‌توانید با نوشاندن مایعات كافی در طول روز به تسریع این فرایند كمك كنید.

• شاید سندرم روده تحریك‌پذیر باشد...

آیا شكم كودك شما اغلب دچار مشكل می‌شود؟ واقعیت این است كه سندرم روده تحریك‌پذیر می‌تواند باعث درد شكم، نفخ، یبوست و اسهال شود. پزشكان در مورد علت ایجاد روده تحریك‌پذیر مطمئن نیستند اما احتمالا آن به حساسیت در روده ارتباط داشته باشد. كودكان مبتلا به سندرم روده‌ تحریك‌پذیر معمولا درد شكم را حداقل یك‌روز در هفته برای چند ماه دارند. سندرم روده تحریك‌پذیر با تركیبی از داروها، تغییرات رژیم غذایی و رفع استرس درمان می‌شود.

• كودكانی كه دچار عدم‌تحمل لاكتوز می‌شوند

آیا كودك شما دچار گرفتگی، گاز، تهوع، استفراغ یا اسهال طولانی‌مدت بعد از نوشیدن یا خوردن محصولات لبنی است؟ اگر این مسائل به‌طور منظم دركودكتان ایجاد می‌شود - در حدود 30 دقیقه تا 2 ساعت بعد از خوردن شیر، پنیر نرم یا بستنی- احتمالا از عدم‌تحمل لاكتوز است. این به آن معناست كه كودك نمی‌تواند قند موجود در شیر را كه همان لاكتوز است هضم كند. در مورد این بیماری هیچ درمانی وجود ندارد اما ایجاد تغییرات در رژیم غذایی كودك می‌تواند كمك‌كننده باشد. برای تشخیص علت بیماری پزشك ممكن است پیشنهاد كند كه برای چند روز همه‌ انواع لبنیات (شیر، پنیر، بستنی، پودینگ و...) را از كودك خود دور كنید و سپس به آرامی دوباره آنها را در رژیم غذایی‌اش قرار دهید. اگر مشكلات شكم كودك شما دوباره آغاز شود، مقصر اصلی را یافته‌اید. برای كودكانی كه به شیر آلرژی دارند شیر سویا راه‌حل مناسبی خواهد بود.

• بیماری سلیاك را فراموش نكنید

كودكان مبتلا به بیماری سلیاك دارای برخی علائم مشابه با دیگر مشكلات گوارشی هستند از جمله درد شكم، استفراغ، اسهال و یبوست. این اختلال گوارشی وقتی شدت می‌گیرد كه بچه‌ها غذاهای حاوی گلوتن، پروتئین موجود در گندم، جو و چاودار را مصرف می‌كنند. بیماری سلیاك می‌تواند پوشش روده باریك را از بین ببرد. درمانی برای این بیماری وجود ندارد اما می‌توان آن را با مصرف رژیم غذایی بدون گلوتن كنترل كرد.