تلویزیون عجله کرد، «سیگنال» خراب شد

روزنامه هفت صبح - مژده بادران: مهدی مظلومی، کارگردانی سریال های موفقی مثل «بدون شرح» و «کمربندها را ببندیم» را در کارنامه دارد، در آخرین سریالش با انتقادهای بسیاری مواجه شد. «سیگنال موجود است» به دلایلی که برخی آن را ضعف کیفی می دانند از کنداکتور شبکه سه بیرون کشیده شد و حالا در شبکه نمایش خانگی هم چندان مورد توجه مخاطبان قرار نگرفته. توضیحات کارگردان درباره این مسئله را بخوانید.

از بین تمام سریال هایی که در شبکه نمایش خانگی تولید شده اند، «سیگنال موجود است» تنها سریالی است که از ابتدای توزیع اش، نه سر و صدایی به پا کرده، نه موجی ایجاد کرده و نه فروش خاصی داشته؛ هر چند وقت یک بار توزیع می شود و تمام!


بیشتر آنهایی که کارهای قبلی مهدی مظلومی مثل «بدون شرح» یا «کمربندها را ببندیم» را دیده اند و با چنین تصوراتی سراغ تماشای سیگنال رفته اند، حالا کاملا توی ذوق شان خورده. سریال به لحاظ فیلمنامه، کمدی، جنس شوخی ها و بازی ها به هیچ عنوان قابل مقایسه با آثار قبلی نیست.

درست است که مظلومی در «تهران پلاک یک» هم تا حدی از آن استانداردها خارج شده بود اما اینجا به نظر می رسد کاملا عنان کار از دستش در رفته. مظلومی بسیاری از انتقادها را قبول می کند و بخش مهمی از آنها را گردن کمبود وقت و سیاست های مسئولان تلویزیون می اندازد. توضیحات این کارگردان را بخوانید.

قبول دارم فیلمنامه ضعف دارد

یکی از مشکلات اصلی «سیگنال موجود است»، فیلمنامه سطحی و شوخی های دم دستی آن است. مظلومی که در همکاری با نویسنده هایی مثل سروش صحت، ریما رامین فر، پیمان قاسم خانی و ... توانسته بود سریال هایی بسیار موفق روانه تلویزیون کند این بار چندان در این باره حساسیت به خرج نداده.


مظلومی در این باره می گوید: «شبکه سه اصرار داشت که سریال باید در ماه رمضان سال گذشته پخش شود در حالی که اصلا شدنی نبود و به خاطر همین موضوع بود که ما در نیمه تولید، تصویربرداری را متوقف کردیم. فشارهای سفارش دهنده خودش مسئله مهمی است و تاثیر زیادی بر کیفیت مجموعه دارد... ما در طول زمان تولید سریال مشکلات زیادی داشتیم و بحث فیلمنامه و متن هم یکی از آنها بود.

در میانه راه خودمان متوجه این ماجرا شدیم که متن های اولیه دچار ضعف های بسیاری است، به همین دلیل تصمیم گرفتیم تغییراتی در فیلمنامه بدهیم. بنابراین خودمان کار را نزدیک به چهل روز متوقف کردیم تا فیلمنامه را بازنویسی کنیم. بعد از آن همزمان که کار می ساختیم، نویسنده هم متن را می نوشت و به خاطر همین فشردگی نمی شود خیلی از نویسنده توقع داشت.»

افت کار به دلیل عجله تلویزیون!

مظلومی می گوید که مراحل تولید سریال های موفق قبلی، ربطی به شرایط کنونی ندارد و زمان ساخت «سیگنال موجود است» به هیچ وجه نمی توانسته طبق اصول قبلی حرکت کند: «در کارهای قبلی، پیش از آنکه شروع به ساخت سریال کنیم، ماه ها ساختار قصه را می چیدیم. مثلا همان سریال «بدون شرح» که شما از آن نام بردید، ما دو سال روی قصه هایش کار کرده بودیم و حدود شش ماه پیش تولید آن بود یا برای «کمربندها را ببندیم» حدود هشت ماه با پیمان قاسم خانی و خشایار الوند روی شخصیت ها و قصه کار کردیم.

درست است که همزمان نوشته می شد اما ما شخصیت ها را می شناختیم و می دانستیم قصه قرار است به کدام سمت برود ولی در این مجموعه، ساخت آن آغاز شده بود در حالی که تازه قرار بود شخصیت ها شکل بگیرد و قصه هم پیدا شود. هیچ کدام از ما نمی دانستیم قسمت بعد قرار است چه اتفاقی بیفتد. ما هر چند روز یک بار جلسه می گذاشتیم و درباره قصه گپ می زدیم و نویسنده بعد از آن شروع به نوشتن می کرد.»


او معتقد است عجله تلویزیون برای پایان تولید با توجه به برآورد مالی باعث این مسائل می شده: «شبکه دائم به ما گوشزد می کرد که این برآورد مالی شماست و در این زمان مشخص باید ساخت سریال تمام شود. به همین دلیل نویسنده نمی توانست برای هر قسمت یک هفته زمان بگذارد، در نتیجه مجبور بود هر دو روز یک قسمت بنویسد.»

مجبور بودیم کار را بسازم

البته مشکلات سریال صرفا به فیلمنامه محدود نمی شود. به نظر می رسد کلا سریال با یک جور عجله و بدون حساسیت و دقت ساخته شده. مظلومی می گوید: «در بقیه بخش ها مثل بخش ضبط و تصویربرداری هم از همین دست مشکلات وجود داشت. بازیگران به ما فشار می آوردند که می خواهند بروند؛ یکی می خواست برود برزیل، آن یکی می خواست برود سر کار دیگری. آنقدر مشکلات داشتیم که در تولید هم با یک شتابزدگی عجیب و غریب روبرو بودیم. با این وضعیت مجبور بودیم یا تصویر برداری را تعطیل کنیم که این کار لطمه زیادی به گروه و تهیه کننده می زد یا این که باید با چنگ و دندان کار را پیش می بردیم و در این راه تنهای تنها بودیم. هیچ کدام از مسئولان صدا و سیما که حالا مدعی برخی مسائل هستند با ما همراهی نکردند. ما فقط می خواستیم این پروژه به سلامت تمام شود و بتواند چیزی برای ارائه کردن داشته باشد.»

تقصیر به گردن سیاست های مدیران جدید

با همه این اوصاف و تمام مشکلاتی که توضیح داده، به عنوان کارگردانی که پیش از این آثار قابل توجهی در کارنامه کاری اش داشته انتظار می رفت «سیگنال...» یک استانداردهایی هم داشته باشد. مظلومی اما معتقد است مشکل اصلی این مسئله به وضعیت جدید مدیران صداوسیما برمی گردد.

او می گوید: «نه فقط مجموعه هایی که من در آن دوره ساختم، شما اگر تمام کارهایی که در آن دوره از تلویزیون پخش شد را رصد کنید، متوجه نقش اساسی و تاثیرگذار سیاست های مدیریتی سازمان در آن دوره می شوید. به تمام مجموعه هایی که در این چند وقت پخش شده نگاه کنید و آنها را با سریال های یکدهه گذشته مقایسه کنید تا ببینید چقدر تفاوت دارند. من مطمئن هستم با این چشم انداز، ما هر چقدر جلوتر برویم این وضعیت بدتر خواهد شد.»


اگر بد بود چرا ناظر کیفی تایید کرد؟

آنطور که شنیده می شد «سیگنال موجود است» به دلیل ضعف کیفی از کنداکتور شبکه سه بیرون کشیده شده. انگار مجموع مشکلات باعث شده که تلویزیون از پخش آن منصرف شود. مظلومی به این مسئله واکنش نشان می دهد و می گوید: «اگر بد بود هیچ وقت شبکه نمایش خانگی آن را قبول نمی کرد اما بگذارید یک مسئله مهم را توضیح دهم.

من مجموعه ای به اسم «باغ شیشه ای» برای شبکه دوم سیما کار کردم. ما دو ماه و نیم تصویربرداری داشتیم که در طول این مدت هفت مدیر در شبکه دو عوض شدند؛ پنج تا مدیر گروه و دوتا مدیر شبکه. حالا شما با خودتان فکر کنید هر مدیری که عوض می شود به هر حال سلیقه خاص خودش را دارد و به تهیه کننده فشار می آورد که طبق سلیقه آنها عمل شود.

آن وقت شما می خواهید از چنین مجموعه ای چه انتظاری داشته باشید؟ یا کدام یک از این آقایان مدیر مسئولیت کار را قبول می کند؟ مگر تلویزیون ناظر کیفی ندارد؟ اگر کاری ضعیف است چرا در طول ساخت سریال کسی چیزی نمی گوید؟ اقدامی نمی کند؟ چرا باید هزینه شود، مجموعه پخش شود و بعد تازه ببینند کار خوبی شده یا نه. اگر خوب باشد بروند با آن عکس یادگاری بگیرند و اگر بد باشد که کار ما نبوده و کار گروه تولید بوده.


این بی معرفتی است. وقتی ناظر کیفی و مدیر گروه شما تایید می کند، یعنی کار دارد درست پیش می رود یا حداقل با شرایطی که شما درست کرده اید در حال پیش رفتن است که رضایت دارید. پس قاعدتا اگر با شرایط کار مخالفت داشته باشند، کار تعطیل می شود؛ غیر از این است؟»

بازی دور از انتظار انصاری و رضویان

مسئله اینجاست که بازیگرانی مثل جواد رضویان و سیامک انصاری که بازی شان برای مردم جا افتاده و تا حدی همه به استاندارد کارشان واقف اند هم در این سریال بازی خوبی ندارند. انگار به لحاظ کارگردانی روی بازی این افراد هم دقت خاصی صورت نگرفته.

مظلومی توضیح می دهد: «نه، این موضوع دیگر به سلیقه ربط دارد. من اساسا دوست ندارم بازیگرهایم ادا دربیاورند. دوست ندارم بازیگرهایم با لهجه مخاطب را بخندانند. شما ممکن است که کفشی پرت کنید و بیننده بخندند و دوست داشته باشد اما من مخالف این مدل خنداندن هستم. معتقدم وقتی آنتن دست ماست مسئولیت بسیار سنگینی داریم. ممکن است آن چیزی که می خواهیم نشود، این سلیقه است. ترجیح می دهم مخاطبم به جای آنکه قهقهه بزند، لبخند بزند اما تنها به خاطر لهجه نخندد.»