سرطان سینه را ضربه فنی کنید

مجله سیب سبز: «سرطان سینه» عبارتی مخوف و ترسناک است که شنیدن آن هر زنی را دل‌آشوب می‌کند. دکتر شهپر حقیقت معاون پژوهشی و آموزشی پژوهشکده سرطان پستان جهاد دانشگاهی در گفت‌و‌گو با ایسنا از ثبت ۷هزار و ۶۰۰مورد جدید مبتلا به سرطان پستان در کشور خبر می‌دهد و اضافه می‌کند اگر کم‌شماری منطقی را که معمولا در سیستم ثبت وجود دارد، درنظر بگیریم، می‌توانیم بگوییم سالانه حدود ۱۰هزار مورد جدید ابتلا به سرطان پستان در کشور وجود دارد.

این آمار اگرچه نگران‌کننده است اما در مقایسه با عدد سایر کشورها مثل ایالات‌متحده و انگلیس نسبت پایین‌تری دارد و شاهد آن آمار رسمی منتشر شده توسط آنهاست که پیش‌بینی می‌کند در سال۲۰۱۵ میلادی حدود ۲۴۰هزار بیمار مبتلا به سرطان پستان ثبت می‌شود. این درحالی است که دیلی‌میل در این باره می‌نویسد: آمارها نشان می‌دهد که سالانه حدود ۳۰۰هزار نفر در آمریکا و ۵۵هزار نفر در انگلیس به سرطان سینه مبتلا می‌شوند و این درست معادل ابتلای یک نفر به سرطان سینه در هر ۱۰دقیقه است.

سابقه خانوادگی، نداشتن زایمان، سن بالا، شیوه زندگی غلط، رژیم غذایی نادرست، چاقی و اضافه وزن، مصرف استروژن و عوامل دیگری ازجمله مهم‌ترین عوامل ابتلا به سرطان پستان محسوب می‌شود. دکتر سالی نورتون، عضو انجمن جراحان انگليس و يكي از فعالان ان‌جي‌او پيشگيري از سرطان و آموزش رايگان به بيماران، سبک زندگی نادرست را مهم‌ترین عامل ابتلا به سرطان پستان می‌داند. گفت‌وگوی او با دیلی‌میل را بخوانید.

چند درصد زنان به سرطان سینه مبتلا می‌شوند؟

از هر 8زن یک نفر به سرطان سینه مبتلا می‌شود. این سرطان شایع‌ترین نوع سرطان در میان زنان است که گاهی بعد از یائسگی سراغ زنان می‌آید. اگرچه از هر 5نفر یک نفر با سرطان سینه قبل از 50سالگی روبه‌رو می‌شود.

اگر فردی غده‌ای در سینه داشته باشد چند درصد احتمال سرطانی بودن آن وجود دارد؟

توده‌های پستانی به دلایل مختلفی بروز می‌کنند. بعضی آنها در یک دوره زمانی عود می‌کنند و خودبه‌خود برطرف می‌شوند، برخی کیست هستند، برخی توده‌های عفونی و برخی توده‌های خوش‌خیم که آنها را فیبروآدنوم می‌نامیم. این توده‌ها می‌توانند کاملا بزرگ بوده و حتی ممکن است در مواردی دردناک باشند. توده‌های خوش‌خیم پستان می‌توانند در موارد لزوم با درمان‌هایی که متخصص تشخیص می‌دهد از بین بروند. تشخیص متخصص کمک می‌کند که با دارودرمانی یا با جراحی برای درمان توده خوش‌خیم اقدام شود.

چه زمانی برای غربالگری سرطان سینه باید اقدام‌کرد؟

قانونی که در انگلستان وجود دارد سنین بین 50 تا 70سالگی را پیشنهاد می‌کند اما به‌نظرم به‌طور کلی زنان در سراسر جهان باید بین 47 تا 73سالگی غربالگری را تجربه کنند. قوانین در کشورهای مختلف متفاوت است مثلا در ایالات‌متحده و برخی دیگر از کشورها به زنان بالای 40سال توصیه می‌شود غربالگری کنند.

ماموگرافی با اشعه ایکس یکی از روش‌هایی است که می‌توان از آن برای تشخیص استفاده کرد. البته در برخی موارد هم از سونوگرافی یا ام‌آرآی برای تشخیص استفاده می‌کنند. توصیه من این است که زنان بعد از عبور از 40سالگی هر سال یک بار معاینات لازم برای بررسی احتمال ابتلا به سرطان پستان را داشته باشند و حتما معاینات ابتدایی آن را یاد بگیرند و خودشان در خانه آن را انجام دهند. البته این نباید باعث شود که آنها معاینات متخصص را فراموش کنند.

معاینات شخصی را هر چند وقت یک‌بار باید انجام‌دهیم؟

هر یک ماه یک بار. به‌نظرم باید این کار به یک عادت ماهانه و منظم تبدیل شود. خانم‌ها ماهی یک‌بار باید بررسی کنند و با لمس پستان‌ها مطمئن شوند که همه چیز مرتب است یا نه. هرگونه تغییری را باید جدی بگیرند. تغییراتی که در نگاه اول به چشم می‌آید یا تغییراتی که از طریق لمس بافت مشخص می‌شود. البته باید مراقب باشند که معاینه سینه‌ها را باید به وقتی موکول کنند که در دوره عادت ماهانه یا ایام نزدیک به آن نباشد چون در این شرایط سینه‌ها به‌طور طبیعی ناصاف و پر از برجستگی‌های کوچک و بزرگی است که ناشی از دوران قاعدگی است. برای این کار هم بهتر است در اتاقی با نور کافی مقابل آینه قرار بگیرند و با دقت نگاه کنند.

باید مراقب باشند که تراکم پوست، افتادگی، زخم یا هر‌گونه تغییر رنگی را به دقت بررسی کنند. البته برای این کار راه‌های مختلفی وجود دارد که با مشاوره از متخصص زنان می‌توانند آنها را آموزش ببینند و در خانه بررسی‌های اولیه را انجام دهند.

آیا اضافه‌وزن خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می‌دهد؟

بله. اضافه‌وزن می‌تواند شانس ابتلا را بالا ببرد. اضافه‌وزن و چاقی نه‌تنها احتمال ابتلا به سرطان پستان بلکه دیگر سرطان‌ها را هم بیشتر می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد چاقی می‌تواند احتمال ابتلا به سرطان سینه را در سنین پایین‌تر هم تقویت کند. چاقی موجب می‌شود میزان برخی هورمون‌ها در بدن مانند لپتین افزایش پیدا کند و همین مسئله می‌تواند به سرطانی شدن سلول‌ها منتهی شود.

برای بسیاری از خانم‌ها این سوال مطرح است که آیا استفاده از دئودورانت‌ها و اسپری‌ها می‌تواند باعث ایجاد سرطان شود؟

به‌طور قطعی این موضوع به اثبات نرسیده است. اما نتایج برخی مطالعات نشان می‌دهد که برخی دئودورانت‌هایی که از ترکیبات آلومینیومی در آنها استفاده شده و برخی محصولات ضد تعریق با همین ویژگی می‌توانند با مسدود کردن حفره‌ها و منافذ پوست مانع از خروج مواد زاید و عرق از بدن شوند و از طرفی این ترکیبات از طریق این منافذ به بدن وارد می‌شود.

این احتمال مطرح است که با ورود این مواد به بدن تاثیرات شبه استروژنی رخ دهد و همین مسئله در‌نهایت منجر به رشد سلول‌های سرطانی در بدن شود. با همه اینها به‌طور قطع این موضوع تایید نشده و مطالعات در این زمینه همچنان ادامه دارد.

ممکن است استفاده از لباس زیر موجب ابتلا به سرطان پستان شود؟

پاسخم منفی است. پیش‌تر مطالعات نه‌چندان علمی در این باره مطرح شده بود اما این نظریه درستی نیست. برخی این موضوع را مطرح کردند که استفاده از لباس‌های تنگ که بافت پستان را در فشار قرار می‌دهد، می‌تواند به تجمع مواد سمی در بافت پستان منتهی شود و در‌نهایت سلول‌های بافت سینه را سرطانی کند، اما واقعیت این است که مدرکی در این باره به‌طور رسمی وجود ندارد. با همه اینها توصیه ما این است که افراد از لباس زیر مناسب با جنس مناسب و ترجیحا نخی استفاده کرده و سعی کنند از لباسی متناسب با سایز بدن‌شان استفاده کنند.

استعمال دخانیات در ابتلا به سرطان پستان موثر است؟

متاسفانه بايد بگويم بله تاثير دارد و زنان بايد به‌شدت از آن پرهيز كنند. در كنار رژيم غذايي كه بسيار در ابتلاي به انواع سرطان‌ها مخصوصا سرطان سينه زنان نقش دارد سبك زندگي غلط هم موثر است. شما نمي‌توانيد سبك زندگي غلطي را انتخاب كنيد و آن را هر ساعت و هر روز تكرار كنيد و انتظار داشته باشيد كه سالم بمانيد. سيگار يك عامل سرطان‌زاست كه بيش از هر چيز سرطان ريه را با خود به همراه دارد و عملكرد ريه را دچار اشكال مي‌كند، اما مصرف آن مي‌تواند موجب تحريك و ابتلاي فرد به سرطان‌هاي ديگري مثل سرطان پستان، سرطان دهانه رحم، سرطان دهان، سرطان مثانه و تخمدان شود.

مي‌بينيد كه مصرف آن بيشترين آسيب را براي زنان به‌همراه دارد. حتي مصرف نوشيدني‌هاي الكلي نيز احتمال ابتلا به سرطان سينه را افزايش مي‌دهد. در تحقيقي كه در انگليس صورت گرفته اين نتيجه به‌دست آمده كه مصرف اين نوشيدني‌ها 10درصد احتمال ابتلا به سرطان سينه را در اين كشور بالا برده است. پس توصيه ما به همه خانم‌ها اين است كه سبك زندگي سالم را پيش بگيرند و از اين مواد دوري كنند.

احتمال ابتلاي مردان به سرطان سينه چقدر محتمل است؟

خب، البته اين موضوعي است كه فراواني ندارد و چندان شايع نيست. اما ابتلا به اين بيماري در مردان مسن شايع‌تر است و البته مرداني كه در خانواده آنها سابقه ابتلا به سرطان پستان در مردان وجود داشته. اين گروه از افراد اگر دچار چاقي و اضافه‌وزن مفرط هم باشند بيشتر مستعد ابتلا هستند، بنابراين مي‌توان گفت 60درصد مرداني كه اين وي‍ژگي‌هايي كه نام بردم را دارند در معرض ابتلا هستند و بايد در اين زمينه آگاهي لازم را داشته باشند.

متاسفانه يكي از دلايلي كه ما با اين بيماري‌ها در مردم مواجه مي‌شويم ناآگاهي و كمبود دانش درباره اين بيماري‌ها و سابقه ژنتيكي آنها در خانواده‌هاست، بنابراين مردان هم بايد مانند زنان نسبت به توده‌هايي كه در ناحيه پستان احساس مي‌كنند حساس باشند و نسبت به آنها بي‌تفاوت نباشند و بروز هر تغيير و اختلالي را فورا با پزشك خود در ميان بگذارند تا به‌موقع و در صورت لزوم بتوانند اقدامات پيشگيرانه و درماني را دنبال‌كنند.

ژن‌ها چقدر در ابتلا به سرطان سینه نقش دارند؟

تنها 3مورد از 100سرطان را می‌توان نام برد که به‌علت مشکلات ژنتیکی بروز پیدا می‌کنند. اما در شرایطی که فردی خواهر یا مادرش به سرطان سینه مبتلاست احتمال ابتلا به سرطان سینه برای او دو برابر است. در شرایطی که تعداد بیشتری از بستگان شما تجربه ابتلا به سرطان سینه یا سرطان روده را مخصوصا در دوران جوانی داشته باشند باید بیشتر گوش به زنگ بود و این موضوع را با پزشک در میان گذاشت تا خطر و احتمال ابتلا به سرطان سینه را به سرعت بررسی کرد.

گاهی متخصص بعد از بررسی‌هایش به این نتیجه می‌رسد که یک فرد اگرچه در حال حاضر با بیماری مواجه نیست اما ممکن است در آینده نزدیک به‌دلیل بالا بودن فاکتورهای ابتلا به بیماری، سرطان سینه را تجربه کند. در این شرایط قطعا پیشنهاد پیشگیری از ابتلا را با جراحی به او پیشنهاد می‌کند و چه کسی است که با درنظر گرفتن درصد بالای این احتمال بخواهد ریسک آن را بپذیرد و پیشگیری نکند.

این درست شبیه کاری است که آنجلینا جولی انجام داد؟

بله. در سال2013 آنجلینا جولی متوجه شد که 87درصد احتمال ابتلا به سرطان سینه دارد و برای جلوگیری از ابتلا به سرطان سینه سرانجام تصمیم به جراحی گرفت. او به‌صورت مادرزادی ژن مولد سرطان یعنی BRCA1 را داشت. این ژن احتمال ابتلا به سرطان سینه را 90درصد بالا می‌برد. مادر، خاله و مادربزرگ آنجلینا جولی نیز به این سرطان و سرطان رحم مبتلا بودند و به‌خاطر این بیماری هم از دنیا رفتند، بنابراین آنجلینا جولی با بررسی این موضوع برای پیشگیری اقدام و جراحی را انتخاب کرد.

آيا هورمون درماني احتمال ابتلا به سرطان پستان را افزايش مي‌دهد؟

متاسفانه در برخی موارد این موضوع مشاهده شده. برخی از افرادي كه در دوران يائسگي سراغ هورمون درماني مي‌روند در معرض ابتلا به سرطان سينه قرار مي‌گيرند. اين نتيجه يافته‌هايي است كه اخيرا يك گروه از پزشكان آمريكايي به آن دست يافته‌اند. البته يافته‌ها هنوز تكميل نيست اما با وجود اين يافته‌ها مي‌گويند كه هورمون درماني احتمال خطر ابتلا به سرطان‌هاي خفيف را افزايش مي‌دهد.

در هورمون تراپي از استروژن و پروستروژن كمك گرفته مي‌شود خب اين موضوع مي‌تواند احتمال ابتلا به سرطان را بالا ببرد. اما موضوع اين است كه تحقيقات نشان مي‌دهد از هر 100زني كه در معرض هورمون درماني قرار مي‌گيرند فقط 4نفر در خطر ابتلا به سرطان سينه قرار مي‌گيرند و آنها هم از ميان گروهي هستند كه هورمون‌ درماني با هر دو هورمون براي‌شان صورت مي‌گيرد. با همه اينها اقدام به كارهاي پيشگيرانه در اين زمينه مي‌تواند موثر باشدتوصیه‌ام این است که همواره با متخصص حاذق مشورت کنید.

خوشبختانه علم پيشرفت‌هاي چشمگيري داشته و امروزه راه‌هاي پيشگيري و درمان از ابتلا به سرطان سينه اميد را در دل بسياري از بيماران زنده كرده است. امروزه از هر 10زن مبتلا به سرطان سينه 8مورد به‌موقع در جريان بيماري‌شان قرار مي‌گيرند و اقدامات درماني سريع براي‌شان انجام مي‌شود و بعد از گذشتن دوره‌اي سلامت خود را به‌دست مي‌آورند.