چه کار کنیم که از ایست قلبی نمیریم؟

هفته نامه همشهری جوان - لیلا شوقی: ایست قلی یکی از پرکاربردترین ترکیبات در ادبیات رسانه ای است. روزی نیست که خبر مرگ چهره سرشناسی با ایست قلبی منتشر نشود. هادی نوروزی، عارف لرستانی و علی معلم از معروف ترین آدم هایی بودند که در یکی دو سال گذشته روزنامه روزنامه نگارها با ترکیب اسمشان و ایست قلبی تیتر زدند.

به جز این، آمارها هم نشان می دهد شایع ترین علت مرگ در کشور، ایست قلبی است. به خاطر همین است که این ترکیب کلماتی روزمره زیاد گفته و شنیده می شود. ایست قلبی سن و سال نمی شناسد و همه آدم ها با هر جنسیت و هر سنی می توانند گزینه بعدی برای بروز ایست باشند. در این مطلب قرار است یاد بگیریم بیشتر مراقب خودمان و قلبمان باشیم.

چه کسانی بیشتر در معرض ایست قلبی هستند؟

تیر سیگار در قلب شما

ایست قلبی خبر نمی کند و خیلی ناگهانی اتفاق می افتد. کسانی که با ایست قلبی می میرند، معمولا علائم اولیه ای ندارند و مرگ سریع به سراغشان می آید. با وجود سریع بودن علائم اولیه و همه گیر بودنشان، حتی ممکن است در خواب قلب شما از تپش بایستد. با وجود این باز هم کسانی هستند که بیشتر از بقیه در معرض خطرند. پس اگر جزء یکی از این گروه ها هستید، بیشتر مراقب باشید.

فشار خون بالا: یکی از دلایل ایست قلبی بسته شدن رگ های قلب است. کسی که فشار خونش بالا است، احتمال بیشتری دارد که ریتم قلبش از بین برود. فشان خون بالا به جز این که ممکن است رگ های خونی تان را ببندد، باعث ضخیم شدن عضلات قلبتان هم می شود. همه این ها می تواند قلب شما را از کار بیندازد.

چاق ها: چاقی یکی از دلایل اولیه ایست قلبی است. اگر چاقید و از اضافه وزن رنج می برید، سریع در نزدیک ترین باشگاه بدن سازی نزدیک خانه ثبت نام کنید و رژیم بگیرید. چاقی بیش از حد باعث می شود رگ های قلبتان بگیرد و خون به قلب نرسد، همین مسئله قلب شما را از حرکت نگه می دارد. کمتر فست فود بخورید. قند، کلسترول و چربی های اشباع شده فست فودها شما را به ایست قلبی نزدیک تر می کند.

سیگاری ها: اگر سیگار می کشید، بیشتر از دیگران احتمال دارد که ریتم قلبتان نامنظم شود و دچار ایست قلبی شوید. با دود کردن هر نخ، خود را بیشتر به مرگ نزدیک می کنید. به جز سیگار، بقیه مواد مخدر مثل کوکایین و تمام مواد مخدر تزریقی هم می توانند شما را دچار ایست قلبی کنند.

بیماران قلبی: اگر قبلا حمله قلبی را تجربه کرده اید و سکته زده اید، بیشتر مراقب باشید. قلب شما از بقیه بیمارتر است و احتمال ایستادنش هم بیشتر است، چون قبلا عملکرد قلب شما دچار اختلال شده، باز هم ممکن است، اختلال ایجاد شود. اگر قبلا سکته کرده اید، باید پروسه طولانی تشخیص ایست قلبی را انجام دهید. تست ورزش، اکو، نوار قلبی و آنژیوگرافی از کارهایی است که برای تشخیص و پیشگیری باید انجام دهید. بهترین کار این است که دستبند یا گردن بندهای بیماران قلبی را هم همراه داشته باشید، تا اگر قلبتان ایستاد، سریع به دادتان برسند.

بیماران مادرزادی: عموما جوانانی که ایست قلبی می کنند از این گروه اند. اگر در خانواده شما کسی بیماری قلبی دارد یا کسی بر اثر ایست قلبی مرده است، شما هم باید به پزشک قلب مراجعه کنید و تحت نظر باشید.

چه غذاهایی بخوریم

سبز و سفیدهای خوردنی

دلیل هر دو، سکته قلبی و پس از آن ایست قلبی، گرفتگی عروق و کارنکردن ریتم قلبی است. پس برای اینکه قلبمان نگیرد، ساده ترین راه این است که بدانیم باید چه چیزهایی بخوریم.

سبزی بخورید: هر گیاه سبزی می تواند در پیشگیری از حمله قلبی به شما کمک کند. کلم، کاهو و هویج را فراموش نکنید. از آنتی اکسیدان ها هم استفاده کنید، آویشن، رزماری و پونه به جز این که طعمی جادویی به غذای شما می دهند، به قلبتان هم کمک می کنند تا بهتر کار کند.

میوه بخورید: اگر اهل میوه خوردن نیستید و یادتان نمی آید که آخرین سیب را کی گاز زده اید، لطفا سبک زندگی تان را تغییر دهید. سیب، مرکبات و توت فرنگی بهترین میوه ها برای قلب ضعیف شماست. از میوه هایی با فیبر زیاد استفاده کنید تا به پایین آمدن کلسترول خونتان کمک کند.

دانه بخورید: تمام دانه های گیاهی، حبوبات و غلات می توانند گزینه های مناسبی برای بازشدن قلبتان باشند. از نان های سبوس دار مثل سنگک و نان جو استفاده کنید. برنامه غذایی خود را طوری بچینید که در سه وعده حتما یک وعده حبوباتی در آن دیده شود. از گردو و بادام استفاده کنید. این دانه های روغنی به جز این که کلسترول خونتان را پایین می آورد، چربی غیراشباع هم دارد که می تواند برای پیشگیری به کمک تان بیاید.

سفید بخورید: سفیدها در بیماری های قلبی نقش زیادی دارند. همان طور که سه سفید، نمک، شکر و دود سیگار برای قلب شما مضر است، سفیدهایی هم هستند که برای قلبتان مفیدند. تا دلتان می خواهد سفیده تخم مرغ بخورید. سفیده تخم مرغ کم کالری است و وزنتان را زیاد نمی کند و برای تقویت قلب هم خوب است. گوشت سفید، مرغ و ماهی، از سفیدهای دیگری هستند که برای تقویت قلبتان مجاز به استفاده از آن ها هستید.

روغنی نخورید: روغن های جامد و غذاهای چرب را از برنامه غذایی خط نزنید. بهترین کار این است که از روغن زیتون و هسته انگور استفاده کنید که جزء روغن های غیراشباع هستند و باعث بسته شدن رگ های خونی تان نمی شوند. هر چیز چربی مناسب نیست، برای این که قلب سالم تری داشته باشید، مجاز به استفاده از لبنیات پرچرب و کره نیستید.

چه کارهایی باید انجام داد؟

فرشته نجات باشید

اقدامات اولیه در مواجهه با کسی که دچار ایست قلبی شده، خیلی مهم هستند. با تصمیم گیری درست و عملکرد قابل قبول، شما می توانید یک نفر را از مرگ حتمی نجات دهید.

به ۱۱۵ زنگ بزنید: اولین کار در مواجهه با کسی که دچار ایست قلبی شده، تماس با اورژانس است. تا ماموران امداد برسند، از پشت تلفن به شما دستورالعمل هایی می دهند. پس خونسردی خود را حفظ کنید و دستورالعمل ها را اجرا کنید، چون شما مامور نجات یک انسان هستید.

احیا کنید: بدن کسی را که غش کرده در وضعیت راحت قرار دهید. تا گروه امداد بیرسند، شما باید CPR یا احیای قلبی- ریوی را انجام دهید اما اگر احیای قلبی را نمی دانید و موقع توضیحات استاد در دانشگاه حواستان جای دیگری بوده، به بیمار دست نزنید، با این کار شما کار ملک الموت را راحت می کنید. اگر بلد نیستید کسی را احیا کنید و در جای شلوغ مثلا مترو یا در خیابان هستید، از کسانی که احیای قلبی بلد هستند، کمک بگیرید. «گلدن تایم» یا تایم نهایی یک بیمار ایست قلبی، تنها سه تا چهار دقیقه است، بنابراین فکرکردن را کنار بگذارید و سریع دست به کار شوید.

چطور بفهمیم کسی دچار ایست قلبی شده است؟

دردی که می پیچد

هر کسی در هر سن و سالی ممکن است قلبش از حرکت بایستد، معمولا هم ایست قلبی خبر نمی دهد با وجود این باز هم ممکن است بعضی علائم اولیه اتفاق بیفتد.

علائم شما: درد اولین علامت است، البته درد در همه کسانی که دچار ایست قلبی شده اند احساس نمی شود. اما اگر درد شدیدی در ناحیه قفسه سینه احساس کردید و این درد شتابنده بود؛ به طوری که به پشتتان هم می زد، حتم داشته باشید که شما در معرض ایست قلبی هستید. دردهای لحظه ای که درد یر قفسه سینه احساس می شود، دردهای معده اند، احتمال شما باید خود را به یک وعده غذایی مهمان کنید.

توجه کنید که دردهای قلبی ممکن است گستردگی زیاد داشته باشند و از ناف تا حتی به زیر چانه و دندان های شما هم برسند. اگر درد به دست چپ تان سرایت کرد، به طوری که شما نتوانستید دستتان را تکان دهید قلب شما در حال ایستادن است. نشستن عرق سرد بر پیشانی و اختلال در نفس کشیدن، می تواند از دیگر هشدارهایی باشد که به شما می گوید، باید از دیگران کمک بگیرید و سریع خود را به پزشک برسانید.

علائم دیگران: اگر دیدید مسافری که در اتوبوس در کنار شما ایستاده، مدتی منگ است و کنترلی بر حرکات خود ندارد، فکر نکنید که از قرص های روان گردان استفاده کرده است. وقتی همسفرتان غش کرد و نقش بر زمین شد، احتمالا دچار ایست قلبی شده است. سریع نبضش را چک کنید، اگر نبض و تنفسش قطع شده، به طور حتم، قلب همسفرتان ایستاده است، چون وقتی کسی غش می کند، نبض دارد و قفسه سینه اش بالا و پایین می رود.

در ایست قلبی پوست آبی- سفید می شود و اگر به جز رنگ پوست آواتاری، دیدی که مردم چشمش گشاد شده، حتم داشته باشید که رگ قلب اش گرفته است.

• مردها برنده اند!: آقایان بیشتر از خانم ها در معرض خطر ابتلا به ایست قلبی هستند.

• ایست قلبی یعنی چه؟: وقتی عضلات قلب هیچ انقباضی نداشته باشند، گردش خون متوقف می شود. ایست قلبی از همین ریتم نداشتن عضلات قلب شروع می شود.

• 30 تا 40: متوسط سن کسانی است که بر اثر ایست قلبی می میرند.

* با تشکر از دکتر شهاب الدین توحیدنیا و دکتر یونس قلیچ، متخصص قلب و عروق