«دوریت کوچولو»: سریالی مفرح و بزرگ

روزنامه صبا: اقتباس ادبی از روی داستان‌های کلاسیک همیشه رویکردی جذاب برای هنرمندان سینما، تلویزیون و تئاتر داشته است. هر چند برخی از اقتباس‌ها نتوانسته‌اند به اندازه عظمت منابع اقتباسی خود ظاهر شوند اما بیش از هر اقتباس ادبی دیگری (شاید پس از شکسپیر) فیلم‌هایی برگرفته از آثار چارلز دیکنز انگلیسی با کیفیتی مناسب تولید شده باشد.

یکی از اقتباس‌های تلویزیونی «دوریت کوچولو» است که به تازگی پخش مجدد آن از شبکه ۴ سیما در مجموعه‌ای ۸ قسمتی به جز روزهای یکشنبه، چهارشنبه و جمعه، هر روز ساعت ۳۰دقیقه بامداد روی آنتن رفته و ساعت ۱۲ ظهر بازپخش می‌شود. به همین بهانه نگاهی داریم به تولید و عوامل این مجموعه تلویزیونی که با مدیریت مریم شیرزاد دوبله شده است و منوچهر والی‌زاده، رضا آفتابی، بهرام زند و مریم برزویی صداپیشگان آن هستند.


مجموعه تلویزیونی «دوریت کوچولو»

از جمله آثار دیکنز که به صورت سریال ساخته شده، مجموعه «دوریت کوچولو» است که این روزها از شبکه چهار روی آنتن رفته است.

این مجموعه از سری داستان‌هایی به همین نام که بین سال‌های ۱۸۵۵ و ۱۸۵۷ به نگارش درآمده در سال ۲۰۰۸ ساخته شده و محوریت آن درباره کاستی‌های اجتماعی و قصور دولتمردان آن دوران است.

این مجموعه تلویزیونی که ۷ جایزه «امی» را از آن خود کرده، درباره دختری به نام «امی دوریت» است که از زمان تولد تا زمانی که ۲۰ ساله می‌شود، در زندان بدهکاران «مارشال سی» به مراقبت از پدر خود مشغول است و در کنار آن برای کمک به خانواده خود، به عنوان خیاط نزد زنی بدخو و منزوی به نام خانم «کلنام» که در خانه قدیمی خود با خدمتکارانش زندگی می‌کند، کار می‌کند.

«آرتور» پسر «کلنام» به همراه پدر بیمارش در چین زندگی می‌کند اما پس از مرگ پدر به انگلستان بازمی‌گردد و ارتباط عاطفی با «امی دوریت» برقرار می‌کند. او که محبت‌ها و خیرخواهی‌های بی‌دلیل مادرش نسبت به «امی» را می‌بیند، مشکوک می‌شود که شاید خانواده او در بدبختی و زندانی شدن «دوریت» دست داشته باشند. از همین رو یک کارآگاه آماتور را استخدام می‌کند تا موضوع را مورد بررسی قرار دهد و...

کارگردانان و بازیگران

این مجموعه تلویزیونی مطرح که در چندین کشور از جمله انگلستان، استرالیا و امریکا از شبکه‌های مختلف پخش شده در مجموع با ۳ کارگردان به نام‌های «آدام اسمیت»، «دیربا والش» و «دیارمود لارنس» ساخته شده و متن فیلمنامه اقتباسی آن را «اندرو دیویس» به رشته نگارش درآورده است.


«آدام اسمیت» کارگردان انگلیسی است که مهم‌ترین اثر تلویزیونی وی ساخت ۳ قسمت از مجموعه «دکتر هو» (۲۰۱۰) است؛ او همچنین به غیر از ۶ قسمت از «دوریت کوچولو» مستندی نیز درباره داستان این کتاب در کارنامه خود دارد. «اسمیت» همچنین در ساخت ۳ قسمت از مجموعه تلویزیونی «پوست‌ها» همکاری داشته است.

«دیربا والش» نیز از جمله کارگردانان پرکار تلویزیون انگلستان به‌ شمار می‌رود. او در کارنامه خود بیش از ۱۵ اثر و مجموعه تلویزیونی دارد که مهم‌ترین و پرمخاطب‌ترین آن «دشمن مردم» و «سکوت» بوده است.

و نیز «دیارمود لارنس» از دیگر سازندگان «دوریت کوچولو» برای ساخت فیلم‌هایی چون «اما» و «بروکساید» شهرت پیدا کرده است.

همچنین «اندرو دیویس» که نگارش فیلمنامه این مجموعه تلویزیونی موفق را در کارنامه خود دارد تاکنون فیلمنامه‌های فیلم‌های مطرحی مثل «خاطرات بریجیت جونز» و «سه تفنگدار» اقتباسی از اثر جاودانه «الکساندر دوما» را نیز نوشته است. از جمله اقتباس‌های ادبی که او آن‌ها را به نگارش درآورده می‌توان به «خانه متروک» (از دیگر آثار چارلز دیکنز) و «دکتر ژیواگو» اثر «بوریس پاسترناک» اشاره کرد. «غرور و تعصب» و «خیاط پاناما» نیز از دیگر آثار این فیلمنامه‌نویس است.

مجموعه مینی سریال «دوریت کوچولو» از جمله مجموعه‌های پر بازیگر است که در آن بیش از ۳۰ هنرمند ایفای نقش می‌کنند، با این وصف «کلایر فوی» در نقش اصلی «امی دوریت»، «متیو مک ‌فایدن» در نقش «آرتور کلنام» و «تام کورتنی» در نقش آقای «دوریت» در تمامی قسمت‌های آن حضور داشته‌اند.

«کلایر فوی» که برای بازی در «دوریت کوچولو» جایزه انجمن سلطنتی تلویزیون انگلستان را از آن خود کرده است، یکی از بازیگران مطرح تئاتر و تلویزیون بریتانیا محسوب می‌شود. منتقدان بر این باورند که یکی بهترین نقش‌هایی که او به آن پرداخته، بازی در شخصیت «لیدی مکبث» در نمایش مشهور ویلیام شکسپیر بوده است.


«متیو مک‌فایدن» نیز یکی دیگر از بازیگران تلویزیونی است که بازی در نقش «تام کویین، مأمور مخفی ام.آی۵» برای وی جایزه معتبر «بافتا» (معروف به اسکار انگلستان) را به ارمغان آورد. «مک‌فایدن» همچنین در نقش «آقای دارسی» در «غرور و تعصب» و درام سیاسی «فراست/نیکسون» نیز خوش درخشیده است.

«تام کورتنی» که در نقش پدر «دوریت کوچولو» بازی می‌کند، در سال ۱۹۸۳ برای بازی در فیلم اقتباسی «دستیار جامه‌دار» نامزد اسکار بهترین بازیگر مرد شد. وی همچنین در کنار موفقیت‌های بی‌شمار خود در صحنه و تلویزیون در سال ۱۹۶۰ در نقش «دکتر ژیواگو» ایفای نقش کرده است.
منتقدان از «دوریت کوچولو» می‌گویند

به رغم موفقیت این مینی سریال منتقدان درباره آن نظرات متفاوتی ارائه داده‌اند. این مجموعه تلویزیونی در انگلستان با مجموعه «خانه متروک» دیگر اثر اقتباسی از آثار دیکنز مقایسه می‌شود.

در انگلستان، یکی از منتقدان نشریه «ورایتی» نوشته است: «برخی از بازی‌ها کمی زیادی پخته و عمیق است» و این مجموعه را به در افتادن شخصیت‌ها در «سردرگمی در برنامه‌ریزی، آغاز طولانی یک ساعته و سپس ورود به قسمت‌های نیم‌ ساعته» متهم کرده است.

دیگر منتقد این نشریه می‌افزاید که «دوریت کوچولو»، نسبت به مجموعه «خانه متروک» از نظر برنامه‌ریزی و قسمت‌های آرام و کوتاه به همان روش حرکت نکرده است و به نظر می‌رسد از نظر ساخت «فیلم خوبی نباشد هرچند بیشتر بازیگران فوق‌العاده ظاهر شده‌اند.»

نشریه «ایندیپندنت» نیز از اجرای بازیگران، به ویژه «کورتنی»، «مک‌ فایدن» تقدیر کرده؛ این در حالی است که منتقد دیگری از این نشریه، اقتباس «دیویس» (فیلمنامه‌نویس) را بسیار ارزشمند و برجسته دانسته است.

«جین اوستین» نیز در نشریه «گاردین» از بازی‌ها و اقتباس ادبی مجموعه بسیار تمجید کرده است؛ هرچند وی گفته است: «به دلیل نام چارلز دیکنز، نام‌های بزرگ این مجموعه به نظر من نتوانسته‌اند آن‌گونه که توانایی دارند ظاهر شوند؛»


در امریکا، «برایان لووری» در ورایتی آورده است: «دور کند مجموعه در آغاز و پایان تند آن یک شاهکار اقتباسی را رقم نزده است و به نظر می‌رسد که انگلیسی‌ها می‌توانسته‌اند اثر بهتری را خلق کنند... دیویس می‌توانست برخی پیرنگ‌های فرعی را کناری بگذارد تا داستان روان‌تری را روایت کند و به همین دلیل، پس از آغازی طولانی، ما با لحظات پایانی پرسرعتی طرف هستیم که انتهای آن را روی هوا گذاشته است. «دوریت کوچولو» به آن‌هایی که به دنبال برخی صحنه‌های نبوغ‌آمیز هستند هر آن‌چه می‌خواهند در بسته‌بندی درهم و بزرگی ارائه می‌دهد.»

با این وجود «متئو گیلبرت» از نشریه «گلدن گلاب» گفته است: «این مجموعه، فضیلت‌های بسیار، اجراهای به‌یاد ماندنی و لحظات احساسی و روان‌شناختی را در خود جای داده است که در آثار دیکنز غیر معمول هستند. با این حال، «دوریت کوچولو» قابل تقدیر است. آن هم برای سفری طولانی اما نه برای رسیدن به آخرین ایستگاه.»

«روبرت لوید» نویسنده «لس‌آنجلس تایمز» به این موضوع اشاره کرده است: «همه بازیگران آن‌گونه که در فیلمنامه آمده نتوانسته‌اند شخصیت را توصیف کنند، برخی به اندازه کافی حضور ندارند تا دیده شوند و برخی دیگر درست زمانی که توجه ما را جلب می‌کنند ناپدید می‌شوند و داستان زمان‌بندی سردرگمی دارد. با تمامی این تفاسیر «دوریت کوچولو» دراماتیک، اقتباسی جذاب از یک رمان بزرگ به ‌شمار می‌آید.»

«جاناتان استورم» منتقد معتقد است: «طراحی لباس و صحنه، عوامل بسیار ماهر و آموزش‌دیده انگلیسی موجب شده تا «دوریت کوچولو» بر قله هر فهرست دوران خود بایستد. این مجموعه یک سریال مفرح بزرگ است.»

«الساندرا استنلی» در گفتگو با «نیویورک تایمز» نیز اظهار داشت که این مجموعه توانسته به همان اندازه حواشی داستان، در مرکز این روایت نیز به دلیل شخصیت‌های باورپذیر خود را موفق نشان دهد. در همین حال «دیوید ویگاند» نویسنده «سانفرانسیسکو کرونیکل»، «دوریت کوچولو» را مجموعه‌ای فوق‌العاده که در برخی مواقع از منبع اصلی نیز بهتر از کار درآمده توصیف کرده است.