رابطه جراحی های زیبایی و مشکلات روحی و روانی

روزنامه آرمان - نگین باقری: انجام عمل جراحی زیبایی گاهی اوقات ضروری است، اما این روزها افراد کمال‌گرا بیشترین متقاضیان عمل جراحی به حساب می آیند و طی سال‌های اخیر جراحی های زیبایی مورد علاقه بسیاری از افراد قرار گرفته است. از عمل بینی گرفته تا ترزیق بوتاکس، پروتز و ...، مدها و سلیقه‌ها ناهنجار و به سمت غربی شدن می‌روند. دیگر کسی عمل زیبایی‌اش را پنهان نمی‌کند. این در حالی است که اخیرا برخی جوانان پولدار جامعه به جراحی‌های وحشتناکی روی آورده‌اند و از گوش الاغی به چشم گربه‌ای رسیده‌اند و به جای مراجعه به روانپزشک تنها جیب جراحان پلاستیک را پر پول‌تر می‌کنند. با وجود این، برخی کارشناسان معتقدند علل گرایش افراد به انجام عمل‌های زیبایی نامتعارف نشات گرفته از ناهنجاری و عقب‌ماندگی فرهنگی است و افراد وسواس‌گونه به انجام این عمل‌ها مبادرت می‌ورزند.

در ایران سالانه تعداد زیادی از افراد به انجام جراحی‌های زیبایی می‌پردازند. براساس آمار انجمن پزشکی ایران، عمل‌های زیبایی در کشور ما از سال ۸۴ روند رو به افزایش داشته است و در سال‌های اخیر، سن کسانی که خود را به تیغ جراحی می‌سپارند، به ۱۵ سال رسیده است. گرچه آمار جراحی‌های زیبایی در ایران دقیق و رسمی نیست، اما براساس همین آمارها، میزان جراحی‌های زیبایی در ایران هفت برابر اروپا است و برخی آمارهای دیگر نیز ایران را در ردیف دوم یا سوم از نظر جراحی‌های زیبایی می‌دانند. گویا ایران پایتخت عمل‌های زیبایی جهان شده است.

همچنین روزانه در کشور بیش از صدها عمل زیبایی در مطب‌ها انجام می‌شود و این به جز آمار کلینیک‌ها و بیمارستان‌هاست. فارغ از آنکه تعداد بی‌شماری از افرادی که به پزشک جراحی پلاستیک مراجعه می‌کنند، به این عمل‌ها نیازی ندارند و تنها به دلیل گرایش و پیروی از مدهای ماهواره‌ای و با صرف هزینه‌های هنگفت چهره خود را به تیغ جراحانی می‌سپارند که برخی از آنان حتی صلاحیت انجام این کار را هم ندارند.


هر چند آمار مشخصی از تعداد فوت‌شدگان عمل زیبایی وجود ندارد و مسئولان مربوطه در مورد این‌گونه حوادث صحبت نمی‌کنند، اما آمارهای غیررسمی می‌گوید که سالانه نزدیک به ۱۲۰ نفر قربانی این عمل‌ها می‌شوند. هر چند بسیاری از این افراد در بیمارستان‌ها با عناوین دیگری غیر از عمل زیبایی پذیرش می‌شوند و علت مرگشان نیز به صورت دیگری قید می‌شود. این در حالی است که برخی جوانان به قیمت از دست رفتن جانشان زیر بار چنین عمل‌های زیبایی ولو زیر دست پزشکان قلابی می‌روند تا بلکه نیاز خود به دیده شدن را ارضا کنند و به قول خودشان در صف اول چهره‌های خاص ایرانی قرار بگیرند.

حال با وجود تغییر چهره‌های عجیب و غریب و افزایش چهره‌های مصنوعی در سطح شهر، عمل زیبایی «چشم گربه‌ای» گوی سبقت را در میان برخی جوانان ربوده و قرار است برخی جراحان پلاستیک اوج هنر و خلاقیت خود را بعد از عمل جراحی «گوش الاغی» که قسمت بالایی گوش‌ها را تیز می‌کنند و گوش‌ها را به شکل گوش خون‌آشام درمی‌آورند، این بار در عمل زیبایی چشم گربه‌ای نشان دهند. در این عمل چشم و دم ابرو‌ها به بالا کشیده می‌شود. مدت زمان جراحی حدود سه ساعت و هزینه آن ۱۲ میلیون تومان است و بلافاصله بعد از عمل بیمار مرخص می‌شود. حال با دست به دست چرخیدن عکس‌های این عمل‌های متفاوت و دور از ذهن در شبکه‌های اجتماعی باید دید که این عمل تا چه حد رایج است و چه کسانی گرایش به انجام آن دارند و آیا این افراد بلافاصله از انجام این عمل ها پشیمان می‌شوند یا نه؟

بی‌هویتی در چشم گربه‌ای‌ها

آنچه از ظواهر امر پیداست، هیچ انسان بالغ و سالمی تسلیم این‌گونه عمل نامعقولی نمی‌شود و در واقع به نوعی برایش خنده‌آور است که خود را شبیه حیوان در آورد و شاید درصد کمی از جوانان ظاهربین و سطحی‌نگر از روی ناپختگی تحت تاثیر دوستان، ‌تبلیغات ماهواره و شبکه‌های مجازی قرار بگیرند و راضی به انجام عمل چشم گربه‌ای شوند تا از این طریق هویت دیگری را از خود نشان دهند. گرچه در آخر خودشان هم نمی‌دانند که از خود چه می‌خواهند و به سردرگمی و عدم رضایت دچار می‌شوند. این مدگرایان افراطی باید به جای آنکه بیشتر وقتشان مصروف تمرکز بر ظاهرشان شود، به ذهنیتشان بپردازند و ضعف نهفته در آن را جبران کنند، چرا که بعد از این‌گونه عمل‌های زیبایی وحشتناک هیچ راه بازگشت و جبرانی نیست و تنها استرس و اضطراب افراد در مورد چهره جدیدشان زیادتر می‌شود و پاره‌ای از مشکلات روحی و روانی گریبان‌شان را می‌گیرد.


این در حالی است که مطابق یک تحقیق علمی در جهان ۷۰ درصد افرادی که عمل جراحی انجام می‌دهند، از نتیجه نهایی راضی نیستند. یک جراح پلاستیک در گفت‌و‌گو با ما می‌گوید: من بعید می‌دانم عمل زیبایی چشم گربه‌ای در ایران انجام شود، چون تاکنون من و همکارانم هیچ مراجعه کننده‌ای در این زمینه نداشته‌ایم و به نظر من این موضوع ساخته تبلیغات شبکه‌های اجتماعی است. اگر هم موردی پیش بیاید از جوامع غربی شکل گرفته و به ایران آمده است. بهزاد خوروش در مورد ویژگی افرادی که گرایش به انجام عمل‌های زیبایی غیرمتغارف دارند، عنوان می‌کند: این افراد می‌خواهند با انجام این عمل‌ها در جامعه خودنمایی کنند و بگویند که ما متمایز و متفاوتیم، انسان‌های عجیبی هستیم و تافته جدا بافته‌ایم.

در صورتی که اصلا از سلامت روانی برخوردار نیستند و جایگاه شان در تقسیم‌بندی علم روان‌شناسی جزو آن دسته افرادی است که دچار آسیب‌های روانی هستند. او ادامه می‌دهد: مشخصه مهم یک جراح پلاستیک این است که بتواند تشخیص دهد بیماری که می‌خواهد عمل جراحی زیبایی انجام دهد سلامت روانی دارد یا نه و بعد از آن هم به دلیل تجربه‌ای که در طبابت پیدا کرده با چند سوال از مریض و سنجیدن شرایط عمومی او متوجه می‌شود که آیا این فرد از این عمل راضی می‌شود یا اینکه نباید اصلا عمل شود. خیلی مهم است که جراح پلاستیک تشخیص دهد چه فردی را نباید عمل کند چون مریضی که همیشه ناراضی است، هیچ وقت راضی نمی‌شود. این افراد نه تنها از نتیجه عمل بلکه از شرایط فردی و اجتماعی خود هم راضی نیستند و همیشه در صحبت خود تاکید می‌کنند که از شرایط موجود ناراضی هستم. پس اگر بهترین عمل هم برای این افراد انجام دهیم باز راضی نخواهند بود و از شرایط‌شان گله‌مند هستند.

پولدارانی که مدساز می‌شوند

معمولا افرادی که از سر تفنن و چشم و همچشمی عمل‌های زیبایی پرهزینه انجام می‌دهند، از قشر مرفه جامعه هستند که خود سبب برجسته کردن برخی مدها می‌شوند و آن‌چنان انجام این عمل‌ها برایشان جذاب و مهم است که گاهی آمار مبالغ پرداختی از دستشان درمی‌رود. آنان از سر عادت و وسواس‌گونه به عمل‌های متعدد در جاهای مختلف بدن خود می‌کنند و معمولا تحت تاثیر جو جامعه،‌ تبلیغات و با عدم آگاهی به اندام خود آسیب می‌زنند. با این وجود، این افراد بلافاصله بعد از دیدن نتیجه عمل و دور شدن از چهره واقعی‌شان خود زود پشیمان می‌شوند. خوروش در مورد تمایل جدید جوانان به برخی از عمل‌های زیبایی می‌گوید: همیشه اولین مدها را ما متوجه می‌شویم، چون بیماران انجام آن را از ما مطالبه می‌کنند.

تا چندی پیش عمل زیبایی بینی مدنظر بود. گرچه هنوز هم تب و تاب آن در میان مردم وجود دارد، اما اکنون دغدغه عمل زیبایی جوانان از سر و صورت فروکش کرده و به سمت بدن رفته است و افراد می‌خواهند با انجام عمل‌های زیبایی شکل بدنشان را خوب کنند، هیکل غیرورزشکارانه خود را ورزیده نشان دهند و بدون گرفتن رژیم غذایی اندام خود را مناسب جلوه دهند.


این جراح پلاستیک با بیان اینکه افراد معمولا در دهه دوم و سوم خود برای انجام عمل‌های زیبایی مراجعه می‌کنند و بیشتر مراجعان ما را زنان تشکیل می‌دهند، می‌گوید: اگر چنین اشخاصی برای چنین عمل‌های غیرمعقول به من مراجعه کنند، از نظر روانی بررسی‌شان می‌کنم و حتما به آنان پیشنهاد مراجعه به روانشناس را می‌دهم. به دلیل اینکه افرادی که از بدن خود راضی نیستند و عمل‌های متعدد انجام می‌دهند، در واقع به خود آسیب می‌زنند و می‌خواهند یک نعمت خدادادی را خراب کنند و ضایعه غیر قابل بازگشت در بدن خود به وجود آورند. همیشه این ناهنجاری‌ها در جوامع غربی بسیار شایع است و به تاسی از آن شاید در جوامع ما جاری شود. ما باید با جوانان درست برخورد کنیم و به آنان اطلاعات بدهیم تا تحت تاثیر دنیای غرب دنباله‌رو این ناهنجاری‌ها نباشند.