سردمزاجی زنان در رابطه جنسی

ماهنامه دنیای سلامت - دکتر لادن سیفی، جراح و متخصص زنان: اختلالات رابطه جنسی در زنان مشکلی شایع است. طبق آمار در آمریکا ۴۰ درصد زنان مشکلات خفیف و درجاتی از نگرانی در حین رابطه جنسی دارند و ۱۲ درصد مشکلات جدی مقاربتی را بیان می کنند.

اختلال مقاربتی در زنان به اشکال مختلفی ظاهر می شود شامل: کمبود اشتیاق جنسی، اختلال در تحریک شدن، نرسیدن به اوج لذت جنسی، درد موقع مقاربت. مشکلات مقاربتی ممکن است در تمام مدت عمر جنسی زن وجود داشته باشد و یا قبلا نرمال بوده ولی بعدا یا در مقطعی به این حالت دچار شده باشد که این نوع را اکتسابی می گوییم.


پاسخ جنسی زن ۴ مرحله دارد:

۱- مرحله تمایل جنسی و خواستن رابطه جنسی که شامل افکار جنسی، تصور جنسی، آرزوی جنسی است.

۲- مرحله تحریک: حس لذت جنسی همراه با تغییراتی در بدن است شامل احتقان عروقی (پرخونی عروقی)، افزایش ضربان قلب، افزایش فشار خون، افزایش تعداد تنفس.

۳- اوج لذت جنسی و پایان هیجان جنسی که با انقباض ریتمیک عضلات پرینه و اعضای تناسلی پایان می یابد.

۴- مرحله پایانی که عضلات شل شده و حس آرامش پس از مقاربت به وجود می آید.

چهار مرحله پاسخگویی جنسی زن مراحل کلی است ولی در افراد مختلف ممکن است تفاوت هایی داشته باشد، مثلا اول، فرد تمایل نداشته باشد ولی در پاسخ به فعالیت های جنسی خوشایند این تمایل به وجود بیاید یعنی اول مرحله ۲ را لازم داشته باشد.

اگرچه تمایل به مقاربت ممکن است اولین عامل شروع روابط جنسی در زن باشد ولی در اغلب خانم ها انگیزه جنسی به دلایل دیگری به وجود می آید، مثل ۱- ارتباط عاطفی و ۲- اطمینان به دوام این وابستگی عاطفی و تقویت رابطه و ۳- رضایت ذهنی و درونی از این رابطه. حتی بدون داشتن چهار مرحله هم ممکن است زن به رضایت برسد.

نقش هورمون ها

۱- استروژن در خانم های حوالی سن یائسگی یا در خانم های یائسه بر روابط جنسی اثر دارد به این صورت که در اثر کمبود استروژن احتقان عروقی و رطوبت واژن حین نزدیکی کم می شود و در مراحل پیشرفته تر درد حین مقاربت می دهد.
کاهش سطح استرادیول تمایل جنسی (مرحله 1) و تحریک (مرحله 2) را کم می کند.

2- 98 درصد آندروژن زن و مرد در خون متصل به پروتئین است که گلبولین و یا آلبومین است و 2درصد آندروژن آزاد و فعال است. لذا عواملی که این پروتئین ها را بالا ببرند مثل قرص ضدحاملگی، هورمون استروژن خوراکی (نه جلدی)، باعث پایین آوردن میزان آزاد و فعال تستوسترون می شود.

اگرچه میزان تولید آندروژن از تخمدان و آدرنال در طی زندگی زن کم می شود ولی تستوسترون تخمدانی تقریبا تا یائسگی طبعی ثابت است. اگر یائسگی با جراحی ایجاد شده باشد تستوسترون 50 درصد افت می کند.


اگرچه آندروژن که روی فونکسیون جنسی زن اثر دارند ولی این میزان اثر معلوم نیست طوری که اگر میزان خیلی زیاد آندروژن به زن بدهیم روی بعضی از جنبه های جنسی اش اثر دارد. در زنانی که آندروژن بالا دارند مثل کسانی که تخمدان پلی کیستیک دارند، اثر خوبی بر روی فعالیت جنسی دیده نشده است.

حتی در خانم های PCOD به دلیل چاقی آکنه و پرمویی تغییر می کند و روابط جنسی شان کمی مختل می شود. در زنانی که نارسایی آدرنال دارند با تجویز دهیدروایی اندروستن دیون وضعیت جنسی شان بهتر می شود کلا در مورد اثر آندروژن ها نیاز به مطالعات بیشتر وجود دارد.

اپیدمیولوژی: شایع ترین مشکل در روابط جنسی او کم بودن تمایل است و دوم نرسیدن به اوج لذت جنسی.

علت اختلال جنسی

مسائل روانی مثل افسردگی، اضطراب، مشکلات در روابط زناشویی، خستگی، نبود محیط امن برای نزدیکی (کوچک بودن منزل یا شلوغ بودن منزل)، سابقه مورد سوءاستفاده جنسی یا فیزیکی قرار گرفتن، مصرف داروها، بیماری های جسمی، بیماری های زنان مثل آندومتریوز، سن و یائسگی، واژنیت آتروفیک، حاملگی و شیردهی.

نقش بیماری های طبی

مثل دیابت است در بعضی از این افراد حس ناحیه تناسلی کم می شود. در هیپرپرولاکتینمی میل جنسی کم شده تحریک پذیری ارگاسم کم می شود و رطوبت واژن در اثر کاهش استروژن کم می شود و کلا رضایت جنسی کاهش می یابد.

فشار خون بالا چه کنترل شده و چه درمان نشده می تواند اختلال مقاربتی بدهد به طوری که درد حین مقاربت در فشار خونی ها دو برابر افراد عادی است.

درمان فشار خون با بتابلوک که به ویژه در مردها بر فونکسیون جنسی اثر دارد. اختلالات کلیوی و دیالیز در زن و مرد بر فونکسیون جنسی اثر دارد در زنان همراه با اختلال تخمک گذاری هم هست. زنانی که MS پیشرفته یا پارکینسون دارند به دلیل اختلال حسی، ناحیه تناسلی ممکن است مشکلات در مقاربت داشته باشند.

زنانی که کانسر دارند حین یا بعد از درمان ممکن است اختلال جنسی داشته باشند. به دلیل شیمی درمان یا رادیوتراپی دچار یائسگی زودرس (POF) شوند. در کسانی که کانسر پستان یا لگن دارند شایع تر است. در کسانی که داروهای کمکی شیمی درمان می گیرند مثل تاموکسیفن هیپواستروزنمی حاصل از دارو خشکی واژن داده و کلا خستگی درمان، افسردگی و اضطراب بیماری، تغییر تصور از بدن خود، باعث اختلال روابط جنسی می شود.

نقش اختلال کف لگن و مثانه در مشکلات مقاربت

یک چهارم زنانی که بی اختیاری ادرار دارند دچار اختلال در مقاربت اند. نیمی از این افراد حین مقاربت دچار بی اختیاری ادرار می شوند که معمولا موقع دخول یا ارگاسم است و این باعث ناراحتی شان می شود. پرولاپس احشای لگنی معمولا با اشکال مقاربتی همراه است به ویژه وقتی که با بی اختیاری ادرار همراه باشند. به دنبال جراحی ترمیم کف لگن در بعضی خانم ها این اختلال مقاربتی اضافه می شود و گروهی هم اختلال مقاربتی شان بهتر می شود.

خانم هایی که سیستیت دارند نیز دچار درد موقع نزدیکی می شوند. زنانی که آندومتریوز دارند درد موقع دخول دارند که به ویژه در عمق لگن احساس می شود و ممکن است این حالت در فیبروم رحمی هم دیده شود. خونریزی زیاد و نامرتب در فیبروم رحمی روی روابط جنسی اثر بد دارد.


سن و یائسگی و اثر تولد نوزاد

کلیه مشکلات جنسی با افزایش سن بیشتر می شود. این موضوع در یائسگی به دلیل اختلال خواب، افسردگی، عرق شبانه هم می باشد. معمولا ۹۳ درصد خانم ها تا ۳ ماه پس از زایمان روابط زناشویی برقرار می کنند. در این دوران میل جنسی کم و درد حین مقاربت دارند که معمولا تا ۶ ماه پس از زایمان وجود دارد.در این مورد تفاوتی بین زنانی که زایمان طبیعی داشته اند با زنانی که سزارین شده اند و نیز پاریته (اول زابودن یا حاملگی های بعدی) وجود ندارد.

بررسی های تشخیصی

لازم است شرح حال جسمی- جنسی گرفته شود. حتما باید در نظر داشته باشیم آیا فرد در موقعیت یائسگی یا شیردهی است یا خیر. معاینه لگن ضروری است. سونوگرافی لگنی در مورد میوم و اندومتریوما کمک کننده است. پیگیری از نظر بیماری های مقاربتی عفونی در صورت نیاز انجام شود.

اگر در شرح حال این موارد را پیدا کردیم، یعنی مشکل جنسی وجود دارد: ۱- مشکل باید تکرار شونده باشد در سه چهارم موارد نزدیکی وجود داشته باشد. ۲- باعث ناراحتی فرد یا مشکل بین دو شریک جنسی شود. ۳- در یکی از ۴ مرحله مشکل وجود داشته باشد. آزمایشات هورمون های جنسی لازم نیست. به طور کلی فونکسیون جنسی قویا در ارتباط با روابط بین دو فرد، عوامل اجتماعی فرهنگی، و شرایط جسمی روانی است و سابقه سوءاستفاده جنسی نیز اثر مهمی دارد. با تشخیص اشکال در هر مرحله و سعی در کم کردن حالات پاتولوژیک می شود به فرد کمک کرد.