کلاه گشادی که تلویزیون سر فوتبال می گذارد!

هفته نامه تماشاگران امروز - علی نیکخواه: قطار اختلاف مسئولان تلویزیون و فدراسیون فوتبال بر سر «حق پخش» در نهایت در ایستگاه «IPTV» متوقف شد. تفاهمنامه ای امضا شد و طرفین در طرح IPTV به عنوان راه حل جایگزین پرداخت حق پخش تلویزیونی به توافق رسیدند.

کفاشیان بعد از امضای توافق بسیار خوشحال بود اما در عین حال اجازه نمی داد کسی متن توافق را ببیند. اینطور که پیداست تلویزیون پذیرفته دیگر هیچ ادعایی درباره حق پخش نداشته باشد. سرافراز هم چند روز پیش آب پاکی را روی دست فوتبالی ها ریخت و گفت در صورتی که دولت به ما بودجه بدهد، ما حق پخش مورد نظر فدراسیون را پرداخت می کنیم.

بعد از سریال پر فراز و نشیب راه ندادن دوربین صداوسیما به ورزشگاه ها، حالا فدراسیون بر سر چیزی توافق کرده که خودش هم جزییات دقیقش را نمی داند. فدراسیون فوتبال در یک بازی باخت - برد شرکت کرده و از تمامی ادعاهایش عقب نشینی کرده است.


سال گذشته گذشته هنگامی که ضرغامی رفت و سرافراز آمد، عباس ترابیان، دبیر کمیته بازاریابی فدراسیون فوتبال گفت: «با ایجاد تغییرات در رأس سازمان صداوسیما، توافق قبلی «روی هوا» رفته و مدیران جدید اعتقادی به پرداخت حق پخش تلویزیونی ندارند.»

انگار این بار هم طرفین توافقی را امضا کرده اند که روی هواست و چندان ضمانت اجرایی ندارد. برای آنکه بفهمیم تلویزیون در قبال فوتبال چه توقعاتی داشته و چه خدماتی را ارائه کرده. بد نیست کمی به عقب برگردیم. کارنامه تلویزیون نشان می دهد که مسئولان شبکه ها نه تنها حق فوتبال را نداده اند بلکه همواره به آن چشم طمع داشته و به این فکر بوده اند که از نمد فوتبال چه کلاهی می توانند برای خودشان ببافند.

تلویزیون از «۹۰۹۰»، هم پول ثابت می خواست و هم درصد

سال گذشته در زمان برگزاری مسابقات جام جهانی، صداوسیما کیسه گشادی برای این رقابت ها دوخته بود و انتظار داشت که با مشارکت در طرح های اقتصادی و فرهنگی اندوخته های مالی اش را بیشتر کند. یکی از این طرح ها سامانه پیامکی ۹۰۹۰ بود که شرکت فناپ (یکی از شرکت های تابعه بانک پاسارگاد) اجرایش را به عهده داشت.

همانطور که می دانید مردم در قالب طرح «حمایت از تیم ملی» به این سامانه پیامک می زدند و با هر پیامک مبلغی را به تیم کمک می کردند. در کنارش مردم از شانس برنده شدن در قرعه کشی و تصاحب پژو ۲۰۶ و ویلای واقع در کیش هم برخوردار می شدند.

تلویزیون، هم در بخش پیام های بازرگانی اش از مسئولان این سامانه پول گرفت و هم در بخش اسپانسرینگ. شرکت فناپ اسپانسر برنامه ای بود که در زمان جام جهانی از شبکه ۲ پخش می شد و بابت این مشارکت مبلغ ۲ و نیم میلیارد تومان به تلویزیون پرداخت کرد؛ هزینه ای که شامل تولید و پخش این برنامه می شد. در کنارش مجریان برنامه هم گهگاه نام سامانه ۹۰۹۰ را بر زبان می آوردند و از مردم می خواستند که عدد یک را به این شماره پیامک بزنند.

ماجرا وقتی جالب می شود که بدانیم شرکت فناپ ابتدا قرار بوده از شبکه ۲ طرحش را اجرایی کند و چون تلویزیونی ها مبلغ هنگفتی درخواست کرده اند، معامله جوش نخورده است. البته تلویزیون فقط به گرفتن یک مبلغ ثابت راضی نشده بلکه گفته دردی از سود پیامک ها هم باید به ما برسد! غافل از آنکه این درصد همان رقمی است که باید صرف حمایت از تیم ملی شود.

۱۴ میلیارد تومان برای مشارکت در برنامه «عادل»

رابطه صداوسیما و سامانه پیامکی ۹۰۹۰ تات حدی شکرآب شد که تلویزیون تبلیغات این سامانه را متوقف کرد. آخرین باری که شبکه های سیما این سامانه را تبلیغ کردند پیش از مسابقات جام ملت های آسیا (آذر ماه سال گذشته) بود.

شیرازی، مسئول اجرای سامانه پیامکی ۹۰۹۰ در گفتگو با خبرنگار «تماشاگران امروز» ماجرا را اینگونه شرح می دهد: «مشکل هم این است که صداوسیما زیاده خواهی می کند و حتی حاضر نیست به قیمت همین تیزرهای عادی که قبل از فوتبال پخش می کند، تیزر ما را پخش کند. می گویند هزینه تبلیغات را باید بدهید، ۸۰ درصد درآمد را هم می گیریم. ما هم گفتیم این کار منطقی نیست. مگر چقدر درمی آوریم؟»


ماجرای عدم همکاری عادل فردوسی پور با سامانه پیامکی ۹۰۹۰ هم شنیدنی است: «همان زمان جام جهانی برای مشارکت در برنامه ۲۰۱۴ عادل فردوسی پور می گفتند باید ۱۴ میلیارد تومان پول بدهی، روی مبلغ ۱۲ میلیارد تومان با ما توافق کردند ولی بعد گفتند تبلیغات نمی کنیم مگر اینکه علاوه بر این رقم، درصدی که آن موقع ۵۰-۴۰ درصد بود - مدیران قبلی منصف تر بودند - بدهید که ما این را هم قبول نکردیم. آنها برنامه را به رایتل با ۵ میلیارد تومان دادند. یعنی ۱۲ میلیارد ما را نگرفتند و با ۵ میلیارد با رایتل قرارداد بستند.»

رویانیان زمانی که مدیریت پرسپولیس را برعهده داشت مدعی شد که با سامانه پیامکی می تواند سالانه بیش از ۲۰ میلیارد تومان برای تیمش درآمد کسب کند. در اینکه سامانه پیامکی هواداری از تیم ملی پول زیادی را به جیب سرمایه گذارانش واریز می کند، هیچ شکی نیست ولی سوال اینجاست که چرا درصد زیادی از این پول باید به صداوسیما برسد؟ آیا مردمی که در این طرح ملی شرکت کرده اند، هدف شان این بوده که بنیه مالی تلویزیون را قوی کنند؟

۲۰۰ میلیون بدهید تا مراسم برترین ها پخش بشود

برای بررسی عملکرد تلویزیون در قبال فوتبال ملی و باشگاهی بد نیست برویم سراغ ماجرای مراسم برترین های فوتبال؛ مراسمی که در آن برترین های لیگ برتر، لیگ دسته اول و لیگ کوثر بانوان مشخص شدند.

شرکت «آگهی نوین» برای پخش این برنامه به شبکه ۳ مراجعه کرد و به نتیجه ای نرسید. مسئولان شبکه ۳ برای پخش زنده برنامه ۲۰۰ میلیون تومان درخواست کردند. آنها می خواستند این ویژه برنامه را بعد از سریال «دردسرهای عظیم» پخش کنند. در نهایت ویژه برنامه برترین ها با پرداخت رقمی کمتر (حدود ۵۰ میلیون تومان) از شبکه ۲ پخش شد، آن هم در زمان مرده و غیر پیک، یعنی چند دقیقه بعد از اتمام اخبار سراسری شبکه دو. ماجرا وقتی جالب تر می شود که بدانیم تلویزیون بابت پخش مراسم قرعه کشی لیگ برتر هم رقمی ۷۰ میلیون تومانی را دریافت کرده. تازه در ازای دریافت این مبلغ هم حاضر نشده لوگوی اسپانسر برنامه (یعنی ایرانسل) را نشان بدهد. بینندگان چندین بار با لوگوی شطرنجی مواجه شدند و نقشه های ایرانسلی ها نقش بر آب شد.

سوال اصلی این است که آیا پخش یک مراسم فرهنگی، ورزشی که در آن بسیاری از ستاره های فوتبال کشورمان حضور دارند جزو ماموریت های رسانه ملی نیست؟ مگر جز این است که تلویزیون بابت تبلیغات این ویژه برنامه پول خوبی به جیب می زند؟ پس پول گرفتن برای پخش اصل ویژه برنامه دیگر چه معنایی دارد؟ مگر تلویزیون بابت پخش مراسم اختتامیه جشنواره فیلم فجر از سینماگران پول می گیرد؟

IPTV یا وعده سر خرمن؟

اما IPTV که دو طرف بر سر آن توافق کرده اند، چیست؟ نوعی تلویزیون کابلی مبتنی بر اینترنت است که سال های سال طرح آن مطرح بوده، برای راه اندازی اش شرکت مجزایی تاسیس شده، منحل شده، ولی همچنان به نتیجه ای نرسیده است! یعنی برای دیدن فوتبال از طریق IPTV باید هم اینترنت پرسرعت داشته باشید و هم دستگاهی مخصوص که جعبه آی.پی.تی.وی نامیده می شود و قابل اتصال به تلویزیون های معمولی است.

البته می توانید از رایانه شخصی و نرم افزار ویژه IPTV هم استفاده کنید. مسلما باید برای تماشای هر بازی هزینه اش را پرداخت کنید که این پول به حساب مشترک تلویزیون و فدراسیون فوتبال واریز می شود. مسئولان تلویزیون چندین سال است که قول IPTV را داده اند اما هنوز این طرح به صورت فراگیر اجرا نشده است.

در شرایطی که اینترنت کشورمان سرعتی لاک پشتی دارد و دریافت فایل های صوتی و تصویری کم حجم با زحمت امکانپذیر است، معلوم نیست طرفین توافق، چطوری می توانند یک فوتبال نود دقیقه ای را در بستر اینترنت به مردم فوتبال دوست بفروشند! تازه این وسط حق و حساب شرکت مخابرات یا شرکت ارتباطات زیرساخت (متولیان محوری اینترنت در ایران) هم نباید فراموش شود.


فرض محال که محال نیست؛ به فرض اینکه زیرساخت ها فراهم شود، مشکلی در اینترنت و سرعت آن وجود نداشته باشد و نهادهای امنیتی هم با این طرح موافقت کنند و همه از اینترنت پرسرعت بهره مند شوند، تازه باید دید چند درصد از مردم کشورمان توان پرداخت مبلغی بابت هر بازی دارند؟

چندی پیش وزیر بهداشت درباره افزایش اخیر قیمت شیر گفت: «ما با افزایش قیمت ها مخالف هستیم؛ چون با گران شدنش، این محصول از سبد کالای بسیاری از مردم حذف می شود (نقل به مضمون)» در این شرایط چطور مسئولان توقع دارند مردم برای دیدن فوتبال های غالبا بی کیفیت دست به جیب شوند؟

تیم های لیگ برتری تلویزیون هنوز به صداوسیما پول می دهند

سال گذشته گزارشی در «تماشاگران امروز» منتشر کردیم که نشان می داد مراکز استان های صداوسیما بابت پخش بازی های تیم های دسته یکی و لیگ برتری از این باشگاه ها پول دریافت می کنند. باشگاه ها برای هر بازی حدود ۴ تا ۵ میلیون تومان به صدا و سیمای استان می دهند و تازه اجازه تبیغات دور زمین را هم ندارند.

یکی از مسئولان تیم فوتبال «پدیده مشهد» توضیح داد مجبور شده ۱۰۰ میلیون تومان بابت هزینه «مشارکت در ساخت برنامه» به صداوسیمای استان پرداخت کند، فقط و فقط برای پخش بازی های خانگی و برنامه ای گفتگومحور که بازی های پدیده در آن بررسی می شود.

در همین فصل جدید در یکی از استان ها، صداوسیما یک میلیون تومان بابت پخش هر بازی خانگی دریافت می کند. در فصل گذشته بازی دو تیم سایپای البرز با فولاد از شبکه استانی البرز پخش نشد، به این خاطر که دست اندرکاران تیم سایپا بدهی خودشان را به صداوسیما پرداخت نکرده بودند. این باشگاه نه تنها حق پخش نمی گیرند، بلکه بابت پخش زنده بازی هایشان دو دستی پولی را هم به سیما تقدیم می کنند؛ حالا فکر کنید این بلبشو در شرایط جدید و با وجود آی.پی.تی.وی چه شکلی می شود.