روز رستاخیز با تصاویر جنجالی سه معصوم

همشهری جوان : آخرین خاطره و تصویری که از «احمدرضا درویش» در ذهنمان مانده، ماجرای دلخوری اش از رضا رشیدپور در «شب شیشه ای» است که برای اولین بار اسمی از برادر شهید او آورد و آقای کارگردان حسابی برآشفته شد. او در این هشت سال غیبتش (بعد از پروژه ۵ میلیاردی «دوئل») مشغول ساخت «روز رستاخیز» بوده که به آن لقب «عظیم ترین پروژه تاریخ سینمای ایران» را هم داده اند.

فیلمی درباره حماسه عاشورا که درویش از یک دهه قبل می خواست آن را بسازد. در سال های میانی دهه ۸۰ سه سالی را صرف تحقیق و نگارش فیلمنامه اش کرد ولی ساخت آن تا سال های پایانی دهه به تعویق افتاد. در این مدت فیلمنامه چندبار بازنویسی شد و سرانجام فیلم برداری از ۱۶ بهمن ۸۸ همزمان با اربعین حسینی در بم کلید خورد.


آخرین فیلم درویش نزدیک به ۱۰۰ شخصیت دارد که حدود ۲۰ بازیگر، نقش های اصلی آن را بازی می کنند. حساسیت های پروژه آن قدر برای آقای کارگردان بالا بود که روزهای فیلم برداری بین ۸ الی ۱۲ ساعت طول می کشید ولی فقط بین ۴۰ تا ۵۰ ثانیه مفید فیلم برداری می شد.

بالاخره پس از پشت سر گذاشتن بیش از ۲۵۰ جلسه، فیلم برداری ۱۲ دی ۸۹ در حوالی تهران به پایان رسید. روز رستاخیز مقطع تاریخی مرگ معاویه تا شهادت امام حسین (ع) در روز عاشورا را با همراهی بکیر (فرزند حربن یزید ریاحی) روایت می کند و شهرهای مکه، کوفه، دمشق و بخشی از شهرهای مدینه، بصره و دشت کربلا، جغرافیای اصلی این فیلم را تشکیل می دهند. اگر مشکل خاصی پیش نیاید این فیلم ۵/۲ ساعته که این روزها مراحل صداگذاری و تدوین را می گذراند به جشنواره فجر می رسد و اکرانش هم سال ۹۱ خواهد بود.

حرف های کارگردان

نزدیک به ۱۵ سال از آن عهد فرخنده سپری شده است. کسانی از اهالی فرهنگ و سینما تولید فیلمی را آرزو کرده اند که برگرفته از حماسه عاشورا، از جوهر اندیشه امام حسین (ع) بهره گیرد. اثری برای شیفتگان حقیقت و چشمان پرسشگر. برای شکفتن نهال آن آرزو، تنها تکیه گاه عشق بود و نام کسی که بر فراز قلعه عاشقان، انسان را به کرامت، آزادگی و روز رستاخیز بشارت داد.

اکنون پس از سال ها تحقیق و تلاش، پایان فیلم برداری روز رستاخیز پس از یازده ماه و آغاز مرحله بعد از فیلم برداری، امید آن داریم که تا پایان سال امکان نمایش فیلم سینمایی روز رستاخیز مهیا گردد. روایت آنچه بر روز رستاخیز گذشت. شعری شنیدنی است ولی در مقابل قصیده بلند نهت امام حسین(ع) قطره ای از دریاست.

بازیگران

روز رستاخیز ۲۴ بازیگر اصلی دارد. اگرچه درویش نقش اصلی را به چهره ای جوان و ناشناخته داده اما در کنار او از بازیگران حرفه ای استفاده کرده. آرش آصفی بازیگر نقش بکیر، پس حربن یزید ریاحی، چهره ای است که با این فیلم به سینما معرفی خواهد شد و می گویند بازی او در این فیلم حیرت انگیز است و خیلی ها را انگشت به دهان خواهد گذاشت. آصفی البته در «روز رستاخیز» دومین تجربه بازیگری اش در سینما را پشت سر می گذارد. او چهار سال قبل هم در «مواجهه» به کارگردانی سعید ابراهیمی فر یکی از نقش های اصلی را بازی کرده بود که البته هیچ وقت اکران عمومی نشد. از دیگر بازیگران اصلی هم می توان فرهاد قائمیان در نقش حر و حسن پورشیرازی در نقش عمربن سعد را نام برد.


پوریا پورسرخ هم نقش پسر عمربن سعد را بازی می کند که حسابی هم بابت این راضی است: «آقای موسوی که از گریمورهای فوق العاده در داخل و خارج ایران هستند. گریم فوق العاده ای انجام دادند. واقعا سخت ترین دوران بازیگری ام را در این فیلم گذراندم. در آن گرمای آزاردهنده بم که خرماها از گرمای شدید آسیب دیده بودند. یک لباس تاریخی، روی آن زره، روی آن یک پتو که مثلا شنل است و روی آن هم عبا و روی سر هم کلاهخودی که از گرما داشت ذوب می شد و آن ریش سنگین. اما وقتی نتیجه کار را دیدم خیلی خوشحال شدم.

آقای درویش گوشه دفترش یک ترازو گذاشته بود و اگر وزنمان بالا و پایین می شد می گفت چرا ورزش نکردید. امکان داشت برای یک پلان ساده که ۱۲ ظهر شروع شده تا صبح روز بعد وقت گذاشته شود. آقای درویش با این وسواس کار می کنند. به خاطر همین وسواس هم کار خوب می شود.» از بازیگران اصلی دیرگ هم می توان (به ترتیب ورود) بابک حمیدیان، انوشیروان ارجمند و میرطاهر مظلومی را نام برد. از سه کشور سوریه، عراق و کویت هم بازیگرانی جلوی دوربین رفته اند.

لوکیشن ها

درویش، مجید میرفخرایی را به عنوان مدیر هنری و طراح صحنه و لباس انتخاب کرد تا خیالش راحت باشد. از ابتدای سال ۸۸ آنها برای پیداکردن لوکیشن ها به نقاط مختلف کشور سفر کردند. بیش از ۶۰ درصد فیلم برداری در اطراف بم و بقیه در شهداد، اصفهان، تهران، شاهرود و کشور سوریه انجام شد. ساخت لوکیشن مکه هم همزمان در اطراف ساوه انجام می شد تا با استفاده های از جلوه های کامپیوتری کار تکمیل شود. ظاهرا لوکیشن های «مختارنامه» برای فیلمبرداری قسمت های مکه به کار نیامده چون نوع دکوپاژ درویش متفاوت است.


میرفخرایی از کلیت پروژه رضایت دارد: «ما با تهیه عکس از دکورها در شهرهای مختلف، تلاشمان را برای حفظ یکدستی دکورها کرده ایم، البته سند تصویری چندانی برای شکل معماری آن زمان در دست نیست اما علائم تصویری موزه های مختلف را به عنوان پایه کار لحاظ می کردیم. همچنین برای القای کهنگی. اغلب از رنگ های ترکیبی استفاده کردیم که برایشان مستندات تاریخی داریم تا تفاوت رنگ بندی با رنگ های ایرانی و حتی اروپایی مشهود باشد.» او درباره استفاده از جلوه های بصری (CGI) در این پروژه می گوید: «روز ستاخیز یکی از معدود فیلم های سینمای ایران است که استفاده به جا و مناسبی از CGI کرده. نه با شیفتگی یا ناشی گری، بلکه با مطالعه و شناخت توانایی های این تکنیک. در این کار حرکت دوربین نقش بسیار مهمی دارد: بنابراین من باید در هر پلان و سکانس. براساس حرکت دوربین صحنه را طراحی کنم.»

حاشیه ها

* بعد از غائله اعتراض هایی که درباره نمایش دادن تصویر حضرت ابوالفضل (ع) در سریال مختارنامه داوود میرباقری به وجود آمد کورش زارعی، از بازیگران روز رستاخیز خبر داد که در این فیلم چهره حضرت عباس (ع)، حضرت علی اکبر (ع) و حضرت قاسم (ع) به طور کامل به تصویر کشیده شده و این سه بزرگوار از شخصیت های محوری قصه هستند. هرچند بعدش علی قلی زاده تهیه کننده فیلم همه چیز را به آینده محول کرده است: «در این مورد تفاوت آرا وجود دارد اما در صورتی که تصویر شخصیت معصوم به خوبی و هنرمندانه اجرا شود اجازه نمایش این چهره ها وجود دارد. چنانچه در ساخت فیلم دینی چهره های معصومین نمایش داده نشود فیلم محدود شده و دست هنرمند نیز بسته می شود.»


* آن طور که سازندگان فیلم می گویند این پروژه به سبک تمام دیجیتال با نماهای عظیم و هالیوودی فیلم برداری شده و ساختارش با «مختارنامه» فرق دارد. بالاخره پای عوامل جلوه های ویژه فیلم «ارباب حلقه ها» در میان است! از سوی دیگر قرار است فیلم همزمنا به سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی دوبله شود.

* اوایلی که پروژه کلید خورده بود، اسم بازیگران هالیوودی به میان آمد که قرار است بیایند و در این پروژه بازی کنند. خبرهایی مبنی بر حضور شون کانری به گوش می رسید. حتی می گفتند آنتوی هاپکینز هم به ایران می آید تا در پروژه عظیم روز رستاخیز برای درویش بازی کنند که البته هیچ کدام به واقعیت نپیوست.

* محمد خواص صاحبی، دستیار فیلم بردار روز رستاخیز، ۱۳ اسفندماه موقع فیلم برداری یکی از صحنه های فیلم از کرین فیلم برداری سقوط کرد و با اینکه به بیمارستان پاستور بم انتقال داده شد اما پس از چند روز در کما بودن، چهارشنبه ۱۹ اسفندماه فوت کرد.

باز نشر: مجله اینترنتی Bartarinha.ir