گزارشی از وضعیت آسیب‌دیدگان چشمی وقایع اخیر

روزنامه شرق: ۱۷ روز پس از آغاز اعتراضات در ایران، بار دیگر خیابان‌های شهرهای مختلف کشور شاهد تنش‌هایی شد که یکی از پیامدهای آن، افزایش آسیب‌دیدگان و مصدومانی بود که به مراکز درمانی مراجعه کردند. در میان این افراد، آسیب‌دیدگان چشمی، جمعیت قابل توجهی را به خود اختصاص داده‌اند. در همین راستا، بیمارستان فارابی، یکی از مهم‌ترین مراکز درمانی ویژه چشم در تهران، این روزها شلوغ‌تر از همیشه است.

خبرنگار «شرق» برای بررسی دقیق‌تر آنچه در این بیمارستان رخ داده است، روز «دوشنبه» ۲۲ دی‌ در این مرکز درمانی واقع در خیابان کارگر جنوبی تهران حاضر شد؛ جایی که برخی از نیروهای درمان ادعا کرده‌اند به افزایش نیروی پرستار و پزشک نیاز داشته‌اند. هرچند این ادعا از طرف معاون پرستاری دانشگاه تهران رد شد.

کادر درمان: کمبود نیرو داریم

یکی از پرستاران این بیمارستان، درباره افزایش تعداد جراحی‌های چشم از پنجشنبه گذشته می‌گوید: «طبیعی است وقتی شهر شلوغ شود، متأسفانه مراکز درمانی هم مراجعانشان بیشتر می‌شود. امسال نیز  مانند سال ‍۱۴۰۱، با آسیب‌دیدگان چشمی روبه‌رو شدیم و جراحی‌های زیادی هم داشتیم که بیشترش در یک روز بود. حتی با کمبود نیرو هم روبه‌رو شده بودیم و گفتند که از بیمارستان‌های دیگر نیرو درخواست داده‌اند». این ادعا البته از طرف چندین پرستار فعال در سایر بیمارستان‌های دولتی کشور نیز تکرار شد. یکی از این پرستاران که در بیمارستان دولتی یاس مشغول به کار است، دراین‌باره به «شرق» توضیح می‌دهد: «روز جمعه خبر رسید برخی بیمارستان‌ها که در این روزها بیشتر تحت فشار بودند و باید خدمت‌رسانی خود به بیماران را افزایش می‌دادند، از سایر مراکز درمانی از جمله ما درخواست پرستار و نیروی اورژانس و حتی پزشک داشتند. تا جایی که می‌دانم بیمارستان فارابی هم یکی از همین بیمارستان‌ها بود».

اما «سیمین رنجبران»، معاون پرستاری دانشگاه تهران، در پاسخ به اینکه آیا لزوم جابه‌جایی نیروهای پرستاری به بیمارستان‌های خاص ایجاد شده یا خیر به «شرق» می‌گوید: «نیاز ویژه‌ای در این زمینه ایجاد نشد و خوشبختانه همه‌چیز عادی است. مشکلی نداشتیم و نیازی هم نبوده که نیرویی اعزام کنیم». رنجبران در واکنش به اینکه برخی از بیمارستان‌ها شرایط ویژه‌تری در این روزها داشته‌اند و برخی از نیروی کادر درمان آنها عنوان کرده‌اند که نیاز به نیروی پزشک و پرستار بیشتری داشته‌اند، تأکید می‌کند: «نیروهایی داشتیم که خودشان داوطلبانه دوست داشتند به مردم خدمت کنند. به همین دلیل درخواست دادند که به بیمارستان‌های دیگر بروند. ولی ما مشکل کمبود نیرو نداشتیم».

درمان سریع آسیب‌های چشمی

آسیب‌ چشمی به دلیل برخورد تیرهای ساچمه‌ای یکی از بیشترین آسیب‌هایی است که در این روزها گزارش می‌شود؛ یکی از پرستاران بیمارستان فارابی درباره آسیب‌دیدگانی که ساچمه به چشمشان برخورد کرده بود، توضیح می‌دهد: «پزشکان ما اغلب درمان فوری را انجام دادند و تصمیمشان این بود که ساچمه‌های داخل چشم‌ها را خارج نکنند تا روند ترخیص زودتر انجام شود و بتوان به افراد بیشتری خدمات پزشکی ارائه داد و به همه گفتند که هفته دیگر و پس از تعطیلات بار دیگر برای ویزیت چشمشان و احتمال نیاز به خروج ساچمه‌ها به بیمارستان مراجعه کنند». یکی دیگر از پرستاران عنوان می‌کند که مدیریت بیمارستان دستور داده، جراحی آسیب‌دیدگان چشمی کاملا رایگان انجام شود. با توجه به اعلام بیمه سلامت کشور، به نظر می‌رسد ادعای این پرستار نیز به حقیقت نزدیک باشد. به‌طوری‌که سعید معنوی، دبیر شورای عالی بیمه سلامت، با اشاره به تصمیمات اخیر این شورا در شرایط کنونی کشور، اعلام کرده: «درمان مجروحان حوادث اخیر رایگان شد و مراکز درمانی مکلف‌اند مصدومان احتمالی در بخش بستری و بستری اورژانس را به‌صورت رایگان پذیرش و درمان کنند».

‌اولویت، نجات جان بیمار است

در این میان اما تعدادی از مصدومان هم می‌گویند که برخی از نیروهای کادر درمان، حاضر به درمانشان نشده‌اند. دختر

 28 ساله‌ای که در انتظار نوبت جراحی چشم برادرش نشسته بود، با اشاره به این موضوع به «شرق» می‌گوید: «با توجه به شرایط حادی که برای برادرم ایجاد شده بود با سرعت به بیمارستان آمدیم و خواستیم نوبت جراحی بگیریم. اما یکی از پزشکان به ما گفت اگر جزء تخریبگرها هستید، من کار شما را انجام نمی‌دهم. باورم نمی‌شد که چنین چیزی را می‌شنوم. من همیشه شنیده بودم که برای پزشک و پرستار و هرکسی که کار درمانی انجام می‌دهد، اولویت اصلی باید جان انسان‌ها باشد نه چیز دیگری». یکی از پرستاران این بیمارستان هم با تأیید ادعای این بیمار به «شرق» می‌گوید: «ما پرستاران، وکیل مدافع بیمار هستیم. اگر نتواند حرف بزند باید جای زبان او شویم و جز نجات جانش هیچ مسئولیت دیگری نداریم. حتی متهمی که با دستور قضائی بازداشت می‌شود دارای حق و حقوقی است و برای همین هم وکیل دارد که از حقوقش دفاع کند. بیمار که دیگر جای خود دارد».

البته وزارت بهداشت نیز خدمت‌رسانی به بیماران و آسیب‌دیدگان را اولویت اصلی دانسته است. «حسین کرمانپور»، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت، در همین باره تأکید کرده است: «وزارت بهداشت و نیروهای امدادی در هر صحنه‌ای موظف به خدمت‌رسانی به بیماران و همچنین آسیب‌دیدگان و مجروحان هستند؛ این موضوع اصلی بین‌المللی و پذیرفته‌شده اخلاقی، دینی و انسانی است».

اعضای کادر درمان همچنین از مردم خواستند که سراغ درمان‌های خانگی نروند و از حضور در فضاهای رسمی درمان هراس نداشته باشند: «ما بیماری داشتیم که برای اعتراض به وضعیت موجود به خیابان رفته بود و هیچ آشوبی هم به پا نکرده بود اما چشمش هدف ساچمه شد. از ترس اینکه پیگیری درمانی این ماجرا برایش دردسرساز شود، به بیمارستان خصوصی مراجعه کرد و به او گفته بودند که باید 400 میلیون بپردازد. هرچند این اتفاق در نهایت نیفتاد و به پزشک دیگری مراجعه کرد اما از مردم می‌خواهم که نگرانی برای سلامتی خود را اولویت قرار دهند و برای درمان سراغ مراکز درمانی رسمی و قابل اعتماد بروند». یکی دیگر از بیماران حاضر در فارابی با اشاره به روایت یکی از بستگانش در شهرستان «نی‌ریز» استان فارس تعریف می‌کند: «مردم نگران هستند در صورت مراجعه به مراکز درمانی رسمی، برایشان دردسر ایجاد شود؛ مثلا یکی از بستگان ما که اهل نی‌ریز است، در مسیر خانه بوده که خیابان شلوغ می‌شود و او هم در میانه شلوغی‌ها مورد اصابت تیر ساچمه‌ای قرار می‌گیرد. اما به‌جای اینکه سراغ نزدیک‌ترین مرکز درمانی برود، همراه یکی از اعضای خانواده‌اش با خودرو به کرمان می‌رود و تازه آنجا کار درمانی را پیگیری می‌کند. چون می‌خواست جایی باشد که کسی او را نشناسد. در ساعات اولیه چشمش کمی دید داشت اما بعد از گذشت 24 ساعت همان دید را هم از دست داد و پزشک به او گفت که زمان طلایی نجات چشمش را از دست داده است. در نتیجه مجبور شدند، چشم را کامل تخلیه کنند».

در این میان، شرایط روان کادر درمان هم تعریفی ندارد. یکی از پرستاران جوان این بیمارستان از قرص‌های اعصابی می‌گوید که ناچار به مصرفشان شده است: «اعتراضات خیابانی که شروع شد می‌دانستم اوضاع خوب نیست. از پزشکم دارو گرفتم چون شک نداشتم بدون مداخله دارویی، روانم توان پذیرش شرایط را ندارد. از لحظه‌ای که کارم آغاز می‌شود زیر فشار شدید هستم». پرستار دیگری که در بیمارستان شهدای تجریش تهران کار می‌کند نیز در تأکید همین‌ معضل و فشار جدی می‌گوید: «هر روز چندین زخمی جانشان را از دست می‌دهند. حتی ساعت خوابمان هم به اورژانس می‌رویم تا کمک بقیه همکارانمان باشیم. از شیفت که بیرون می‌آیم تا به خانه برسم فقط گریه می‌کنم».

او روز گذشته شاهد مرگ پدری بود که برای خرید شیر خشک به خیابان آمده بود: «مردی را به بیمارستان آوردند که به‌شدت خون‌ریزی داشت. گفت برای خریدن شیرخشک پسرش به خیابان آمده بوده است. او که می‌دانست اوضاع خوبی ندارد رو به من و همکارانم گفت که می‌دانم دیگر خانواده‌ام را نمی‌بینم. لطفا به همسر و فرزندم بگویید که خیلی دوستشان دارم».

او می‌گوید برایش فرقی نمی‌کند بیماری که روی تخت خوابیده چه کسی است و به چه چیزی اعتقاد دارد: «من سوگند خورده‌ام که نجات جان بیمار اولویت اول و آخرم باشد. برای همین هم هرکسی که پا به این بیمارستان بگذارد برای من یک انسان است».