گاز بگيري گاز مي گيرمت!

اولين‌باري كه اين صحنه را ديدم واقعا شوكه شدم. پسر ۲ ساله‌ام سينا، داشت سر يك اسباب‌بازي با هم‌بازي‌اش كشمكش مي‌كرد كه ناگهان بازوي آن طفل معصوم را گاز گرفت! واقعا ترسيده بودم. نمي‌فهميدم پسر گل من چرا بايد يك چنين كاري بكند!درست است كه گاز گرفتن وحشيانه و حيواني به‌نظر مي‌رسد اما كودكان نوپا واقعا قصد ندارند از دندان‌هاي‌شان به‌عنوان يك سلاح استفاده كنند. دكتر جان دابي، متخصص رشد كودكان، از مركز طبي كودكان در ديتون مي‌گويد: «كودكان نوپا واژه‌هايي را كه بايد موقع خشم و درماندگي ابراز كنند، نمي‌دانند بنابراين در چنين مواقعي به يك راه ارتباط ابتدايي‌تر روي مي‌آورند و گاز مي‌گيرند.» خبر خوش اين است كه بچه‌هايي كه گاز مي‌گيرند، معمولا تا رسيدن به ۳ سالگي اين عادت را ترك مي‌كنند، زيرا تا اين سن، مهارت‌هاي كلامي را كه لازم است، ياد مي‌گيرند و نيازي به استفاده از دندان‌ها ندارند. اما تا رسيدن به آن موقع براي تحمل و رويارويي با اين رفتار چه بايد بكنيد؟


اگرچه گاز گرفتن كار ناخوشايندي است، ولي بد نيست بدانيد اين كار بخشي از روند طبيعي رشد كودكان است. معمولا شيرخواران به‌دليل كنجكاوي يا درد موقع دندان در آوردن دوست دارند هر چيزي را گاز بگيرند، اما كودكان نوپا به دلايل مختلفي اين كار را مي‌كنند. دكتر كلر كاپ، نويسنده كتاب گام‌هاي كودكانه، درباره رشد اجتماعي و رواني بچه‌ها در 2 سال نخست زندگي، مي‌گويد: «عوامل زيادي مانند خلق‌وخو، عصبانيت يا آزردگي، جنسيت كودك، مهارت‌هاي كلامي، حساسيت پدرومادر و حتي مواقع خاص شبانه‌روز مي‌توانند در عادت گاز گرفتن بچه‌ها موثر باشند. بچه‌هايي كه گاز مي‌گيرند، يك شخصيت يا ويژگي خاص ندارند.»
اغلب دلايل اصلي گاز گرفتن بچه‌ها شامل اين موارد است:

• كنجكاوي

• جلب توجه

• گرسنگي

• استرس يا اضطراب

• ترس يا دفاع از خود

• عصبانيت يا خستگي ناشي از تحريك‌هاي بيش‌ازحد محيط

• دندان در آوردن

• نشان دادن محبت!

صرف اين‌كه گاز گرفتن يك عمل طبيعي در سن كودك شماست، نبايد باعث بشود شما اين كار را به كلي ناديده بگيريد. دكتر كاپ مي‌گويد: «گاز گرفتن يا كتك زدن كودكان ديگر از سوي كودك نوپاي شما، وقتي طبيعي است كه در ماه فقط يكي، دو بار رخ دهد. اگر فرزندتان هفته‌اي چند بار اين كار را تكرار مي‌كند، بايد نگران شويد.»همچنين اگر گاز گرفتن آن قدر تكرار شود كه بقيه بچه‌ها، فرزند شما را به اين عادت بشناسند و او را در بازي‌هاي خودشان شركت ندهند، اين موضع هم مي‌تواند بر روحيه فرزندتان تاثير منفي داشته باشد. با مربي مهد كودك صحبت كنيد تا اگر چنين شرايطي براي كودك شما پيش آمده با همكاري هم آن را برطرف كنيد.

اغلب بچه‌ها از اين‌كه توجه آدم‌بزرگ‌ها را چه مثبت، چه منفي، به‌خودشان جلب كنند، لذت مي‌برند، بنابراين عكس‌العمل شديد از سوي شما ممكن است باعث شود كودك بيشتر بر تكرار اين رفتارش اصرار بورزد. دكتر جرولد اندرسون، متخصص كودكان پيشنهاد مي‌كند: «به جاي عكس‌العمل شديد و عصبانيت، به آرامي به فرزندتان تذكر بدهيد. مثلا به او بگوييد آدم‌ها را كه گاز نمي‌گيرند، ساندويچ و سيب براي گاز زدن است!» مستقيم در چشمان فرزندتان نگاه كنيد و با قاطعيت به او بگوييد: «نه! آدم‌ها گاز نمي‌گيرند!» معمولا كودكان از ۹ ماهگي اين موضوع را مي‌فهمند. نيازي نيست سر او داد بكشيد. يك «نه» قاطع، ولي در عين حال آرام و بدون عصبانيت، براي منصرف كردن كودك از گاز گرفتن در اين زمان كفايت مي‌كند، زيرا معمولا در اين سن، علت گاز گرفتن كودك، دندان در‌آوردن اوست.


اگر متوجه عصبي شدن كودك‌تان شديد، چند دقيقه او را از بچه‌هاي ديگر جدا كنيد. همين چند دقيقه كافي است تا عصبانيت او فروكش كند و احتمال گاز گرفتن كودكان ديگر را كاهش دهد. ولي نبايد به اين بهانه بچه‌ها را مدت طولاني از بازي محروم كنيد. براي بيشتر كودكان نوپا چند دقيقه يك عمر طول مي‌كشد! اگر فرزند شما بچه‌ ديگري را گاز گرفت، آن‌ها را از هم جدا كنيد و براي چند دقيقه اجازه ندهيد تا نزديك هم باشند. اين زمان به كودك شما اجازه مي‌دهد آرام شود و به شما فرصت مي‌دهد به كودك مصدوم بپردازيد. پوست كودك را در محل گازگرفتگي با آب و صابون بشوييد.

توصيه دكتر اندرسون اين است كه بعد از چنين اتفاقي به فرزندتان ياد بدهيد، وقتي ناراحت و عصباني مي‌شود به شما بگويد تا بتوانيد كمكش كنيد. براي كمك به كودك‌تان بايد دنبال راه‌حل جايگزين بگرديد. مثلا اگر فرزند شما با برادرش بر سر يك اسباب‌بازي دعوا مي‌كند، شما مي‌توانيد به آن‌ها پيشنهاد كنيد تا به نوبت از آن استفاده كنند.


اگر فرزندتان كودكي را گاز گرفته، صبر كنيد تا آرام شود و بعد از او بخواهيد از دوستش عذرخواهي كند. خوبي بچه‌ها اين است كه زود با هم دوست مي‌شوند! البته اگر كاري كنيد تا اين عذرخواهي فقط شكل فرماليته و نمايشي داشته باشد، بدتر بچه‌ها را به دروغ گفتن تشويق كرده‌ايد. در عوض، بايد با حرف زدن با كودك‌تان كاري كنيد كه او واقعا از كار خودش پشيمان شود و با مصدوم همدردي كند. مثلا به او بگوييد: «گاز گرفتن درد دارد. اگر دوستت تو را گاز گرفته بود، خوب بود؟ تو دلت براي دوستت نمي‌سوزد كه حالا دستش كبود مي‌شود و درد مي‌كند؟!»


وقتي فرزند شما كودك ديگري را گاز گرفته يا حتي يكي از هم‌بازي‌هايش او را گاز گرفته، بايد خونسردي خودتان را حفظ كنيد. رفتار شما نبايد طوري باشد كه يكي از بچه‌ها به‌عنوان ظالم و ديگري به‌عنوان مظلوم نمايانده شود. شما در عين اين‌كه با كودك مصدوم همدردي مي‌كنيد و مثلا به او مي‌گوييد: «مي‌دانم جايش درد مي‌كند» بايد با كودكي كه گاز گرفته هم همدردي كنيد و مثلا به او بگوييد: «متاسفم كه آن قدر عصباني شدي كه دوستت را گاز بگيري.»


سعي نكنيد توضيح بدهيد، زيرا گاز گرفتن كار درستي نيست. احتمالا توضيحات شما وراي درك فرزندتان خواهد بود!


سر كودك داد نكشيد. هرگز او را كتك نزنيد. بعضي از والدين يا خواهر و برادرهاي بزرگ‌تر براي اين‌كه به كودك نشان بدهند گاز گرفتن درد دارد، او را گاز مي‌گيرند! هرگز اجازه ندهيد چنين رفتارهايي اتفاق بيفتد.

منبع : مجله سیب سبز