بازگشت بچه خسته ها به تهران

مجله روشن - آرش رضایی: هرچه برای آناتما به عنوان یک گروه شناخته شده، اتفاق افتاد، باید با انتشار آلبوم «ابدیت» (Eternity) مرتبط دانست. تجربه این آلبوم باعث شد گروه آناتما بیش از پیش در شرق اروپا و کرانه غربی آسیا شناخته شود. این آلبوم و آلبوم «آلترناتیو 4» علت اصلی پیشی گرفتن محبوبیت آناتما از گروه های پیشرو لهستانی آن زمان (هم چون my dying birde) در سبک «دوم متال»، «دان تمپو» و «پرگسیو امبینت متال» بود.

به طوری که شهرت آناتما از لهستان و یونان فرارفت و به ایران رسید. در آن دوران روز به روز نام آناتما در ایران شناخته تر و محبوب تر می شد تا آن جا که طبق آمار جست و جوهای گوگل بین سال ها 2005 تا 2007 از بین شهرهای جهان، تهران بیش ترین آمار سرچ نام گروه آناتما را داشته؛ این گروه، بعد از اطلاع از این خبر بسیار غافل گیر شده بود.


امپراتوری آناتما در تهران؛ چرا و چگونه؟

حال اگر به آمار گوگل و سلام و گپ های مستقیمی که گروه با ایرانیان حاضر در کنسرت هایش انجام می دهد، اکتفا کنیم، شهرت این گروه در ایران را با چه دلایلی می توان صورت بندی کرد؟ شاید آن چه روح ایرانی را ترغیب به پی گیری آثار آناتما می کند، بتوان این طور توضیح داد و گفت این تقرب در روح جوانان زیر ۳۰ سال ایران جمع شده و تعریف پذیر می شود؛ جوانانی که مدت هاست هرچیزی را همراه با کمی حزن و فضای سنگین می خواهند.

کمی تامل و تعلیق در پیش روی. و آن چه فضای موسیقی راک را تعمق می بخشد نت های بم و زیر در دو حد انتهایی فاصله های موسیقایی است. بم ترین صداها از طریق گیتارباس و درام و زیرترین آن ها از طریق سازهای کیدی و گیتار آکوستیک. و آناتما دقیقا حاصل جمع این موارد است در کنار تکرارهایی که از طریق یک آکورد، یک نت یا تاکید بر یک بند درخشان در ترانه، تعلیقی هیجان بخش ایجاد می کند و به نظر می رسد این ترجیحات و مصالح آن، بسیار روح ایرانی ما را تحریک می کند.


از سوی دیگر بخشی چشم گیر از این مقبولیت که آناتما را به شاه راه محبوبیت در ایران می رساند، باید در صدا و ترانه های لی داگلاس جست و جو شود. صدای لی داگلاس مخاطبان ایرانی اش را در بحبوحه قرار می دهد. صدای بم این خواننده همراه با ترانه هایی که غالبا عناوین آن برای شنوندگان فارسی تداعی بخش بسیاری سکونت های درونی است؛ موسیقی آناتما را در تهران به تجسم های منقبض شده و حتی در آن سو، به فضاهای کیهانی می برد. شاید این موارد در آن سوی مرزهای ایران نیز توجیه داشته باشد.

آناتما که یکی از نماآهنگ های آن در سال ۹۴ از شبکه MTV پخ شد، این بار با به نمایش درآمدن نماآهنگ های دو آلبوم اخیرش (مخصوصا نماآهنگ Hope) از همین شبکه مطرح، طرفداران بیش تری برای خود دست و پا کرد؛ مخاطبانی که بخش اعظمی از آن ها در آن سوی اقیانوس و بخش دیگری از آن ها در آسیا بودند. در آن دوران، همراه با رشد و تکامل سریع موسیقی گروه، صدای آناتما کم کم به دیگر قاره ها نیز می رسید.

سال ۹۹ میلادی زمانی که گروه آلبومی به نام «قضاوت» (Judgment) را به بازار موسیقی عرضه کرد؛ ایران به طور فراگیر گروه را می شناخت. این آلبوم که در آن همه چیز در اوج پختگی موسیقایی و کلامی به سر می برد؛ بیش از پیش قدرت و پتانسیل های آناتما را به شیفتگانش، منتقل می کرد. با همین آلبوم وجهه آناتما در ایران برای مخاطبان بسیار برجسته تر، پررنگ تر و دقیق شد.

در ایران، پاپ شو!

البته تا پیش از این سال ها نیز نام گروه آناتما برای مخاطبان جدی و شیفته هوی متال در ایران آشنا بود. اما با سه آلبوم آخر گروه هم دامنه مخاطبان و هم جایگاه و شهرت آن بسیار شمولیت پیدا کرد، به طوری که جایگاه و آوازه این گروه در حال پهلوزدن به نام های بسیار آشنا و قدیمی موسیقی راک و هوی متال بود. اما غائله به همین جا ختم نمی شود.


از این پس، مخاطبان گروه آناتما را صرفا مخاطبان موسیقی متال و راک تشکیل نمی دهند؛ آناتما صدایی است که حتی برای مخاطبان موسیقی تجاری و صرفا پاپ، جذاب و تاثیرگذار محسوب می شود و البته از این نظر در بین مخاطبان موسیقی ایران، این گروه یک استثناست. از جهتی بخش اعظمی از این محبوبیت؛ کنار دیگر موارد، در فاصله گیری لحن آهنگ ها از مشخصه های دوم و گوتیک و نزدیک شدن به قالب های آلترناتیو و پروگسیو (حتی ژانرها فراگیرتر) و فضاسازی هایی با الهام از ساخته های گروه مطرح پینک فلوید، تعریف پذیر است.

تهران بدون برف واقعیت است بدون آناتما افسانه!

در همین رابطه و تاثیر تحویلات موسیقی آناتما یک آمار نه چندان دقیق اما موثق دوباره بیش ترین دامنه طرفداران این گروه انگلیسی را در ایران اعلام کرد. این آمار برآورد طرفداران آناتما طی دو سال گذشته را اعلام می کند. این میل به موسیقی آناتما (برای این بخش از مخاطبان موسیقی) طور ساده و تعریف پذیر از زبان خود آن ها، باز به علت حزن و «خستگی آهنگ های شان» است. از طرفی گرایش به سبک پست راک در آثار آناتما این حس حزن آلود را شدت می بخشد.


پست راک موسیقی ای است که منشا آن را می توان در بلوک شرق اروپا و شکوه آن را در لهستان جست وجو کرد. جذبه و آرامشی که ما از آناتما می شناسیم با آلبوم روز خوبی برای رفتن (۲۰۰۱ میلادی) اوج می گیرد. این آلبوم در زمستان سال های ۸۰ تا ۸۳ شمسی برای خیلی از مخاطبان فارسی، خاطره انگیز است. زمستان هایی که هنوز ما برف را می دیدیم. زمستان هایی که هنور برف افسانه ای نشده بود! در این آرامش، آناتما [غیر از اجراهای زنده خود] تا سال ۲۰۱۰ سکوت کرد و در این فاصله نسلی که با نیم دهه فاصله با موسیقی آناتما آشنا می شد، هنگام برخورد با آثار این گروه هنوز آن را بکر می یافت.

بازگشت خسته ها به سرزمین آریایی

و در نهایت آخرین آلبوم گروه «ماهواره های دور»، اخیرا روانه بازار موسیقی شده؛ این آلبوم بخش قابل توجهی از تم های موسیقیایی که آناتما را با آن می شناسیم با خود یدک می کشد. بدین جهت این محصول، آلبومی شناخته شده است که در آن ما با صداها و نواهای پیشین گروه و هر آن چه در آن سال ها آناتما را به اوج برد و متشخص کرد، مواجه شده و آن خاطرات دوباره زنده و تکرار می شود. این آلبوم آن سال ها را به مخاطبان و شیفتگان این بند، یادآوری می کند و نقطه عطفی محسوب می شود که نوعی بزرگ داشت را در کنار مخاطبان خود، برگزار می کند.


«ماهواره های دور» شامل تمام نشانه های قابل دریافت از قلب آناتماست. سکوت ها و اوج ها، بزنگاه ها و سختی ها و همچنین حزن موسیقی این گروه. آلبوم «ماهواره های دور» علاوه بر این، ادای دینی است به آهنگ های ساخته شده توسط دانیل، جان ووینسنت، و هم چنین باز صدای گیرای «لی داگلاس»؛ لی داگلاسی که صدای او نقش بسیار مهمی در جذب مخاطبان آناتما در ایران داشته و هنوز در ایران دوست داران بسیار دارد.