علت مرگ رضا احدی چه بود؟

هفته نامه سلامت - پرنیان پناهی: 28 دی ماه، خبر بدی در میان دوستداران فوتبال دست به دست شد: «رضا احدی درگذشت!» ستاره سابق تیم استقلال تهران در دهه 60 تاب درد بیماری اش را نیاورد و چشم از جهان فرو بست. او از محبوب ترین بازیکنان تیم استقلال در دهه 60 محسوب می شد که تنها 53 سال داشت و از بازیکنان بی حاشیه و خوش اخلاق فوتبال ایران بود. مرگ او ناشی از ابتلا به یک عارضه کبدی عنوان شد. اخیرا، بار دیگر نیز نام عارضه کبدی، عمدتا سرطان کبد، سر زبان ها افتاد؛ آن هم وقتی که دیوید بویی، خواننده انگلیسی، به دلیل ابتلا به این عارضه از دنیا رفت. به همین بهانه، در این مطلب به این بیماری پرداخته ایم.

کبد بزرگ ترین توده داخل شکمی است که وظایف زیادی بر عهده دارد و سرطان کبد باعث اختلال در عملکرد این غده بزرگ و حیاتی می شود. پزشکان علت های زیادی را در بروز همه سرطان ها برشمرده اند، اگرچه گاهی دیده می شود فرد هیچ علت زمینه ای یا ژنتیکی نداشته و به خطرناک ترین نوع سرطان مبتلا شده است. با شناخت عوامل خطرساز و مقابله با آنها می توان جلوی ابتلا به این بیماری بدخیم را گرفت. توصیه های دکتر شهرام آگاه، فوق تخصص بیماری های کبد و گوارش و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران را بخوانید.


آیا سرطان کبد در کشور ما بیماری شایعی است؟

سرطان کبد در بعضی جوامع از سرطان های شایعی است و باعث مرگ و میر می شود. بعضی آمارها نشان می دهد در آسیای جنوب شرقی و کشور چین، سرطان جزو اولین علت های مرگ و میر بیماران است. در کشور ما سرطان کبد جایگاه پنجم را در سرطان های دستگاه گوارش به خود اختصاص داده است. این بیماری در هر سنی ممکن است دیده شود ولی احتمال ابتلای برخی افراد به سرطان کبد بیشتر از جمعیت عادی است و باید شناسایی و کنترل شوند.

عوامل مهمی که در بروز سرطان کبد نقش دارند و باید شناسایی شوند، کدام اند؟

در مواقع نادر ممکن است نقش ژنتیک را در بروز سرطان کبد مشاهده کرد اما چند عامل زمینه ای مهم هستند که نقش مهمی در بروز سرطان کبد دارند. مهم ترین آنها وجود بیماری های مزمنی مانند سیروز کبدی در اثر عفونت هایی مانند هپاتیت B و C است. البته دیابت نیز به عنوان یک عامل زمینه ساز، میزان ابتلا به سرطان کبد را افزایش می دهد. الکل هم عالم خطرسازی است.

چنین بیمارانی علائم خاصی از خود نشان می دهند یا باید تحت نظر پزشک باشند؟

بیماران مبتلا به سرطان کبد، ممکن است گاهی اصلا علامت خاصی نداشته باشند ولی علایمی مانند درد شکم، احساس سفتی و توده سمت راست بالای شکم و زردی و احساس نفخ از علایم غیراختصاصی هستند که در بعضی از بیماران مبتلا به سرطان کبد دیده می شود. بیمارانی هم که نارسایی کبد دارند، ممکن است به طور ناگهانی علایم بیماری شان شدیدتر شود ولی هیچ گاه نباید دنبال علایم بود و هدف ما صرفا شناسایی و غربالگری بیماران در معرض خطر است.

منظورتان از غربالگری چیست و شما کدام بیماران را غربالگری می کنید؟

بیمارانی که سیروز ناشی از هپاتیت B و C دارند، حتما باید تحت غربالگری دقیق قرار بگیرند. بهترین روش غربالگری قبل از بروز سرطان کبد، سونوگرافی و تستی به نام تومور مارکر است. سونوگرافی روش ساده غیرتهاجمی و نسبتا ارزانقمیتی است و بیمار باید هر ۶ ماه تا ۱ سال یک بار سونوگرافی انجام دهد تا اگر ضایعه ای در سونوگرافی دیده شد، اقدام شود.



چه نوع ضایعه ای در کبد خطرناک است؟

وقتی ضایعات خیلی کوچکی دیده می شود، باید تعداد دفعات سونوگرافی بیشتر شود. در بیمارانی که ضایعات بیشتر از یک سانتی متر در سونوگرافی آنها مشاهده می شود، باید از ۲ روش تصویربرداری مانند سی تی اسکن و ام آر آی هم استفاده شود. در مورد افرادی که ضایعه ثابت شده دارند نیز اقدامات درمانی ضروری است.

آیا در این بیماران همیشه باید منتظر وجود ضایعه باشیم یا می توان جلوی بروز آن را گرفت؟

پیشگیری از سرطان کبد در بیمارانی که دچار بیماری های مزمن کبدی هستند، از طریق درمان بیماری مزمن کبدی امکان پذیر است؛ مثلا اگر فردی به هپاتیت B یا C مبتلاست، باید تحت نظر پزشک باشد و تا جایی که ممکن است باید جلوی فعالیت ویروس در بدن اش گرفته شود. این کار به میزان زیادی خطر ابتلا به سرطان کبد را کاهش می دهد. بیماران الکلی نیز با قطع الکل در هر زمان جلوی پیشرفت بیماری کبدی را خواهند گرفت و امکان نارسایی کبدشان کاهش می یابد.

بعد از اینکه معلوم شد ضایعه بدخیم است، چه باید کرد؟

وقتی سرطان تایید شد، باید دید بیماری زمینه ای چیست و تعداد ضایعات کبدی، اندازه آنها و میزان انتشارشان در کبد چقدر است. اگر کارکرد کبد سالم و ضایعه کمتر از ۳ عدد و فقط یک طرف کبد را درگیر کرده باشد، بخشی از کبد را با جراحی بر می دارند. در بیمارانی که سیروز کبدی دارند و تعداد ضایعات زیاد نیست و سلول های سرطانی هنوز از کبد خارج نشده اند، پیوند کبد توصیه می شود.

اگر تومورها در بخشی از کبد منتشر شوند ولی کبد نارسایی نداشته باشد، می توان حدود ۹۰ درصد از کبد را با جراحی خارج کرد. بیمار با ۱۰ درصد بقیه می تواند به زندگی خود ادامه دهد چون کبد خاصیتی دارد که همان مقدار باقیمانده قابلیت بازسازی دارد. در مواقعی که تومور گسترده است و به نواحی دیگر دست اندازی کرده، بیمار تحت شیمی درمانی و رادیوتراپی قرار می گیرد.

حرف آخر؟

هدف اصلی از غربالگری این است که توده ها زود تشخیص داده شوند و جان بیمار نجات پیدا کند چون در مواقع پیشرفته مانند همه سرطان ها تقریبا نمی توان کاری برای بیمار انجام داد و اقدامات فقط برای این است که بتوان چند صباحی طول عمر بیمار را افزایش داد.


منصور پورحیدری: برای رضا خیلی زود بود

منصور پورحیدری، سرمربی سابق رضا احدی در تیم استقلال که از طریق تلویزیون از درگذشت رضا احدی کاپیتان سابق تیمش باخبر شده بود، گفت: «از شنیدن خبر در گذشت رضا خیلی متاثر شدم و «فکر می کنم هر کسی که او را می شناخت، از خبر درگذشتش متاثر شده. زمانی که من در بیمارستان بستری شدم، احدی از اولین کسانی بود که به عیادت من در بیمارستان آمد و من واقعا نمی دانم که در یک ماه گذشته چه اتفاقی برای او افتاد ولی به هر حال فکر می کنم برای رضا خیلی زود بود که از میان ما برود. احدی ۹ سال در استقلال شاگرد من بود، او فوتبالیست بااخلاق و توانمندی بود و زمانی هم که فوتبال را کنار گذاشت، در عرصه مربیگری خوب بود ولی گرفتاری هایی پیش آمد و نتوانست موفقیت های دوران بازی اش را تکرار کند.»

پرس و جو از کادر درمانی بیمارستان ایرانمهر، بیمارستانی که احدی در آن بستری بود، برای یافتن تشخیص بیماری و علت فوت وی به جایی نرسید. بنابر اظهارات برخی پزشکان، پیشکسوت تیم استقلال مرحوم رضا احدی در گذشته بیماری داشته اند و سفر اخیرشان به ارمنستان و سرمای هوا باعث شد بیماری شان شدت بگیرد و به کبد ایشان سرایت کند.