مسافران اروپا مواظب باشيد

آغاز فصل گرما هميشه همراه است با انواع بيماري‌هاي عفوني و اسهالي كه هربار جامعه‌اي را درگير خود مي‌كنند. اين‌بار اين همه‌گيري از كشور آلمان و يك ماده غذايي محبوب، يعني خيار، جوانه گندم و ماش درميان مردم شيوع پيدا كرده است. متاسفانه تاكنون گزارش‌ها حاكي است از ابتلا ي۸۰۰ تا ۹۰۰ نفر دركل جهان كه متاسفانه ۱۴ نفر از آن‌ها، فوت كرده‌اند. كه البته آلماني‌ها مدعي شده‌اند كه توانسته‌اند بيماري را مهار كنند در اين زمينه با سركارخانم دكتر ژانت سروش متخصص بيماري‌هاي عفوني و استاد دانشگاه گفت‌و‌گويي داشتيم .



عارضه اصلي كه دامنگير اين همه‌گيري شده است و آمار مرگ و مير را بالا برده نارسايي كليه است كه در درجه اول قرار دارد. علت اصلي مرگ‌و‌مير ناشي از‌آلودگي به اي‌كولاي خونريزي‌دهنده بروز سندروم (HUS) است. ميكروب عامل بيماري كه به ديواره روده مي‌چسبد و باعث زخم و خونريزي مي‌شود، سمي توليد مي‌كند كه اين سم، سيستم ايمني بدن را به صورتي تحريك مي‌كند كه مواد شيميايي در بدن آزاد مي‌كند و تجمع اين مواد شيميايي باعث ايجاد سندروم HUS مي‌شود. اين سندروم 3 آسيب جدي به بدن وارد مي‌كند كه عبارتند از: نارسايي كليوي، كم‌خوني شديد و افت شديد پلاكت‌هاي خوني. پلاكت‌ها فاكتورهاي خوني هستند كه باعث انعقاد خون مي‌شوند. كمبود اين عوامل در خون باعث مي‌شود، فرد دچار خونريزي‌هايي ‌شود كه قطع نمي‌شوند. «ليز» يا دفع هموگلوبين و از كارافتادگي كليه، همگي با هم عوارض مرگباري به همراه دارند. اين 3 اتفاق كه به دليل بروز اين سندروم در بدن فرد اتفاق مي‌افتد مي‌تواند كشنده باشد، حتي در بهترين مراكز درماني، يعني افرادي كه در كشورهاي اروپاي شرقي و آلمان دچار اين بيماري مي‌شوند نيز به احتمال 30 تا 40 درصد دچار مرگ مي‌شوند.


E-coli در واقع عامل گروهي از بيماري‌هاي اسهالي است كه در كشور ما به ميزاني شيوع داشته و درهمه كشورهاي ديگر هم ديده شده است. اين عامل از علت‌هاي اصلي شيوع اسهال درفصل تابستان است و شيوع آن منابع مختلفي هم دارد كه مي‌تواند ناشي از آلودگي آب، منابع لبني غيربهداشتي و غيرپاستوريزه يا گوشت آلوده باشد اما نوع خاصي از همين باكتري است كه مي‌تواند شبيه «وبا» عمل كند. يعني با شكم‌درد آغاز شود و با ايجاد اسهال آبكي باعث كم‌آبي شديد در فرد شود. نوع ديگري كه مربوط به بحث روز است، نوعي است كه با اسهال خوني ايجاد مي‌شود. «انتروهمولوژيك E-Coil » نام علمي، باكتري اي‌E-Coil است كه همراه با اسهال خوني است. اين نوع اي‌كولاي، خاصيتي كه دارد آن است كه سمي توليد مي‌كند كه با چسبيدن به ديواره روده، باعث ايجاد زخم و خونريزي رود‌ه‌اي مي‌‌‌شود. اين سم منجر به خونريزي شديد گوارشي شده كه به صورت اسهال خوني شديد، در بيماران ديده مي‌شود.



اين بيماري مثل هر بيماري عفوني اسهالي، با شكم‌درد و دل‌پيچه شروع مي‌شود و ممكن است با استفراغ همراه باشد يا اين مورد را نداشته باشد. پس از دل‌پيچه، شخص دچار اسهال آبكي مي‌شود كه چندان رقيق نيست. ممكن است اين اسهال در ابتدا، همراه با خون نباشد ولي‌ كم‌كم با خونريزي همراه ‌شود. حجم آبي كه بيمار در اين بيماري از دست مي‌دهد، برعكس اسهالي كه ناشي از وباست، ‌زياد نيست، درنتيجه آسيبي كه به فرد مي‌رسد به دليل حجم آبي نيست كه از دست مي‌دهد بلكه بيشتر به دليل عوارض اسهال خوني است كه ايجاد مي‌شود. كم‌آبي و تحليل منابع آبي بدن براي كودكان زير 5 سال و افراد مسن معمولا آسيب بيشتري به بدن مي‌رساند كه بيشتر به دليل جبران ديرهنگام اين كم‌آبي صورت مي‌گيرد. فرد پس از آلودگي، ابتدا دچار شكم‌درد و اسهال خوني مي‌شود كه اگر به موقع به پزشك مراجعه كند و درمان آغاز شود، ممكن است كه بتوان از عوارض آن جلوگيري كرد و در صورتي كه به موقع درمان آغاز نشود ممكن است فرد جان خود را از دست بدهد. يك تفاوت مهم اين نوع اسهال خوني با ديگر اسهال‌ها كه با خونريزي همراه است، اين است كه اين بيماري تب ندارد.


نكته مهمي كه بايد توجه داشت اين است كه اين نوع بيماري به درمان‌هاي آنتي‌بيوتيكي جواب نمي‌دهد و حتي ممكن است باعث تشديد حالات و عوارض بيماري شود. بنابراين توصيه مي‌كنم، افراد از درمان خودسرانه با آنتي‌بيوتيكي جدا خودداري كنند و در مراجعه به پزشك نخواهند براي آن‌ها درمان آنتي‌بيوتيك شروع شود. خوشبختانه از اين نمونه همه‌گيري تا كنون در ايران ديده نشده است و سعي مي‌كنيم با آگاهي‌بخشي، از شيوع و ابتلا به اين نوع بيماري جلوگيري كنيم و همچنان توصيه هميشگي را تكرار مي‌كنيم؛ شست‌و‌شوي كامل دست بعد از دستشويي و قبل از مصرف غذا و اين‌كه غذاها و ميوه‌هاي خام را قبل از مصرف خوب ضدعفوني كنند. كسي كه ناقل ميكروب است مي‌تواند با ضدعفوني‌كردن دست‌هايش مانع از انتقال اين ميكروب به ديگر اعضاي خانواده‌اش شود



راه انتقال اين عامل بيماري‌زا، آب آلوده، غذاي آلوده و مواد لبني غيرپاستوريزه است ولي نوع خونريزي‌دهنده آن، از طريق گوشت آلوده منتقل مي‌شود. تا اين زمان،‌ انگشت اتهام به سمت خيارهاي آلوده و جوانه گندم بود ولي سبزي‌هاي ديگر مثل گوجه‌فرنگي، كاهو، سير،‌پياز، كلم،‌ نخودفرنگي و لوبياسبز هم در اين دامنه قرار مي‌گيرند. اين مواد هم مشكوك به آلودگي هستند . اين سازمان همچنين توصيه كرده است، افراد در مصرف اين مواد مراقب باشند و تا حد امكان از مصرف خام اين سبزي‌ها جلوگيري كنند. به نظر مي‌رسد، گوشت گوساله در اپيدمي اخير، نقش كمتري دارد.



براي مسافراني كه مقصدشان آلمان يا كشورهاي اروپاي شرقي است، توصيه سازمان جهاني بهداشت اين است كه به هيچ‌وجه از سالاد و موادغذايي شامل سبزي‌ها يا گوشت خام و نيم‌پز استفاده نكنند و تا حد امكان از مواد ضدعفوني شده و كاملا استريل بهره بگيرند. توصيه اساسي و اصلي من به مردم اين است، اگر قصد سفر به آلمان يا كشورهاي اروپايي مثل دانمارك، سوئيس و... را دارند اگر سفر كاري و اجباري است، رعايت تمام نكات ايمني را بكنند و اگر قصد از سفر تفريح و گردش است، سفرشان را به تعويق بيندازند يا كلا لغو كنند. در هر صورت حرارت مي‌تواند اين باكتري را از بين ببرد. اين ميكروب در دماي ۷۰ تا ۸۰ درجه كاملا از بين مي‌رود يعني اگر گوشت يا سبزي موردنياز تا اين حد حرارت ببيند يا خوب پخت شود و حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقيقه هم طول بكشد كاملا ضدعفوني شده و مي‌تواند منبع مطمئني باشد.