آیا این مرد فرمان «افغان‌ستیزی» را صادر کرده؟

برترین‌ها: قتل روحانیون در حرم رضوی حواشی مختلفی درپی داشت. جنجالی‌ترین واکنش مربوط بود به پست اینستاگرامی مهدی یزدانی‌خرم(نویسنده). برداشت غالب کاربران شبکه‌های اجتماعی و برخی از به اصطلاح چپ‌ها این بوده که این پست نژادپرستانه است، آن‌ها می‌گویند رویکرد یزدانی‌خرم تمامیت‌خواهانه است، در ادامه نگاهی به ماجرا انداخته‌ایم.

این یادداشتی‌ست که یزدانی‌خرم نوشت و منشا جنجال‌ها شد:

«قتلِ نمادین در مشهد که در آیکونیک‌ترین مکانِ مذهبی ایران یعنی حرمِ امام رضا انجام شد نشانه‌ای‌ست از اتفاقی که مدت‌هاست جامعه‌شناسان نگران‌اش هستند. من دوستانِ اهلِ افغانستان درجه‌یکی دارم که عمدتن شاعر، نویسنده و روزنامه‌نویس هستند و شخصن در همین صفحه درباره‌ی رنجِ کهنه‌ای که در این کشور متراکم می‌شود نوشته‌ام اما اگر به برخی دوستانِ سانتی‌مانتال برنخورد باید بگویم سیلِ مهاجرانِ غیرقانونی افغان مخصوصن در چند ماهِ اخیر بسیار نگران‌کننده است. چهره‌ی این جوانِ چاقو به‌دستِ داخلِ تصویر نماینده‌ی یک «تفکر» است. تفکری که بارها اعلام کرده ایرانیِ شیعه دشمن است و باید کشته شود. ایران بیش از چهل سال است میزبانِ مهاجرانِ افغان است و هزینه‌های سنگینی بابت‌شان داده و جالب این‌که عمده‌ی این مهاجران «غیرقانونی» هستند. و بسیاری‌‌شان سَلفی‌های تندرو که تفکرِ خطرناک‌شان را هم با خود به ایران می‌آورند. عمده‌ی این تندروها هم از قومِ پشتون و بعد ازبک (مانند قاتلِ اخیر) هستند که بدنه‌ی اصلی طالبان را هم تشکیل می‌دهند.

بسیاری دوستانِ شهرهای شرقی ایران از حضور این گروه‌ها که قدرت دارند و گِتوهای خود را هم تشکیل داده‌اند حرف می‌زنند. حرکتِ این قاتل در حرمِ امام رضا کاملن فکرشده بوده و حاوی پیامِ روشن. این‌که حتا اگر عمده‌ی مردم ایران هم اهمیتی به اختلاف‌های مذهبی ندهند. (الحق رواداری ایرانی‌ها در مسائل مذهبی اثبات‌شده است) آن‌ها خود را «موظف» به کشتن و اجرای فریضه‌ی رافضی‌کشی می‌دانند. اتفاقن آن جاهلی که به این‌ها لقب «جنبش اصیل منطقه» داد به‌نوعی درست گفته، این گرایشِ سلفیِ که در افغانستان و پاکستان موج می‌زند ریشه‌های قدیمی دارد. اگر به عقب بازگردیم می‌بینیم که هر زمان فرصت کرده‌اند برای اجرای «فریضه» ایرانی‌ها را قتل‌عام کرده‌اند.

این جریان عملن «وطنی» ندارد جزِ آن‌چه به نامِ «دین» می‌شناسد و چه‌قدر عتیق رحیمی در «سقاها» درست روایت‌شان کرده. حضور میلیون‌ها مهاجر که بین‌شان انبوه‌ای تندروی مذهبی وجود دارد شوخی‌بردار نیست. نگاه‌های سنگین‌شان را می‌توان حس کرد. و این نتیجه‌ی فرصت‌دادن به طالبان است که بارها گفته باید ایرانی‌ها را کُشت. و تنها چیزی که الان کم داریم یک تنشِ مذهبی‌ست. ایران در محاصره‌ی تندروهای مختلف است. اتفاق خونین مشهد یک کارِ نمادین بوده تا جرقه‌ای بزرگ بر باروت زده شود. سیلِ مهاجران از یک‌سو و چنین اتفاق‌هایی از سوی دیگر آینده‌ی محوی را می‌سازد. حضراتی که مقابلِ جنبش اصیل! سکوت کردند حالا باید خون را ببینند. سلفی‌ها دشمنِ ایران هستند. جدی بگیرید نگاه این قاتل را»

خلاصه بحث او این است که «ورود بی حساب و کتاب مهاجرین افغان به ایران باعث ورود اسلامگرایانِ عمدتا پشتون و ازبک شده است که طرفدار شیعی کشی هستند و بنا بر این الزاما طرفدار کشتن ایرانی ها هم هستند.  پس جمهوری اسلامی که هزینۀ زیادی طی چهل سال وقت بابت میزبانی مهاجرین افغان داده است، بهتر است در سیاست خود در قبال طالبان تجدید نظر کند و به حمایت از طالبان ادامه ندهد».

این پست یزدانی‌خرم البته مصادف شده با ورود گسترده مهاجرین افغان که این روزها تحت تاثیر سیاست‌های طالبان روزگار خوبی ندارد، در واقع انتشار ویدئوهایی نظیر تجمع افغان‌ها در دریاچه چیتگر به نوعی حساسیت‌هایی ایجاد کرده که شاید به شکل دقیق‌تر باید توسط جامعه‌شناسان برررسی شود

برخی معتقدند که کلیت نگاه یزدانی خرم در جامعه امروز ایرانی موقع پذیرش واقع نیست. آن‌ها می‌گویند: «اینکه بخواهیم به حدی نژادپرستانه با موضوع برخورد کنیم و مهاجرانی که از شر طالبان به ایران پناه آورزدند را این گونه به باد اتهام ببندیم در مرام ایرانیان نمی‌گنجد. علاوه بر تساهل دینی، از تساهل فرهنگی نباید غافل شد که در تار و پود مشرقی جامعه ایران ریشه دوانده و مهمان‌نوازی را بخشی از ذاتشان نهاده.

نظرات برخی کاربران هم در آن رابطه خواندنی‌ست:

* پست اخیر مهدی یزدانی‌خرم نشان داد که روشنفکری در ایران مرده است.

* چی می‌گه این یزدانی‌خرم در مورد مهاجرهای افغان؟! حالش خوب نیست فکر کنم.

* پست یزدانی‌ خرم در مورد مهاجران افغان رو خوندم و دچار شرم نیابتی شدم.

البته ناگفته پیداست که این بحث هم به مانند تمام جدل‌های مجازی ایرانی آلوده به دسته‌بندی‌های مسموم سیاسی شده و شاید برخی مواضع مخالفان پست یزدانی‌خرم، بی‌ارتباط با جهت‌گیری‌های سیاسی او نباشد، گو این که او در دسته لیبرال‌ها می‌گنجد و خب چپ‌ها میانه خوبی با امثال یزدانی‌خرم ندارند، به هر حال این بحث می‌تواند نخی باشد برای بررسی دقیق‌تر ماجرا توسط اهالی فن.