دود هنوز از کنده بلند می شود!

مجله روشن - سهند آدم عارف: دیوید گیلمور در آستانه 70 سالگی با انتشار آلبوم «قفل را بجنبان» نشان داده هنوز دود از کنده بلند می شود.

ماجرای چگونگی ساخته شدن قطعه «سلام علیکم» را شنیده اید؟ وقتی استاد حسن کسایی، نوازنده نی، یک روز صبح در بازار، پشت سر یک بازاری قدیمی قدم می زده است، متوجه می شود که با آهنگ خاصی به دیگر بازاریان سلام می کند و همین رفتار منبع الهام هنرمند ما می شود تا یکی از ماندگارترین آهنگ های یکصدسال اخیر را که برای نی تنظیم شده است، بسازد و سال ها به عنوان آهنگ مخصوص صبحگاه از شبکه های مختلف رادیو و تلویزیون پخش شود و تاثیر شگرفی داشته باشد.

حالا تصور کنید دیوید گیلمور، گیتاریست و خواننده پرآوازه پرآوازه انگلیسی که سال ها با گروه پینک فلوید همکاری کرده است، امسال ماجرایی نظیر ماجرای حسن کسایی [اما کمی مدرن ترش!] را از سر گذرانده باشد.


دیوید گیلمور که حدود یک ماه پیش، آلبوم «قفل را بجنبان» (Rattle That Lock) را به طور انفرادی منتشر کرد، درباره چگونگی ساخته شدن آهنگ اصلی این آلبوم که نام آن را روی آلبوم هم گذاشته است، روایت کرده که موسیقی ترانه «قفل را بجنبان» ملهم از صدای زنگی است که در ایستگاه های قطار فرانسه قبل از اطلاع رسانی پخ شمی شود. نغمه کوتاهی است با چهار نت که هر وقت می شنیده، دلش می خواسته برقصد.

به دیدار دوستانش که می رفته، آنجا نبوده و همه فکرش در ایستگاه «اکس آن پرووانس» فرانسه بوده است. بالاخره یک روز به آن ایستگاه می رود، تلفن همراهش را نزدیک بلندگو می کند و منتظر اطلاعیه بعدی می شود و سرانجام ضبطش می کند و همین صدای ضبط شده را در این آهنگ به کار می برد.

نکته بسیار جالب آهنگسازی قطعه «Rattle That Lock» این است که شخص گیلمور با میکل بوموندیل، سازنده آن زنگ ایستگاه قطار که یک طراح صوتی است، تماس می گیرد و اجازه آهنگ ساختن روی این تم را از او اخذ می کند. حالا حساب کنید بوموندیل پس از انتشار آلبوم اخیر گیلمور، از یک طراح صوتی گمنام به یک آهنگساز پرآوازه در سراسر دنیا تبدیل می شود.


بی تردید اگر بدون اجازه سازنده آن چهار نت ساده، این آهنگ ساخته می شد، هیچ کس و شاید حتی خود سازنده هم متوجه این الگوبرداری نمی شد اما گیلمور با این کار نشان می دهد که به روح موسیقی احترام می گذارد و این می تواند برای برخی آهنگ سازان وطنی که گاهی کل یک آهنگ را به پیوست تنظیم و نوع اجرایش از گروه یا آهنگسازی غیر ایرانی گرته برداری می کنند، الگوی خوبی از اخلاق حرفه ای باشد.

به هر حال شاید خود گیلمور هم انتظار نداشت خروجی کار این آهنگ با همین چهار نت ساده تا این حد توجه و علاقه عموم را برانگیزد و خیلی سری به یک آهنگ فراگیر در سراسر دنیا بدل شود. متاسفانه ما در ایران نمی توانیم به نسخه ارجینال آلبوم دسترسی داشته باشیم و مجبوریم برای گوش کردن چنین آهنگ هایی از دانلود رایگان استفاده کنیم - یعنی کاری که مثلا من کردم. هر چند یک ماه پیش از انتشار کل این آلبوم، گیلمور تک آهنگ «قفل را بجنبان» را به رایگان روی اینترنت گذاشت تا همه گوش کنند.

وقتی این آهنگ را گوش کنید خیلی ساده همه توضیحات گیلمور را درباره الگوبرداری از زنگ قطار متوجه می شوید و با شعف گیلمور از شنیدن آن چهار نت ساده همراه خواهید شد؛ در تمام طول این آهنگ، گیلمور از همان چهار نت به اشکال بی نظیری استفاده کرده است.

همه کاری که نوازنده و عضو سابق گروه پینک فلوید انجام داده این است که این چهار نت ایستگاه قطار را با یک ضرباهنگ مناسب ترکیب کرده و همین ترکیب است که با همراهی گیتارنوازی های معروف او پس از خوانده شدن هر قسمت از ترانه، اثرش را به شدت شنیدنی کرده است.


با شنیدن این آهنگ خیلی سریع متوجه می شوید «قفل را بجنبان» از آن دست آهنگ هایی است که می توانید بارها و بارها آن را گوش کنید اما برای تان تکراری و خسته کننده نشود. یعنی همان اتفاقی که در طول ۳۰ سال اخیر برای آهنگ هایی نظیر «کاش تو اینجا بودی» یا «الماس نتراشیده» هم افتاده است.

این دو آهنگ هم که گیلمور در دهه ۱۹۸۰ میلادی تحت نام گروه پینک فلوید ساخته بود در همه این سال ها به طور مکرر شنیده شده اند و علاقمندان موسیقی هرگز از شنیدن آنها خسته که نمی شوند هیچ، هر بار می توانند به زوایای جدیدی از پیچ و خم های این اهنگ ها پی برده و از آنها لذت ببرند.

یک چهارم پینک فلوید در زندان!

تداوم کیفیت آهنگسازی برای گیلمور حالا ۷۰ ساله نشان می دهد هنوز دود از کنده بلند می شود هیچ، اگر خوب دقت کنید می توانید در این میان هنوز شعله های آتش را هم ببینید که از آثار او زبانه می کشند. یعنی گیلمور نه تنها هم چون هم سن و سال هایش دیگر بی خیال خلق آثار ماندگار هم چون روزگار جوانی اش نشده و قصد ندارد به ارتزاق از گذشته پر و پیمانش بپردازد بلکه هر سال عطش او نسبت به خلق آثار ماندگار و تجربه فضاهای بکر و جدید بیشتر از پیش می شود.

اما دیگر نکته جالب این قطعه، ضبط آن با همکاری گروه هم سرایان «آزادی» است. این گروه، بخشی از یک پروژه بازتوان بخشی به حساب می آید و تعدادی از زندانیان سابق یک زندان در لندن و تعدادی از خوانندگان محلی آن را تشکیل داده اند.

گیلمور اعتقاد دارد این هم سرایی به زندانیان امید واقعی و مثبت اندیشی هدیه می کند. چارلی گیلمور فرزند دیوید گیلمور مدتی در همین زندان در جنوب لندن زندانی بوده است. او در تظاهرات اعتراض به نرخ شهریه های دانشگاه بازداشت شد و به علت ایجاد بی نظمی و خشونت به چهار ماه زندان محکوم شده بود.

دیوید گیلمور در این باره گفته است که تجربه چارلی تاثیر عمیقی بر ما گذاشت و ما را به این نکته آگاه کرد که سیستم زندان ها چگونه است و برای بهبود این سیستم چه کارهایی می توان انجام داد.


همسر بنویسد، تو بخوانی «قفل را بجنبان»!

اشعار قطعه «قفل را بجنبان» و دیگر قطعات آلبوم جدید گیلمور، به قلم شریک زندگی او، پولی سامسون، نوشته شده است که در آلبوم آخر پینک فلوید منتشر شده در سال ۲۰۱۴ نیز به عنوان ترانه سرای تنها قطعه با کلام «رودخانه بی انتها» حضور داشت.

همچنین فیل مانزانرا گیتاریست سابق گروه راکسی میوزیک و جولز هالند (کیبوردیست) به عنوان نوزانده در این البوم با گیلمور همکاری دارند.

پرونده حجیم دیوید گیلمور در ارائه موسیقی های بکر و بی نظیر و همچنین همه نکات جذاب و جالبی که به آنها اشاره کردم، باعث می شود در توصیه به دانلود و شنیدن آلبوم جدید دیوید گیلمور و به طور خاص، آهنگ «قفل را بجنبان» تردید نداشته باشم. مطمئن باشید ذهنیت شما نسبت به موسیقی پس از شنیدن این آهنگ و البته دیگر قطعات آلبوم ۱۸۰ درجه تغییر خواهد کرد.