آیا شير واقعا مضر است؟

به تازگي ادعاهايي در مورد مضرات شير؛ اين نوشيدني مورد علاقه بسياري از مردم، مطرح شده است. از جمله اين‌كه «شير سمي كشنده است!» يا اين كه «شير گاوي حاوي هورمون‌هاي سرطان‌زاست اما به خاطر سود كلاني كه صاحبان صنايع توليد لبنيات از اين راه به دست مي‌آورند، اين حقيقت پنهان مي‌شود.» ادعاهايي از اين قبيل باعث مي‌شود كه در مصرف شير شك كنيد. با اين همه بسياري از مردان براي لاغر‌شدن يا پرورش عضلات‌شان شير فراوان مصرف مي‌كنند. براي اطمينان از مفيدبودن شير «آلن‌اراگون»، متخصص تغذيه، تحقيقاتي انجام داده و تمامي ادعاهايي كه در مورد مضربودن شير مطرح شده‌اند را مورد بررسي قرار داده است. او همچنين در مورد فوايد شير مطالعاتي انجام داده و به اين ترتيب به سوالات عمده‌اي كه در اين مورد ممكن است پيش آيد، پاسخ داده است. مهم‌ترين اين سوالات و پاسخ به آن‌ها را در زير مي‌خوانيد.

• آيا شير، عضله مي‌سازد؟

قطعا اين‌طور است، در واقع شير يكي از بهترين مواد‌غذايي براي ساختن عضله است. حدود 20 درصد از پروتئين موجود در شير «وي» (Whey) و 80 درصد آن «كازئين» (casein) است. هر دوي آن‌ها، پروتئين‌هايي با كيفيت بالا هستند اما « وي»، كه به پروتئين سريع معروف است، به سرعت به اسيدهاي آمينه تبديل شده و جذب خون مي‌شود. به همين دليل نوشيدن شير بعد از ورزش‌كردن بسيار مفيد است. از طرف ديگر كازئين آهسته‌تر هضم مي‌شود. بنابراين ذخيره پروتئيني را كه بايد هميشه در بدن وجود داشته باشد، تامين مي‌كند. به همين دليل است كه نوشيدن شير به‌عنوان ميان‌وعده يا قبل از خواب توصيه مي‌شود. از آن‌جايي‌كه شير منبع هر دوي اين پروتئين‌هاست، يك ليوان بزرگ آن، تركيب ايده‌آلي از پروتئين‌هاي سازنده ماهيچه را براي بدن فراهم مي‌كند.


نوشيدن ۲ تا ۳ ليوان شير در روز، چه بدون چربي باشد، چه كم‌چرب يا پرچرب، احتمال بروز حمله قلبي و سكته مغزي را كاهش مي‌دهد. چنانچه رژيم غذايي داريد، شير كم‌چرب بنوشيد چون كالري كمتري دارد اما اگر قصد داريد عضلات خود را پرورش دهيد، شير پرچرب گزينه بهتري است. دانشمندان دانشگاه تگزاس متوجه شدند كه نوشيدن شير پرچرب بعد از انجام تمرينات ورزشي با وزنه، بيشتر از شير كم چرب توده عضلاني را افزايش مي‌دهد (حدود ۸/۲ برابر) و در رشد ماهيچه‌ها موثرتر است.



آيا شير، چربي‌سوز است؟

ممكن است اين‌طور باشد. در يك مطالعه 6 ماهه، پژوهشگران دانشگاه تنسي دريافتند كه افراد چاقي كه روزي 3 وعده لبنيات غني از كلسيم مصرف مي‌كنند، نسبت به افرادي با رژيم غذايي مشابه كه فقط وعده‌هاي لبنيات را مصرف نمي‌كنند، چربي شكم‌شان سريع‌تر آب شده و زودتر لاغر مي‌شوند. آن‌ها همچنين متوجه شدند كه مكمل‌هاي كلسيم به اندازه شير در لاغري موثر نيستند. اين پژوهشگران بر اين عقيده‌اند كه علاوه‌بر اين‌كه كلسيم سرعت سوختن چربي‌هاي بدن را افزايش مي‌دهد، ساير تركيبات موجود در لبنيات، مثل پروتئين‌هاي شير هم اثر چربي‌سوز مضاعف دارند. البته براي كم‌كردن وزن، حتما بايد رژيم غذايي لاغري را رعايت كنيد زيرا مثلا اگر شير‌تان را با يك جعبه شيريني بخوريد، هرگز لاغر نخواهيد شد.



آيا هورمون‌هايي كه براي دام‌ها استفاده شده و به آن‌ها تزريق مي‌شود باعث ناسالم‌شدن شير مي‌شوند؟

نه؛ مگر اين‌كه بخواهيد شير را تزريق كنيد! اصل ماجرا اين است كه در سال ۱۹۹۳ انجمن غذا و داروي آمريكا (FDA) استفاده از هورمون‌ رشد گاوي (BGH) را در دام‌ها تاييد كرد. اين‌كار باعث افزايش ميزان توليد شير با هزينه كمتر براي دامداران شد كه در نتيجه آن، قيمت اين محصول در سوپرماركت‌ها هم كاهش يافت اما اين مسئله بحث‌هاي فراواني به‌دنبال داشت زيرا اين هورمون، تجمع فاكتور رشد شبه انسولين را در شير افزايش مي‌‌دهد. اين هورموني‌ است كه با افزايش احتمال ابتلا به سرطان ارتباط دارد. برخلاف هورمون‌هاي استروئيدي كه مي‌توانند به‌صورت خوراكي هم مصرف شوند، اين هورمون بايد تزريق شود تا اثر خود را بگذارند زيرا روند هضم غذا، اين هورمون‌هاي پروتئيني را از بين مي‌برد. پس نوشيدن شير گاو‌هايي كه به اين روش هورمون‌ درماني شده‌اند، اين مواد شيميايي را به بدن انسان منتقل نمي‌كند اما متاسفانه اين روش براي گاو‌ها ضرر دارد. پژوهشگران كانادايي متوجه‌ شده‌اند گاو‌هايي كه به آن‌ها هورمون‌ داده مي‌شود، بيشتر به عفونت و التهاب سينه مبتلا مي‌شوند.

• كدام‌يك بهتر است؛ شير كم‌چرب يا پرچرب؟

البته اين به ذائقه شما بستگي دارد. درحالي‌كه معمولا گفته مي‌شود بهتر است شير كم‌چرب مصرف كنيد اما بيشتر مطالعات علمي نشان مي‌دهد شير پرچرب بيشتر از كم‌چرب سطح كلسترول خون را تنظيم مي‌كند.

در اين تحقيقات فقط يك مورد استثنا وجود دارد. پژوهشگران دانماركي دريافتند، ميزان كلسترول بدخون يعني LDL در مرداني كه شير پرچرب فراوان مي‌نوشند، كمي افزايش مي‌يابد. البته لازم به ذكر است، مرداني كه در اين آزمايش مورد بررسي قرار گرفتند، روزانه 6 ليوان بزرگ شير پرچرب مصرف مي‌كردند كه بسيار غيرمعمول است! با وجود اين، تري‌گليسيريد آن‌ها تا 22 درصد كاهش داشت. تري‌گليسيريد بالا يكي از نشانه‌هاي بيماري‌هاي قلبي است.


درحالي‌كه معمولا گفته مي‌شود بهتر است شير كم‌چرب مصرف كنيد اما بيشتر مطالعات علمي نشان مي‌دهد شير پرچرب بيشتر از كم‌چرب سطح كلسترول خون را تنظيم مي‌كند. در اين تحقيقات فقط يك مورد استثنا وجود دارد. پژوهشگران دانماركي دريافتند، ميزان كلسترول بدخون يعني LDL در مرداني كه شير پرچرب فراوان مي‌نوشند، كمي افزايش مي‌يابد

• آنتي‌بيوتيك‌ها در شير چه اثري دارند؟

در حقيقت هيچ‌كس هنوز به درستي نمي‌داند كه اثر آنتي‌بيوتيك‌ها چيست. بعضي از دانشمندان معتقدند، شير گاو‌هايي كه به آن‌ها آنتي‌بيوتيك داده مي‌دهند، در انسان باعث ايجاد مقاومت در برابر آنتي‌بيوتيك‌ها مي‌شود. يعني هنگامي كه براي درمان عفونت، آنتي‌بيوتيك مصرف مي‌كنيد، تاثير چنداني بر بدن‌تان نخواهد داشت البته اين مسئله هنوز ثابت نشده است. اگر در اين مورد نگران هستيد، شيرهاي فاقد آنتي‌بيوتيك و هورمون‌ يا شيرهاي ارگانيك مصرف كنيد.