پشت صحنه ساخت موزیک ویدئو در ایران

هفته نامه تماشاگران امروز - حاتم شکریان: برای یک خواننده صرفا داشتن صدا و اجرای یک کار خوب به منزله موفقیت نیست. در این عرصه علاوه بر آنچه مخاطب می شنود، چهره، نوع پوشش و هر آنچه به استایل خواننده مربوط می شود به همان اندازه در جذب طرفدار تاثیر دارد. چه بسا بودند خوانندگان خوش صدایی که به دلیل نداشتن جاذبه های بصری آنچنان که باید و شاید در دل شنوندگان جا باز نکردند.

یکی از راه های شناساندن بیشتر خواننده به مخاطب هم موزیک ویدئو یا کلیپ است. بخشی که اگرچه در بین خوانندگان ایرانی (زیرزمینی) برای به دست آوردن طرفدار مرسوم شده ولی در کشور ما غیرمجاز شمرده می شود. محدودیتی که نتوانسته تب آ« را در بین خوانندگان کم کند و روز به روز شاهد پخش کارهای داخلی در شبکه های ماهواره ای هستیم.

به همین منظور این بار سراغ جزییات این داستان رفتیم و با چند نفر از خوانندگان هم به گفتگو نشستیم که البته اسم شان به رسم امانت نزد ما ماند اما چگونه باید یک ویدئو کلیپ ساخت و چهره و صدای خود را به همگان عرضه کرد؟


موزیک ویدئو از ۲ تا ۲۰ میلیون

برای اینکه بخواهید موزیک ویدئو بسازد ابتدا باید کارگردان مورد نظر خود را پیدا کنید. کارگردان مربوطه هم بسته به شهرت و سابقه خواننده رقم پیشنهادی خودش را اعلام می کند. به طور مثال اگر خواننده معروف و پرطرفدار باشد، پول کمتری پرداخت می شود. دلیلش هم مشخص است چون آن کارگردان در کنار اسم این خواننده به شهرت می رسد.

معمولا برای ساخت موزیک ویدئو حداقل باید دو میلیون تومان خرج کرد که آن هم یک کار معمولی و کیفیت پایین است. این رقم همینطور بالاتر می رود تا جایی که شنیده های ما از این حکایت داشت که رقم بعضی موزیک ویدئوهای افراد خاص به مرز ۲۰ میلیون تومان هم رسیده است. در حالی که هزینه های لوکیشن، مسافرت، ویژوال افکت، لباس خرج عوامل، همگی به عهده خواننده است.

اسپانسر پیدا کن

با توجه به اینکه یکسری کارگردان ها در این عرصه سابقه دارند، طبیعتا رقم های بالا دریافت می کنند. این دیگ رهنر خواننده است که بتواندبا جذب اسپانسر از شر این هزینه سنگین خلاص شود. جذب اسپانسر ملزم به این است تا کار ساخته شود و از نظر اخلاقی و فنی مورد تایید قرار گیرد.


کارگردان همه کاره است

جدای از اینکه سناریو داستان با توافق کارگردان و خواننده صورت می گیرد اما در اصل اینجا همه کاره کارگردان است و همه چیز با نظر او صورت می گیرد. انتخاب لوکیشن، بازیگرن و نوع لباس همه با تایید کارگردان است و خواننده مربوطه موظف است تا با هماهنگی او پیش برود.

مدل نقش مکمل داستان

اگر خواننده نقش اصلی در موزیک ویدئو را ایفا می کند، باید در کنارش از یک بازیگر نقش مکمل نیز بهره بگیرد. همانطور که در اکثر کلیپ ها شاهد حضور مدل های خانم هستیم اما به راستی با وجود اینکه صنعتی به اسم مدلینگ وجود ندارد، چطور این همه چهره با این عنوان در موزیک ویدئوها حاضر می شوند؟ جوان هایی که از سوی عده ای از خوانندگان و کارگردانان برای بازی در کلیپ شان با وعده پخش در شبکه های ماهواره ای انتخاب می شوند که بعضا هم با سوءاستفاده همراه است. البته در این بین نباید از عطش این افراد برای رسیدن به شهرت و پیدا کردن طرفدار در شبکه های اجتماعی نظیر فیس بوک و اینستاگرام نیز گذشت.

تحویل یکماهه

مدت زمان فیلمبرداری موزیک ویدئو بستگی به تم سناریو دارد. اگر یک داستان معمولی و داخل شهر باشد، کار نهایتا دو روزه جمع می شود اما اگر لوکیشن در شهرستان باشد آن وقت ممکن است تا یک هفته هم کار طول بکشد. دردسرهای اصلی ولی پس از پایان فیلمبرداری شروع می شود، یعنی زمانی که کارگردان باید کار را تحویل خواننده بدهد. بدقولی های کارگردان به خاطر قبول چندین موزیک ویدئو آنقدر کار را به تاخیر می اندازد که گاه یک ماه خواننده را اذیت می کند.

رقابت کمپانی ها

حالا که کار آماده شده باید زیر نظر یکی از کمپانی های موسیقی که همه هم خارج از کشور هستند، تایید لازم را برای پخش در شبکه های ماهواره ای بگیرد. کافی است لیبل یکی از این کمپانی ها روی موزیک ویدئو بخورد، آن وقت است که خواننده باید منتظر پخش کارش باشد. آونگ، کینگ رکوردز و میستری فور از کمپانی های معروف این عرصه هستند.

جنگ شبکه ها

هر کدام از کمپانی های نام برده با شبکه های خاصی در ارتباط هستند و کارهای شان فقط در شبکه خاصی پخش می شود. به عنوان نمونه موزیک ویدئویی که برچسب کمپانی آونگ را دارد فقط در شبکه PMC نمایش داده می شود یا شبکه AAA موزیک هم کارهای کینگ رکوردز را پخش می کند. اگرچه اکثر خوانندگان دوست دارند کارشان در شبکه PMC پخش شود تا NEX۱ یا AAA. دلیل آن هم واضح است، چون PMC سابقه زیادی دارد و نسبت به شبکه های دیگر با رعایت مباحث اخلاقی نظیر ممنوعیت خودکشی و اعتیاد در کلیپ ها، بیشتر مورد توجه مخاطبان قرار دارد.

نحوه پخش

با توجه به اینکه کمپانی ها قوانین مربوط به شبکه ها را رعایت می کنند، معمولا پس از اینکه مراحل تدوین نهایی کلیپ به اتمام رسید، طبق قواعد باید کار را برای شبکه های ماهواره ای ارسال کنند اما بعضی شبکه ها اخیرا پنل هایی در سایت خود در اختیار برخی از کارگردانان معروف قرار می دهند تا خودشان کلیپ مربوطه را آپلود کنند؛ شیوه ای که باعث شده کارگردانان با دادن وعده پخش کلیپ ها در این شبکه ها پول زیادی از خوانندگان جون طلب کنند.


معروف ها چه کسانی هستند؟

شاید بد نباشد کارگردانان پرکار این عرصه را در کشور خودمان بشناسید. طبق جستجوها و صحبت های ما با چندین خواننده زیرزمینی که علاقه ای به مطرح شدن نام شان نداشتند، افراد شاخص را شناسایی کردیم که اگر پای ثابت شبکه های پخش موزیک باشید، اسم آنها برای تان آشناست.

مجید فرهبد، سپهر وی، امید میرباقری، ماهان زد، امیر طاهریان، اردشیر احمدی، سعید اس جی و زیگورات کارگردانان مطرح تر داخل ایران هستندکه همین حالا هم روزهای پرکاری را می گذرانند. کارگردانانی که گفته می شود برای ساخت هر کلیپ ارقام میلیونی به جیب می زنند!

مجازها

طبیعتا کسانی که جزو خوانندگان مجاز هستند، نباید کلیپی به شبکه های ماهواره ای بدهند. در این صورت مجوزهایشان به مشکل می خورد اما پس چرا بعضی از کلیپ های خوانندان مجاز در این شبکه ها پخش می شود؟

دلیلش این است که آنها این کلیپ که عموما مجوزش را هم از ارشاد گرفته اند، روی سایت خودشان قرار می دهند و از آنجا این کلیپ به شبکه ها می رسد. مثل کارهای گروه دارکوب با صدای مهران مدیری یا کلیپ هایی از سالار عقیلی و سینا سرلک و دیگران.

هژیر مهرافروز و نیما مسیحا هم جزو مجازهایی هستند که کلیپ های آنها از این شبکه ها پخش می شود اما مواردی هم بوده مثل قطعه معروف «چرا رفتی» که اگر پخش کلیپش نبود، قطعا این تور دور ایران هم برای همایون شجریان و پورناظری ها به سرانجام نمی رسید.

چرا رفتی قرار بود فقط در مراسم رونمایی آلبوم «نه فرشته ام نه شیطان» استفاده شود اما خیلی زیرکانه با کیفیت خوب عمومی شد و هر چند برای باران کوثری و کارگردانش تبعات زیادی نداشت اما برای همایون و پورناظری ها منشأ خیر شد.