شیر مادر؛ معجزه‌ای برای سلامت نوزاد و مادر

روزنامه شهروند: آمارها نشان می دهد تغذیه با شیر مادر در ایران کم شده، به استناد همین آمارها، تغذیه با شیر مادر تا ٦ ماهگی از ٩٠ درصد به ٨٢ درصد رسیده است. تغذیه انحصاری با شیر مادر هم از ٩ درصد در سال ٧١ به ٥٥ درصد در اواخر دهه هفتاد و ٥٣ درصد در سال ٩٣ رسیده است. همه اینها در حالی است که تغذیه انحصاری با شیر مادر از مرگ سالانه ٦٥٠ هزار کودک جلوگیری می کند. حالا تغذیه خیلی از کودکان تا پایان دو سالگی با شیر مادر نیست.

گفته می شود ایران جزو ٥ کشور اول مصرف کننده شیر خشک در جهان است. بر اساس اعلام وزارت بهداشت، تغذیه انحصاری باید تا ٦ ماه باشد؛ چرا که بر اساس استانداردها توصیه می‌شود که در ٦ ماه اول مادر به جز شیر خود و دارو و مکمل‌های غذایی که شامل ویتامین A و D می‌شود، هیچ چیز دیگری به نوزاد ندهد و به‌طور انحصاری فقط از شیر مادر استفاده کند.

شاخص کشور در بخش تغذیه انحصاری با شیر مادر در ٦ ماه اول تولد نوزاد ٥٣,١ بوده و برآوردها نشان می‌دهد که بیش از ٩٠ درصد مادران تا ٦ ماه به فرزند خود شیر می‌دهند که این ٩٠ درصد انحصاری نیست. ٨١.٤ درصد مادران نیز تا یک‌سالگی همچنان به فرزند خود شیر می‌دهند و در این مورد شدت و ضعف دارد؛ برخی کامل شیر می‌دهند و برخی ممکن است از شیرهای دیگر نیز استفاده کنند.

همچنین ٥١ درصد مادران کشور تا ٢ سالگی شیر دادن به کودک خود را ادامه می‌دهند. دهم مرداد ماه روز جهانی شیر مادر است و هر سال وزارت بهداشت با اعلام آمارهایی، بر اهمیت شیردهی مادران تاکید می کند.

آمارها درباره تغذیه با شیر مادر چه می گویند

تغذیه با شیر مادر می‌تواند از مرگ ٨٢٣٠٠٠ کودک زیر پنج سال در جهان به همراه بسیاری از بیماری های دوران کودکی جلوگیری کند.

شیردهی مادران به کودکان توانسته مرگ و میر سالانه ٢٠٠٠٠ زن بر اثر سرطان سینه را کاهش دهد.

بیش از یک پنجم نوزادان در کشورهای با درآمد بالا تا حدود ١٢ ماهگی با شیر مادر تغذیه می شوند، در حالی‌که در بیشتر کشورهای با درآمد کمتر و یا فقیر این میزان بیشتر است.

در کشورهای توسعه یافته، یک سوم از کودکان تا شش ماهگی با شیر مادر تغذیه می شوند، در کشورهایی با درآمد کمتر، از هر ١٠ کودک چهار کودک پس از بیست ماهگی با شیر مادر تغذیه می شوند و در کشورهای فقیر این نرخ هشت از ١٠ کودک است.

در کشورهای فقیر، خطر مرگ و میر در شش ماهه اول زندگی نوزادان، هشت برابر با تغذیه شیر مادر کمتر می‌شود.

تغذیه با شیر مادر ٣٦ درصد خطرابتلا به سندرم مرگ ناگهانی در نوزادان و ٥٨ درصد از بیماری از دست دادن مخاط روده را که گاهی همراه با موارد مرگ نیز بوده است، کاهش می دهد.

نرخ مرگ و میر ناشی از سرطان سینه و تخمدان در بین مادرانی که کودکان خود را با شیر خود تغذیه کرده‌اند ٢٠٠٠٠ مورد به نسبت سایر مادران کمتر است.

شیردهی چه فایده ای برای مادران دارد؟

• از دست دادن وزن افزوده شده در دوران بارداری
• انقباض رحم
• کاهش خونریزی رحم
• کاهش میزان خونریزی در طول قاعدگی
• جلوگیری از سرطان سینه
• جلوگیری از شکستگی مفصل ران ناشی در دوران یائسگی
• جلوگیری از سرطان تخمدان
• کاهش خطر ابتلا به دیابت
• بهبود سلامت استخوان

آمار تغذیه با شیر مادر در ایران

• ٨٢ درصد شیرخواران تا ٦ ماهگی از شیر مادر تغذیه می‌کنند
• ٨١ درصد شیرخواران تا یک سالگی از شیر مادر تغذیه می کنند
• ٥٢ درصد این کودکان تا ٢ سالگی از شیر مادر تغذیه می‌کنند
• ٦٨ درصد زنان در ساعت اول تولد موفق می‌شوند فرزند خود را شیر دهند

فواید تغذیه با شیر مادر

عفونت گوش میانی

٣ ماه یا بیشتر تغذیه انحصاری با شیر مادر می تواند خطر ابتلا به عفونت گوش میانی را تا ٥٠ درصد کاهش دهد.

سرماخوردگی و عفونت

نوزادانی که به طور انحصاری برای ٦ ماه از شیر مادر تغذیه می شوند ممکن است خطر سرماخوردگی جدی و عفونت گوش و گلو در آنها تا ٦٣ درصد کم شود.

سندرم مرگ ناگهانی نوزاد:

تغذیه با شیر مادر به کاهش خطر ٥٠ درصدی ابتلا به این بیماری بعد از یک ماه و ٣٦ درصد کاهش خطر ابتلا در سال اول منجر می‌شود.

بیماری های آلرژیک

تغذیه انحصاری با شیر مادر (حداقل به مدت ٣ - ٤ ماه)،‌ با کاهش خطر ٤٢-٢٧ درصدی ابتلا به آسم، درماتیت آتوپیک و اگزما ارتباط دارد.

بیماری التهابی روده

در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، تقریبا احتمال توسعه بیماری التهابی روده در دوران کودکی‌شان ٣٠ درصد کمتر است.

عفونت های دستگاه تنفسی

تغذیه انحصاری با شیر مادر برای بیش از ٤ ماه، خطر بستری شدن در بیمارستان را برای این عفونت تا ٧٢ درصد کم می کند.

عفونت دل و روده

تغذیه با شیر مادر ٦٤ درصد عفونت روده را کاهش داده و تا ٢ ماه پس از توقف تغذیه با شیر مادر دیده می شود.

لوسمی در دوران کودکی

تغذیه با شیر مادر به مدت ٦ ماه یا بیشتر با کاهش ٢٠ - ١٥ درصد خطر ابتلا به سرطان خون دوران کودکی در ارتباط است.

بیماری سلیاک

نوزادان تغذیه شده با شیر مادر زمانی که اولین بار در معرض گلوتن قرار می‌گیرند، رشد بیماری سلیاک در آنها ٥٢ درصد کمتر است.

دیابت

تغذیه با شیر مادر(حداقل به مدت ٣ ماه) تا ٣٠ درصد با کاهش احتمال ابتلا به دیابت نوع ١ و تا ٤٠ درصد دیابت نوع ٢ ارتباط دارد.

١٠ اشتباه مادران برای شیردهی:

• هر وقت گریه کرد، دلش شیر می خواهد
• وقتی شیر نمی خورد یعنی سیر است
• هر چیزی بخورد، بدنش به آن عادت می کند
• نوزادتان را بغل نکنید، بغلی می شود
• شیری که در سینه مانده را دور بریزید؛ فاسد است
• قبل از شیر دادن پستان را با صابون بشویید
• پستان کوچک شیر کافی تولید نمی کند
• برجستگی های روی سینه نشانه شیرهای حبس شده است
• غذا خوردن بر شیر خوردن اولویت دارد
• شیر مادر همیشه بهترین انتخاب است