از بهناز جعفری چه خبر؟

مجله زندگی ایده آل: این روزها بازیگران با بازی‌های عجیب و غریب و تن دادن به گریم‌های سنگین به گونه‌ای می‌خواهند بگویند از پذیرفتن نقش‌های متفاوت هراسی ندارند. بهناز جعفری بازیگری است كه به گواه بسیاری از بزرگان سینما و تئاتر متخصص بازی‌های متفاوت است و از اینكه میمیك چهره‌اش به هم بریزد، نمی‌هراسد. از بازی واقع‌بینانه تا علایق او گپی زدیم كه پیش روی شماست.

بازی واقع‌بینانه از نگاه شما چیست؟

به‌تازگی مد شده كه بازیگران سینما برای رهایی از تكراری كه گریبان بازی‌های‌شان را گرفته به بازی در تئاتر روی آورده یا نقش آدم‌های درب و داغان را ایفا كنند اما من فكر می‌كنم مشكل گروهی از هنرپیشه‌ها نه شبیه بودن نقش‌ها كه نداشتن توانایی در ایفای درست حتی دو نقش كاملا شبیه به هم است. به عنوان مثال نگاهی بیندازیم به بازی‌های هنرمندانی مثل ژاله صامتی، گلاب آدینه یا فرشته صدرعرفایی كه همواره حتی در كلیشه‌ای‌ترین نقش‌ها هم به گونه‌ای طبیعی و قابل‌باور ایفای نقش می‌كنند تا بفهمیم بازیگری چه هنر ظریفی است و چقدر به تبحر نیاز دارد.

من در زمره بازیگرانی هستم كه خودم را برای ایفای نقشی كه مدنظر است در اختیار اندیشه كارگردان می‌گذارم و می‌خواهم بدانم او چه می‌خواهد. دوست دارم بدانم كارگردان از متن و نقش، دقیقا چه می‌خواهد و بر مبنای آنچه او می‌خواهد، عمل می‌كنم. به همین دلیل از این راه می‌توانم حق مطلب را ادا كنم اما این روش به نظرم نیازمند نوعی همسویی میان كارگردان و بازیگر است كه باید هر دو این روش را بپسندند. یعنی هر دو روش یافتن شناسه‌ای برای ورود به نقش یا كدی برای رسیدن سریع‌تر به آن را دوست داشته باشند.

به نظر می‌رسد این روزها علاقه‌ای به حضور در سینما ندارید؟

سینما را بیشتر برای فیلم دیدن و لذت بردن دوست دارم. اصلا دوست ندارم در آن حضور داشته باشم. برای اینكه سینمای الان ما آدم‌های حرفه‌ای و هوشمند خیلی كمی دارد. متاسفانه آن تصوری كه درباره سینما و حضور یكسری آدم حرفه‌ای و محترم داشتم، سال‌هاست دیگر وجود ندارد.

الان به این فكر می‌كنم هر فیلمی كه به من پیشنهاد می‌شود، باید خودم را برای ۴۵ روز مراقبه و مواجهه با آدم‌های غیرحرفه‌ای آماده كنم. خیلی كم پیش آمده در این فضا آدمی را ببینم كه شیفته‌وار درباره‌اش بگویم. این بود آمال و آرزوهای من درباره سینما ولی در تئاتر شاید به دلیل رنجی كه در آن می‌بریم و برای تلاش، همفكری و آنالیزی كه می‌كنیم، هرچند به صورت كمرنگ اتفاقات خوبی می‌افتد واین تا اندازه‌ای مرا اقناع می‌كند.

كارگردان‌هایی كه با آنها كار می‌كنید، چقدر نظرات شما را می‌پذیرند و چقدر با آنها تعامل برقرار می‌كنید؟

از این بابت اوضاع خوبی وجود دارد و كارگردان‌ها معمولا به حرف‌ها و نظراتم گوش می‌دهند ولی چون می‌دانم كارگردان از لحاظ کاری دچار چه فشاری است، سعی می‌كنم در این خصوص محتاط باشم و دیر به دیر نظر بدهم.

ملی (ملیحه) خانم در فیلم «تلفن همراه رئیس‌جمهور» چه جور زنی بود؟ بیشتر صحنه‌ها او را در حال انجام كارهای خانگی‌اش (سبزی خردكردن برای همسایه‌ها) می‌دیدیم.

ملی خانم فقط به بنیاد خانواده و آوردن رزق و روزی درست به خانه فكر می‌كرد و به كاری كه انجام می‌داد، ایمان داشت اما او نمی‌تواند پذیرنده چیز دیگری جز خانواده‌اش باشد. مثلا در سكانس رویایی با آن زن در بیمارستان صرفا به خاطر موقعیتی كه گرفتار آن هستم واكنش چندان بدی نشان نمی‌دهم، در حالی كه در یك موقعیت نرمال دیگر ممكن بود طور دیگری با زن برخورد كنم. ملی خانم به هیچ وجه آدم مكاری نیست كه برای آینده نقشه بچیند و از قبل به آن فكر كند یا چطور حال قربان را بگیرد. به نظرم ملی زنی بود بسیار ساده‌تر از این حرف‌ها.

اخلاق گرا یا با استعداد

به نظر می‌رسد باوجود سال‌ها بازیگری خیلی در سینما قدرتان را ندانستند و آن‌طور كه شایسته توانایی‌تان است، دیده نشدید. دلیل اصلی چیست؛ شانس، اتفاق یا سازوكارهایی دیگر نمی‌گذارند نقش‌های خوب یا موقعیت‌های بهتر نصیب شما شوند؟

به هر حال من سعی و تكاپوی خودم را دارم و تلاش می‌كنم حضور مستمری در حرفه بازیگری داشته باشم. به نظرم بازیگر سینما بودن الان اصلا نیازی به یكسری از بضاعت‌هایی كه من زمان ورود به این حرفه به آنها فكر می‌كردم، ندارد. در شرایط فعلی توانایی، استعداد و اینكه چقدر خوب و اخلاق‌گرا باشی محلی از اعراب ندارد. اگر واقعا توانش را داشتم، سعی می‌كردم همیشه تئاتر كار كنم. واقعا هیچ وقت به این فكر نكردم كه چرا در سینما مطرح نمی‌شوم یا چرا در فیلم‌ها و نقش‌های بهتری بازی نمی‌كنم.

البته فیلم‌هایی را می‌بینم كه احساس می‌كنم می‌توانستم حضورهای خوبی هم در آنها داشته باشم ولی آنقدر خودم را در ابعاد سینما نمی‌بینم. شاید این اعتماد به نفسی است كه این سال‌ها تقدیر به من داده. تئاتر را خیلی دوست دارم و ‌ای كاش بتوانم آن را برای همیشه داشته باشم.

خیلی از بازیگران به ویژه خانم‌ها برای همگام‌شدن با این مسیر كلیشه‌ای دست به تركیب چهره خود می‌زنند. فقط بازیگرانی خاص چون شما حاضر به انجام این تغییرات نیستند!

(می‌خندد) به همین دلیل آقای عیاری مرا برای فیلم «بیدار شو آرزو» انتخاب كرد و گفت من كرگدن سینمای ایران هستم! علت اینكه دست به تركیب صورتم نزدم این است كه دوست ندارم به سلایق مردم فكر كنم.

این مسئله به همان بضاعت اندك سینمای ما بازمی‌گردد، وگرنه در كشورهایی با ساختار درست و متنوع سینمایی، بازیگران توانایی داریم كه با وجود دوری از معیارهای مرسوم زیبایی جزو ستارگان سینما هستند؛ از افرادی مثل ژان پل بلموندو و ژان رنو بگیرید تا شارلوت گینزبورگ و تیلدا سوئینتن.

نقش های محبوبم

نظرتان راجع به بازی در«حوالی اتوبان» چیست؟

هرچند نقش من در «حوالی اتوبان» نقش شخصیتی از طبقه پایین اجتماع است اما كوچك‌ترین اغراقی در بازی‌ام به چشم نمی‌خورد ضمن اینكه دلیل انتخاب این نقش برای بازی نه تظاهر به متفاوت بودن كه مجالی بود برای همكاری با تیمی كه قصد داشت یكی از واقع‌گرایانه‌ترین درام‌های سال‌های اخیر را تولید كند.

درست است که به دلیل اینكه نام‌تان در پوسترهای فیلم نیامده، ناراحت شده‌اید؟

نه؛ من فقط به دوستان عزیزم كه زنگ می‌زدند و می‌پرسیدند این همان فیلمی است كه تو بازی كردی،‌ می‌گفتم بله، همان است، متعجب می‌شدند چون هیچ‌كس هیچ اثری از من در پوسترها و بیلبوردهای فیلم نمی‌دید و این سؤال را از من می‌پرسیدند. در غیر این صورت كلیت سینما آنقدر برای من جدی نیست كه نیامدن اسمم در پوستر مرا برنجاند.

شما یكی از بازیگران سریال مختارنامه بودید كه حالا دوباره از شبكه‌های تلویزیونی در حال پخش است. درباره نقش‌تان توضیح می‌دهید؟

من نقش زنی به نام ماریه را ایفا می‌كنم. یكی از همسایگان مختار كه بسیار او را آزار می‌دهد. او همسر حر است كه نقش آن را شهرام حقیقت‌دوست ایفا می‌كند. آنها زن و شوهری هستند كه مختار را اذیت می‌كنند و خانه او را آتش می‌زنند. این زن لباس مردانه می‌پوشد و دارای شخصیتی طغیانگر است. برای مختارنامه كه دعوت به كار شدم منتظر بودم ببینم این‌بار كدام نقش خاص را به من پیشنهاد می‌كنند. نقش‌هایی كه آقای میرباقری به من پیشنهاد می‌كند خاصیتی دارد كه به لحاظ روحی مرا راضی می‌كند.

درباره ننه دلاور بگویید كه به تازگی كار در آن را به اتمام رساندید؟

(ننه دلاور) یك كار به معنای واقعی كلمه گروهی بود كه به كارگردانی خانم صبری موفق شدم در كنار خانم معتمدآریا و ستاره پسیانی عزیز كار كنم. مردمی كه به تماشا نشستند از این كار راضی بودند و بازی‌ها را دوست داشتند. بازی در تئاتر البته این حسن را دارد كه فضا را به بازیگر می‌دهد تا بتواند نظر تماشاگر را جلب كند زیرا در همان لحظه بازی ری‌اكشن مورد نظر را از تماشاگر می‌گیری و با برداشت‌های متفاوت بازخورد كارت را یك سال بعد نمی‌بینی.

فكر می‌كنید چرا مردم علاقه‌ای به دیدن تئاتر ندارند؟

فكر نمی‌كنم علاقه نداشته باشند، فكر می‌كنم اطلاع‌رسانی تئاتر خوب نیست و آنقدر كار خوب ندیده‌اند كه دیگر رغبتی برای رفتن به سینما هم ندارند و ترجیح می‌دهند در خانه‌های‌شان بنشینند و دی‌وی‌دی تماشا كنند.