تغذیه دانش آموزان در مدرسه چگونه باشد؟

هفته نامه همشهری شش و هفت: اگرچه مثل سال‌های خیلی دور و تا كمی نزدیك، یعنی سال‌های نخست دهه۶۰، مدارس دو و سه شیفته وجود ندارد، اما برنامه درسی بچه‌ها به‌گونه‌ای تنظیم شده كه اغلب آنها وعده ناهار را در مدرسه می‌گذرانند. بعد از صبحانه -كه اغلب بچه‌ها از خوردن آن گریزان هستند- ناهار وعده اصلی غذای بچه‌هاست.

بنابراین باید برنامه غذایی آنها به درستی تنظیم شود تا دچار مشكلات تغذیه‌ای نشوند. علاه براین كه با تغییر در ساختار زندگی بچه‌ها باید در وضعیت تغذیه‌ای آنها نیز تغییراتی ایجاد شود تا انرژی لازم را برای فراگیری و فعالیت بدنی داشته‌باشند. ببینیم برنامه غذایی بچه‌ها با شروع سال تحصیلی جدید باید چطور باشد؟

بچه‌ها به پنج نوبت خوراكی نیاز دارند

وعده‌های غذایی به پنج گروه تقسیم می‌شوند. سه وعده آن، وعده غذایی اصلی یعنی صبحانه، ناهار و شام بوده و دو وعده دیگر بین این وعده‌های اصلی قرار دارند. اگر دوست دارید فرزندتان علاوه بر تغذیه سالم، از نظر وزنی نیز شرایط مناسبی داشته باشد، باید برنامه غذایی او را به درستی تنظیم كنید.آنچه باید كودكان به شكل روزانه دریافت كنند، با واحد «بشقاب» تعریف شده و مقدار خوراكی‌های موجود در این بشقاب نمونه با عنوان «واحد» بیان می‌شود.

براساس نظر سازمان بهداشت جهانی، بشقاب غذایی كودكان باید روزانه حاوی بعضی از خوراكی‌ها باشد تا شیوه تغذیه آنها، شیوه سالم باشد. درغیر این صورت با به هم خوردن تعادل تغذیه‌ای، بچه‌ها آنچه را كه باید، دریافت نمی‌كنند. این نكته برای بچه‌ مدرسه‌ای‌ها بسیار مهم است.

در كیف‌ بچه‌ها چه بگذاریم؟

وقتی بچه‌ها مدرسه هستند، امكان مسواك زدن ندارند. بنابراین اگر خوراكی‌ها یا نوشیدنی‌هایی كه مصرف می‌كنند، مناسب نباشند، باعث پوسیدگی دندان‌ها می‌شود. برای آماده كردن سبد غذایی كودكان در مدرسه، به این موارد دقت كنید.

شیر

تركیب‌های مفید موجود در شیر آن را به غذای كاملی تبدیل كرده است. به همین دلیل باید در سبد تغذیه‌ای روزانه دانش‌آموزان حتما یك پاكت شیر یك نفره لحاظ شود. كلسیم موجود در شیر، باعث حفظ سلامت دندان‌ها می‌شود.

ماست

كلسیم و اسیدهای موجود در ماست به حفظ سلامت دندان‌ها و لثه‌ها كمك می‌كنند.

هویج

خوراكی‌هایی مانند هویج، كلم بروكلی، سیب‌زمینی و كدو حاوی ویتامین A هستند. این ویتامین برای حفظ سلامت دندان‌ها و لثه‌ها ضروری است. گاز زدن این خوراكی‌ها به تمیز شدن دندان‌ها هم كمك می‌كند.

سیب

این میوه، خوراكی شیرین و كم كالری است. هیدرات كربن موجود در سیب به سلامت دندان‌ها آسیب نمی‌زند.

ساندویچ‌ها

بهتر است با نان مناسب كم شیرین آماده شوند. برای میان‌وعده می‌توانید كره بادام زمینی و نان به آنها بدهید. ساندویچ بوقلمون یا تخم‌مرغ هم گزینه‌های خوبی هستند. این خوراكی‌ها همگی سرشار از كلسیم، فسفر، ویتامین D هستند. بنابراین برای حفظ سلامت استخوان‌های فك و دندان مناسب هستند.

ناهار با طعم سلامت دندان

برای آنكه یك تیر و دو نشان بزنید، بهتراست ناهاری را درنظر بگیرید كه سلامت دندان‌ها را به لحاظ تركیب‌های موجود در آنها حفظ كند. این خوراكی‌ها باید به شكلی باشند كه هم به دندان آسیب نزنند و هم دارای تركیب‌های مفید باشند تا سلامت دندان حفظ شود.

این پنج نكته مهم است

• در وعده غذایی بچه‌ها باید غلات، میوه‌ها و سبزی‌ها گنجانده شود تا ویتأمین‌های مورد نیاز لثه‌ها تأمین شود.
• بچه‌ها را به خوردن خوراكی‌هایی مانند ساقه كرفس، سبزی و... عادت دهید. به این ترتیب زمانی كه مسواك نمی‌زنند، تأثیر خوراكی‌های شیرین روی دندان‌ها از بین می‌رود.
• غذاهای نشاسته‌ای را در برنامه غذایی بچه‌ها بگنجانید؛ برای مثال سیب‌زمینی. این خوراكی حاوی نشاسته و پتاسیم است.
• قبل از خرید هر خوراكی حتما اطلاعات روی بسته را بخوانید تا خوراكی‌های سالم شامل انواع كم شیرین و... را انتخاب كنید.
• از دادن خوراكی‌هایی كه بین فضای دندان گیر كرده یا روی شیارهای دندانی می‌چسبند، خودداری كنید. این خوراكی‌ها مهم‌ترین عوامل پوسیدگی دندانی در كودكان هستند. تافی، چیپس، پفك و... از این گروه خوراكی‌ها هستند.

كنترل نهایی

• بچه‌ها را از نظر روانی برای شروع سال تحصیلی جدید آماده كنید. یكی از این راهكارها، خرید لوازم مدرسه مورد علاقه آنهاست.
• نكته‌های لازم برای مراقبت‌های شخصی در مدرسه را با بچه‌ها مرور كنید.
• همزمان با شروع مدرسه، حتما آنها را در یك كلاس ورزشی ثبت‌نام كنید تا میزان تحرك بدنی‌شان به‌طور ناگهانی افت نكند.
• درباره تنظیم زمان خواب و استراحت بچه‌ها مطمئن شوید. برای این كار از كمی قبل از شروع مدرسه باید زمان خواب و بیداری را به زمان عادی بازگردانید.
• سلامت آنها را از نظر شنوایی، بینایی، تزریق واكسن و... بررسی كنید.
• از سلامت جسمی آنها از هر نظر مطمئن شوید. برای مثال اختلالی در راه رفتن یا حركت دیگر اعضای بدن نداشته باشند.

ترس از مدرسه، نشانه دارد

از چند روز مانده به شروع درس و مدرسه، فرزندتان بی‌دلیل هر روز دچار مشكل گوارشی، سردرد، حالت كسلی و عصبانیت و... است. دكتر و دارو هم اثری ندارد. به ظاهر هیچ مشكلی نیست، اما چرا وضعیت جسمی فرزندتان به این شكل است؟ این معما خیلی ساده ‌است! اینها همگی نشانه ترس از مدرسه هستند. با این نشانه‌ها آشنا هستید؟ این نكته را هم فراموش نكنید كه همه این رفتارها، كاملا غیرارادی و ناخودآگاه بوده و واكنش روان، به تغییر شرایط است. برای رفع این مشكل یا باید خودتان آگاهی لازم را داشته باشید یا از درمانگر كمك بگیرید.

سرگیجه

حالت ضعف، همراه با سرگیجه و حالت تهوع. این وضعیت كاملا شبیه به حالتی است كه فرزندتان دچار مشكل گوارشی شده و علائم سرگیجه را نشان می‌دهد.

سردرد

شكایت از درد سر، به‌ویژه در ساعت‌های اولیه بیدار شدن از خواب و در زمان خوابیدن از مشكلات دیگر مدرسه‌هراسی است.

مشكلات گوارشی

یبوست، اسهال، دل‌پیچه، بی‌اشتهایی و گاهی پراشتهایی، همگی نشانه ترس فرزند شما از مدرسه است.

پرخاشگری

فرزندتان ممكن است سر هر مسئله كوچكی، حالت پرخاشجویانه داشته باشد.

گریه

زمینه آن كاملا اضطرابی است. گریه ممكن است تا چندبار در روز در كودك دیده شود. این گریه ممكن است با بهانه‌گیری همراه باشد. بهانه‌ها هم ممكن است به شكل علاقه به خوردن چیزی، خریدن چیزی، رفتن به گردش خاصی و... دیده شود.

تكرر ادرار

ممكن است اضطراب فرزندتان به شكل تكرر ادرار دیده شود. علاوه براینكه ممكن است به شكل مقطعی دچار شب ادراری هم بشود. راهكار درمان این مشكل قطعا به رخ كشیدن مشكل و مشاجره و دعوا كردن با كود ك نیست.

ایجاد مشكل در روند آموزش

گاه رفتارهایی از سوی برخی از بچه‌ها برای جلب توجه پدر و مادرصورت می‌گیرد. به این معنی كه كودك می‌خواهد توجه والدین را به‌خودش جلب كند تا به این ترتیب حس از دست دادن آنها را جبران كند و در نهایت زمینه برای بازگشت او به خانه فراهم شود.

بد رفتاری با اولیاء مدرسه

از پرخاش به آموزگار گرفته تا درگیری با سایر اولیاء مدرسه مانند مدیر، ناظم و.... از دیگر نشانه‌های ناخودآگاه اختلال ترس از مدرسه هستند.