نکاتی درباره مراقبت از کودکان در تابستان

هفته نامه سلامت - دکتر شیوا رفعتی*: گرما در راه است و مراقبت از کودکان در این چند ماه نیازمند رعایت نکات ساده ولی مهم است. یک بیماری به ظاهر ساده مانند اسهال می‌تواند موجب چند کیلوگرم کاهش وزن کودک شود و زحمات چند ماهه مادر برای رشد کودکش را هدر دهد. البته بیماری‎های ساده گاهی می‌توانند خطرناک هم شوند و جان کودک را تهدید کنند. در این مطلب به نحوه مراقبت از کودک در فصل گرما پرداخته‌ایم. چند نکته مهمی که سلامت کودک را تا پایان فصل گرما تضمین می‌کند از این قرار است:

2. ظرف نگهداری از غذا باید کوچک، فلزی یا شیشه‌ای، دربسته و ترجیحا گرد باشد و باید در طبقات بالایی یخچال جا داده شود. ظرف‌های گرد هنگام گرم کردن و سرد شدن گرما و سرما را به میزان مساوی به همه ظرف منتقل می‌کنند.

۳. حداکثر مدت نگهداری از غذا ۴۸ ساعت است. بعد از این زمان حتما باید غذا را به فریزر منتقل کنید و در فریزر هم مدت نگهداری غذا تا ۱۰ روز است. بعد از خروج غذا از فریزر و یخ‌زدایی دیگر نمی‌توان غذا را دوباره به فریزر انتقال داد و باقیمانده غذا باید بیرون ریخته شود.

4. برای گرم کردن غذایی که از فریزر خارج شده‌، از مایکروفر استفاده نکنید. غذا را روی شعله ملایم قرار داده و تمام قسمت‌های ظرف را به مدت 10 دقیقه حرارت دهید.

۵. از قرار دادن مواد غذایی طبخ‌شده، کنار گوشت و مرغ خام خودداری کنید.

6. موادی که فسادپذیری بالایی دارند را به سرعت داخل یخچال قرار دهید و حتما قبل از مصرف از سالم بودن آنها اطمینان حاصل کنید. حتما از فروشگاه‌های معتبر خرید کنید.

۷ والدین در این فصل بطری آب سرد و گاهی هم یخ‌زده با خود همراه دارند. ظرف یخ باید فلزی یا استیل باشد. بطری‌های آب معدنی نباید داخل فریزر قرار گیرند.

8. بیماری اسهال در فصل تابستان شیوع زیادی در کودکان دارد. اگر کودک دچار اسهال شد، بهترین راه بالا بردن میزان مصرف مایعات در کودک است. در صورتی که اسهال کودک عفونی باشد، علاوه بر مصرف مایعات نیاز به درمان دارویی نیز است.

۹. برای جلوگیری از گرمازدگی، میزان مصرف مایعات کودک را بالا ببرید. کودکانی که شیرخوار هستند، نیازی به مصرف آب ندارند. با افزایش تعداد دفعات شیردهی می‌توان میزان آب بدن کودک را به تعادل رساند.

10. برای اینکه مادر متوجه شود میزان مصرف مایعات شیرخوارش کافی است باید به حجم ادرار او توجه کند. اگر حجم ادرار کاهش پیدا کند، نشانه آن است که آب بدن کودک کاهش یافته است. وجود رسوبات نارنجی روی پوشک کودک هم می‌تواند نشانه‌ای از کم‌آبی بدن باشد. تیره شدن بیش از حد ادرار نیز به معنای کمبود آب بدن است. رنگ طبیعی ادرار، زرد کهربایی است.

نکاتی درباره سفر و تفریح کودکان در تابستان

۱. کودکان را در ساعات گرم روز از خانه و محیط خنک خارج نکنید. گرم‌ترین ساعات روز از ۱۰ صبح تا ۶ بعدازظهر است. اگر واقعا ناچار هستید با کودک بیرون بروید، حتما لباس‌های خنک، نخی و روشن و کلاه لبه‌دار به کودک بپوشانید و بطری آب نیز با خود همراه داشته باشید. استفاده از کرم‌های ضدآفتاب مخصوص کودکان نیز برای محافظت از پوست کودک در برابر اشعه آفتاب مفید است.

2. اگر کودک را به پارک می‌برید به هیچ وجه از او غفلت نکنید. کودکان کنجکاوند و خطر را نمی‌شناسند. ممکن است دور از چشم والدین کارهای خطرناکی انجام دهند. مثلا داخل آب استخر بروند یا از ارتفاع سقوط کنند.

۳. از بردن کودکانی که آسم یا آلرژی دارند به محیط‌هایی که احتمال می‌دهید پر از گرده‌های گیاهان و درختان است، بپرهیزید یا لااقل برای آنها ماسک تهیه کنید.

4. بسیاری از خانواده‌ها در فصل تابستان به سفر می‌روند ولی خانواده‌هایی که کودک خود را به سفر می‌برند باید توجه کنند که بردن کودک قبل از یک ماهگی به سفر به‌خصوص در فصل گرما ممکن است خطرناک باشد. اگر نوزاد مدتی زیر نور آفتاب قرار گیرد به سرعت دچار افزایش دمای بدن خواهد شد. در این مواقع احتمال تشنج وجود دارد. وسیله نقلیه باید به میزان کافی خنک باشد. در واقع، دمای محیط باید یکنواخت و مطلوب باشد.

۵. سفرهای طولانی برای کودکان در تابستان مناسب نیست. نوع وسیله نقلیه زیاد مهم نیست ولی دمای داخل آن مهم است. از سفر بردن نوزادتان تا ۴۰ روز جدا خودداری کنید. همچنین مادرانی که کودک شیرخوار دارند که باید پوشکش تعویض شود، در صورت سفر با قطار این قبیل کارها برایشان آسان‌تر است.

6. وقتی کودکان را در این فصل به سفر و تفریح می‌برید، باید حواستان به این نکته باشد که آنها را زود به زود حمام کنید. به هیچ وجه اجازه ندهید کودک در معرض مستقیم باد سرد کولر یا پنکه قرار گیرد.

۷. بسیاری از کودکانی که در این فصل همراه با والدین خود به سفر می‌روند، ممکن است دچار مشکلات گوارشی ناشی از تغییر آب و هوا و رژیم غذایی شوند و به ویژه ممکن است دچار اسهال‌های مسافرتی شوند. کودکان مبتلا به اسهال که پوشک می‌شوند، ممکن است دچار سوختگی در ناحیه پاها شوند. البته این عارضه در اثر تماس ادرار با پوست نیز دیده می‌شود. مادران باید به سرعت پوشک کودک را تعویض کنند. با آب ملایم پاهای کودک را بشویند و در صورتی که سوختگی پوست اتفاق افتاد از کرم زینک‌اکساید استفاده کنند. البته درمان سوختگی پوست در نواحی پوشک‌شده کمی دشوار است و مادران باید روزانه چند بار کودک را از این نظر بررسی کنند تا چنین اتفاقی رخ ندهد..

2 نکته درباره دل‌درد کودکان در تابستان

۱. در فصل تابستان تنوع میوه بسیار زیاد است ولی بعضی از میوه‌ها برای کودکان کمتر از ۲ سال مناسب نیستند. میوه‌هایی مانند توت‌فرنگی، گوجه‌سبز و توت سیاه ممکن است باعث حساسیت و اسهال در کودک شود، به‌خصوص بهتر است توت‌فرنگی به کودک ندهید.

2. بسیاری از دل‌دردها و اسهال‌های کودک در فصل تابستان به‌دلیل خوردن بیش از حد میوه یا خوردن میوه نشسته است. برای جلوگیری از این بیماری والدین باید دقت کنند که حتما قبل از مصرف میوه توسط کودک میوه‌ها به خوبی شسته شوند. برای شستن توت‌فرنگی مقدار کافی آب در ظرفی ریخته و توت‌فرنگی‌ها را در آن بریزید تا تمیز شوند. این کار را چند بار تکرار کنید. برای شستن گوجه‌سبز و میوه‌های دیگر به آب داخل ظرف یک قطره مایع ظرفشویی اضافه کنید و روی میوه‌ها دست بکشید تا آلودگی از میوه پاک شود. دقت کنید که ناحیه ساقه گوجه‌سبز یا سایر میوه‌ها هم تمیز شود. کاهو و سبزیجات را حتما داخل مایع ضدعفونی‌شده قرار دهید.

*متخصص کودکان، عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی شاهد