«خنده های آتوسا» گینسی می شود؟

مجله همشهری سرنخ: «خنده های آتوسا» اولین فیلم در تاریخ سینمای ایران است که لوکیشن اصلی فیلمبرداری اش یک قطار در حال حرکت بوده و از صفر تا صد آن در یک قطار فیلمبرداری شده است اما این موضوع، تنها شاخصه این فیلم سینمایی نیست بلکه این پروژه سخت، تنها در طول چهار جلسه، فیلمبرداری شده است و همین مسئله باعث شده که تهیه کننده فیلم به فکر بیفتد که این رکورد را در گینس ثبت کند.

برای بررسی بیشتر درباره این فیلم پای صحبت های پورکیان، تهیه کننده فیلم می نشینیم تا ببینیم چرا به فکر افتاده فیلمش را ثبت جهانی کند.


همه اتفاقات در یک قطار رخ می دهد. قطاری در حال حرکت. دختری جوان با ساکی پر از پول، هراسان و وحشتزده وارد یکی از کوپه های قطار می شود، مقصد قطار «ترکیه» است، کسی از زندگی مرموز این دختر خبر ندارد و نمی داند چرا او یک ساک پر از پول همراه دارد و تصمیم گرفته به ترکیه برود.

در همان کوپه از قطار، دختر دیگری روی صندلی نشسته است، او تا چند وقت پیش، برای خواهرش که در تبریز زندگی می کرده، پول می فرستاده اما آخرین بار زمانی که قصد داشته برای خواهرش پول بفرستد متوجه می شود که خواهرش را قاچاقچیان انسان به ترکیه برده اند، او زمانی که از حال و روز خواهرش باخبر می شود، تصمیم می گیرد به ترکیه برود و خواهرش را پیدا کند.

دو پسر دیگر هم در کوپه هستند که بیشتر شبیه جهانگردها هستند. داستان فیلم «خنده های آتوسا» اینطوری آغاز می شود.

پورکیان - تهیه کننده کار - می گوید: «هر کدام از شخصیت های فیلمنامه، برای خودشان داستانی دارند و در یک سفر با هم همراه هستند و زندگی شان به خاطر یک سفر، به هم گره می خورد و کلی حادثه برایشان پیش می آید.»

آقای تهیه کننده می گوید که فیلمش قرار است آسیب های اجتماعی جامعه را به نمایش بگذارد. او درباره دلیل انتخاب نام «خنده های آتوسا» هم می گوید: «هر چند آتوسا نقش اول این فیلم نیست اما از آنجا که این کاراکتر در طول فیلم، خنده های مرموزی دارد و هر لحظه خنده های معنی دارش تغییر می کند، کارگردان نام این فیلم را «خنده های آتوسا» گذاشت.»


البته فیلم «خنده های آتوسا» پیش از این با نام «واگن ۷، کوپه ۵» برای گرفتن پروانه ساخت ارائه شده بود اما در دولت قبل با ساخت آن موافقت نشد: «در دوره قبل، این فیلمنامه را برای دریافت پروانه ساخت ارائه دادم اما با ساخت این فیلم موافقت نشد و تولید این کار برای ۲ سال متوقف شد و این یک حاشیه مهم در ساخت فیلم بود.»

قطاری به سمت ترکیه

فیلمبرداری این فیلم، یکی از دشوارترین کارها برای ساخت این فیلم بود چرا که نیاز به یک کوپه قطار برای تمرین و دو کوپه برای فیلمبرداری بود: «کارگردان تصمیم گرفته بود این فیلم را با دکوپاژ (نقاشی پلان ها روی صفحه کاغذ) بسازد.

یعنی پلان به پلان، کار روی کاغذ نقاشی شده بود و باید در قابی که کارگردان آن را طراحی کرده بود فیلمبرداری می شد، این روزها، کمتر کارگردانی با دکوپاژ کار می کند و این موضوع یکی دیگر از شاخصه های این فیلم بود. برای فیلمبرداری، ما احتیاج به یک واگن ساکن برای تمرینات و دو واگن در قطاری که حرکت کند داشتیم. مشاور اقتصادی این پروژه با مسئولان راه آهن صحبت کرد و قرار بر این شد که یک واگن در قطاری که در راه آهن متروک مانده بود، به ما بدهند تا بتوانیم در آنجا تمرین کنیم.»

حالا دیگر گروه می توانستند در یک واگن، شروع به تمرین کنند، کافی بود دکور این واگن با واگنی که قرار بود در آن فیلمبرداری انجام شود، شبیه سازی شود. به این ترتیب، این امکان به وجود می آمد که محل قرار گرفتن دوربین و موقعیت بازیگرها کاملا مشخص شود.


گروه صحنه و فیلمبرداری روی این واگن کار کردند اما گروه باید روی موضوع دیگری هم کار می کردند. اینکه قرار بود بازیگران با این قطار از تهران به ترکیه بروند و این امکان وجود داشت که با توجه به تفاوت های آب و هوایی ایران و ترکیه، برخی از بازیگران دچار مشکل بشوند، به همین دلیل گروه به این نتیجه رسید که بهتر است در قطاری که از تهران به سمت بندرعباس می رود، فیلمبرداری انجام شود.»

برنامه ریزی ها انجام شد و گروه تصمیم گرفتند یک سفر از تهران به بندرعباس بروند و یک سفر هم از بندرعباس به سمت تهران برگردند و بعد از آن، دو بار مسیر تهران - قم را سفر کنند و برگردند و در طول این چند سفر، فیلمبرداری انجام شود.

در پشت صحنه چه خبر بود؟

تغییر بازیگران «خنده های آتوسا»، یکی دیگر از موضوعات جالب این فیلم بود. هنگامی که گروه پیش تولید را کلید زدند قرار بود میلاد کی مرام و امیر آقایی بازیگران اصلی فیلم باشند اما همکاری آنها با پروژه های دیگر باعث شد که نتوانند به این فیلم بپیوندند.

بعد از انتخاب بازیگران و گروه پشت صحنه، گروه شروع به تمرین کردند. آنها حدود یک ماه در دفتر تمرین می کردند. پورکیان در این باره می گوید: «فضاسازی ها در دفتر انجام شد و گروه شروع به تمرین کردند. در این تمرینات، تمامی حالات چهره، دست و ... تمرین شد.»

اما اینکه بازیگران، همان بازی را در یک واگن در حال حرکت ارائه دهند، موضوعی عادی نبود و باید چند روزی هم در یک واگن تمریناتشان را ادامه می دادند.


پورکیان می گوید: «چهار روز پیش از شروع فیلمبرداری، در واگنی که شرکت راه آهن در اختیارمان گذاشته بود، گروه شروع به تمرین کرد تا با موقعیت واگن آشنا شوند و بتوانند راحت تر مقابل دوربین نقش آفرینی کنند. کار در روز ۲۰ آبان ماه کلید خورد.»

در روز حرکت قطار، بازیگران، فیلمبردار و کارگردان در یک واگن و سایر عوامل فیلم در کوپه دیگری شروع به کار کردند. قطار ساعت ۱۲ ظهر حرکت کرد و وقتی که روز بعد، به بندرعباس رسید، بیشتر سکانس های مهم برداشت شده بود. اعضای گروه دوباره از بندرعباس با همان قطار به تهران برگشتند و سکانس های دیگری برداشت شد اما آنها احتیاج به دو سفر دیگر هم داشتند. آنها ساعت ۱۸ تهران را به مقصد قم، ترک کردند و ساعت ۶ صبح به تهران برگشتند. در این سفرها همه سکانس های فیلم برداشت شده بود، بدون اینکه مشکلی برای عوامل پیش بیاید یا سر زمان تعیین شده، کار به اتمام نرسد.

پورکیان می گوید: «همه چیز خوب پیش رفت، فکرش را نمی کردم این کار شدنی باشد اما از آنجا که طبق برنامه جلو رفتیم و هیچ بی نظمی در زمان فیلمبرداری صورت نگرفت، هر روز حداقل ۲۰ دقیقه از فیلمبرداری فیلم را انجام دادیم.»

می خواهم رکورد بزنم

اما چه شد که پورکیان به فکر این افتاد که رکورد این فیلم را ثبت کند. او که پیش از این فیلم، پروژه «ماهی و پرنده» را در ۴۵ روز ساخته بود، می گوید: «بیشتر از سرعت کار، به فکر کیفیت کار بودم اما همیشه با خودم می گفتم که باید یک کار خاصی انجام دهم، به همین خاطر به فکرم افتاد که لوکیشن فیلمی که می سازم یک قطار متحرک باشد، تا آن روز، کسی این کار را نکرده بود و این فیلم اولین بار بود که در یک قطار ساخته می شد، آن هم قطاری که در حال حرکت است و بعد از اینکه ما توانستیم کار را در چهار روز تمام کنیم، ایمیلی به کارشناسان گینس زدم و آنها قرار شد برای استعلام از شرکت راه آهن و بررسی مدارک و راش های فیلم، اقدام کنند تا برای اولین بار، ساخت یک فیلم را در چهار جلسه در کتاب گینس ثبت کنند.»

او تاکید می کند که می توانسته نام پروژه اش را به عنوان اولین فیلمی که لوکیشن متحرک دارد نیز در گینس ثبت کند: «پیش از اینکه تصمیم بگیرم فیلمم را در زمان کوتاهی بسازم شنیده بودم که بهرام بیضایی تله تئاتر «مرگ یزدگرد» را در زمانی خیلی کوتاه ساخته بود و دوست داشتم در عرصه سینما این کار را انجام بدهم.»


استرس چهار شبانه روز

پورکیان می گوید در ساخت چنین پروژه ای، هم استرس کار بالاست و هم ممکن است اتفاق های زیادی رخ دهد که پروژه را متوقف کند: «در این چهار شبانه روز، دائما استرس داشتم که نکند کار به خاطر بیماری اعضای گروه یا عوامل دیگر متوقف شود. برای همین یکسری آمپول و قرص همراه خود داشتم و شبیه به یک دکتر، دنبال اعضای تیم بودم و نگران از اینکه نکند یکی از عوامل حالش بد شود یا مشکل جسمی پیدا کند.»