با دلايل اصلي ناتواني آقايان در توليد مثل آشنا شويد

هفت صبح: طبق آمار جهاني مشکلات ناباروري 8 تا ۱۰ درصد زوج‌ها را در سراسر دنيا با مشكل مواجه كرده و حدود ۵۰ تا ۸۰ ميليون نفر از جهانيان از ناباروري رنج مي‌برند. توانايي توليد مثل يکي از اجزاي اصلي سلامت است و نازايي مي‌تواند سلامت رواني و اجتماعي و همچنين تندرستي زوج‌ها را تهديد کند. طي دو دهه اخير مشخص شده که عفونت‌ها يکي از عوامل بزرگ نازايي هستند.

به اين ترتيب مردان و زنان بسياري در سنين باروري به دليل اين پديده آزاردهنده قطع نسل مي‌شوند. همين آمار جهاني مي‌گويد كه ۴۰درصد ناباروري‌ها مربوط به مردان و ۵۰ درصد موارد مربوط به زنان است و در ۱۰ درصد موارد نيز دليل اصلي ناباروري مشخص نيست.

تعريف ناباروري

بين کشورهاي پيشرفته و کشورهاي در حال توسعه، فراواني قابل توجهي در مورد تعداد و علل نازايي وجود دارد. در کشورهاي آفريقايي بسته بودن لوله‌هاي رحمي‌ ناشي از بيماري‌ها ۴۲ درصد نازايي‌هاي زنان را سبب مي‌شود و در کشورهاي پيشرفته ۱۱ درصد را تشكيل مي‌دهد.

پزشكان تعريف جالبي از اين عارضه دارند و به زوجي که بدون جلوگيري از بارداري تا دو سال بچه‌دار نشوند، نازا مي‌گويند.

نازايي يا مادرزادي است يا اکتسابي و ‌عفونت‌هاي لگني شايع‌ترين دليل نازايي اکتسابي است. اين عفونت‌ها قابل پيشگيري و ناشي از بيماري‌هاي مقاربتي، سقط غيربهداشتي يا عفونت‌هاي دوران زايمان و بعد از آن هستند.

نازايي از دوران كودكي

از جمله دلايل ناباروري در مردان مي‌توان به وجود بيضه‌هاي نزول نکرده و در داخل شکم مانده اشاره كرد. اگر درمان جراحي در حدود سن ۲۰ ماهگي چنين پسري انجام نشود، بعد از آن درمان مؤثر نخواهد بود و آن فرد نازا مي‌شود. تعداد زيادي از کودکان به دليل توجه نداشتن والدين به اين وضعيت عقيم شده‌اند اما در کساني که فقط يک بيضه آنها در جاي خود نبوده، باروري مشاهده شده است. البته فراواني عفونت درمردان نابارور کم است اما سابقه بيماري مقاربتي در مرد باعث افزايش خطر نازايي همسر او مي‌شود. پزشكان معتقدند يكي از دلايل مهم به تعويق افتادن يا عدم موفقيت در درمان زوج‌هاي نازا، توجه نكردن به عفونت و سابقه بيماري‌هاي مقاربتي در مردان است. همانطور كه مي‌دانيد پيشگيري از درمان ارزان‌تر و مؤثرتر است بنابراين سابقه وجود عفونت در مردان بايد به اطلاع پزشک متخصص برسد.

بررسي دلايل بيماري

پزشكان بررسي ناباروري مردان را آسان‌تر،‌ ارزان‌تر و سريع‌تر ارزيابي مي‌كنند اما درمان آنها بسيار مشکل‌تر است. بخش مهم و موثر دستگاه تناسلي در ناباروري آقايان، بيضه است که وظيفه ساختن اسپرم يا همان نطفه براي توليد مثل و ساختن هورمون مردانه براي ايجاد ميل جنسي و حفظ قدرت مردانگي را برعهده دارد. ‌در بيشتر موارد ممكن است کار اول بيضه که توليد اسپرم است، مختل شود اما سلول‌هاي توليد کننده هورمون مردانه بسيار مقاوم هستند و کاهش ميل جنسي به سادگي ايجاد نمي‌شود.

سن، شغل، اعتياد و نوع آن، سابقه بيماري و سابقه فاميلي، نکاتي هستند که در بررسي ناباروري مردان اهميت دارند. با وجود اين آگاهي از مدت ازدواج، وضعيت ازدواج‌هاي قبلي، وضعيت موهاي سر و صورت، بررسي تيروئيد،‌ بزرگي پستان‌ها، وضعيت رويش موهاي بدن و بالاخره وضعيت دستگاه تناسلي يعني اندازه بيضه، محل قرار گرفتن بيضه‌ها، آلت، ترشحات مجرا و به‌خصوص واريس بيضه‌ها هم به پزشک کمک مي‌کند تا روش موثر درماني را بيابد.

دو دليل عمده براي نازايي مطرح مي‌شود؛ مورد نخست، انسداد راه خروج اسپرم است كه ممکن است اکتسابي و در اثر عفونت باشد يا به طور مادرزادي راه‌هاي عبور مني وجود نداشته باشد و مورد دوم هم اختلال ژنتيکي در ژن توليد کننده اسپرم است.

علاوه بر اين، واريکوسل يا واريس بيضه يکي ديگر از علل ناباروري است كه با مصرف دخانيات، اثرات سمي‌سيگار درمان اين عارضه‌ها با مشكل مواجه خواهد شد. حتي ممکن است مرداني که بچه‌دار بوده‌اند هم بعد از ابتلا به بيماري‌هاي مقاربتي، تومورها،ضربه خوردن وعفونت بيضه و ضربه‌هاي مغزي نازا شوند.

تحقيقات چه مي‌گويند؟

مطالعات گسترده‌اي در اين زمينه انجام شده است. به عنوان نمونه، تحقيقات کنگره توليد مثل آمريکا نشان مي‌دهد كه سيگار نقش موثري در ناباروري دارد. ۲۹۰ زوج سيگاري در اين مطالعه شركت داشتند که بيش از هفت سال و حداقل روزي ۳۰ نخ سيگار مي‌کشيدند. نتايج به دست آمده نشان داد سيگار کشيدن ابتدا توليد هورمون‌هاي جنسي را مختل و سپس توليد اسپرم را دچار مشکل مي‌كند. در نهايت مواد سمي‌دخانيات در مايع مني هم وارد مي‌شوند. همچنين مشخص شد كه زوج‌هاي سيگاري ۳۷ ماه زمان براي باروري نياز داشتند اما افراد غيرسيگاري طي۳۰ ماه به بارداري رسيدند. ميزان مقاربت افراد سيگاري حدود شش بار در ماه و در افراد غيرسيگاري ۱۲ بار ارزيابي شد. کيفيت اسپرم غيرسيگاري‌ها در آزمايش مني، بهتر از افراد سيگاري بود. در نهايت، درمان زوج‌هاي سيگاري فوق‌العاده مشکل ارزيابي شد و آنها حتما بايد سيگار كشيدن را ترک کنند تا درمان نتيجه بخش شود.

هر دردي را دوايي است وجود بيضه‌هاي کوچک با رشد ناکافي آن با استفاده از هورمون درماني برطرف مي‌شود. حداقل شش ماه و حداکثر سه سال براي بزرگ شدن بيضه‌ها و توليد و تظاهر اسپرم فرصت لازم است اما اين درمان در ۹۵ درصد موارد موفقيت‌آميز است.

واريکوسل يا واريس بيضه با انجام عمل جراحي برطرف مي‌شود. بعد از جراحي يك تا سه سال فرصت براي نتيجه مطلوب لازم است. ۵۰ تا ۶۰ درصد موارد نازايي به اين ترتيب موفقيت آميز هستند.

نازايي‌هاي انسدادي هم با عمل جراحي پيوند مجاري مني درمان مي‌شوند. روش‌هايي مانند لقاح خارج از بدن، انتقال جنين به رحم يا تزريق اسپرم به داخل تخمک راه‌هاي درمان اين نوع نازايي هستند..