یک «دودکش» و این همه حاشیه!

روزنامه سینما - محمدرضا کاظمی: امسال عید تلویزیون با دست پر به میدان آمده و کمر همت بسته که مخاطبانش را سفت و سخت نگه دارد. چهار سریال، چندین ویژه برنامه و کلی فیلم سینمایی تمام ایده هایی هستند که مدیران شبکه های مختلف برای ایام نوروز تدارک دیده اند.

مسلما در بین برنامه های تولیدی سیما، سریال ها جایگاه خاصی دارند و بیش ترین توجه مدیران و همین طور مخاطبان به این ساخته هاست. چهار سریال «دودکش 2»، «بیمار استاندارد»، «قرعه» و «زعفرانی» آثاری هستند که همگی آن ها در حال تولیدند و گروه سازنده شان با فشار زیادی دنبال این هستند که کار را به کنداکتور نوروز برسانند. در میان این آثار، سریال «دودکش 2» از چند جهت حائز اهمیت است. یکی این که به خاطر بدهی های مالی که تهیه کننده سری اول آن به وجود آورد احتمال نمی رفت این مجموعه ادامه دار باشد که نشد.

دوم این که اگر از ابتدا قرار بود آن را به عید برسانند چرا زودتر استارت نزدند و سوم هم این که چرا باید سریال های چندفصلی بسازیم؟ سریال محمدحسین لطیفی با توجه به سابقه خوبی که دارد و مردم کاراکترهایش را می شناسند، احتمالا بهترین سریال عید خواهد بود، اما این سوالات ریز و درشت ما را بر آن داشت تا با بازیگران این سریال گپ بزنیم و جواب های مان را از آن ها بگیریم. هومن برق نورد و امیرحسین رستمی، بازیگران نقش بهروز و فیروز مشتاق پاسخگوی سوالات ما بودند.


ماجرای اول/ سریال های مناسبتی

در طول این سال ها که مد شده برای ایام مختلف مثل نوروز، ماه رمضان یا دهه فجر سریال های مناسبتی ساخته می شود، کارهای ریز و درشت زیادی به قاب تلویزیون راه پیدا کردند که بعضی از آن ها ماندگار شد و خیلی های شان در همان سالی که پخش شد از ذهن مخاطبان تلویزیون پاک شد؛ اما مهم ترین نکته ای که در رابطه با سریال های مناسبتی توی ذوق می زند این است که آن ها را یکی، دو ماه قبل از روی آنتن رفتن کلید می زنند و با وجود این که بخش زیادی از پروسه تولید به سرانجام نرسیده، پخش سریال شروع می شود. دودکش ۲ نیز از این قاعده مستثنا نیست و ضبط آن احتمالا تا اواخر تعطیلات نوروز ادامه خواهد داشت.

فکر نمی کنید این که کارتان را دیر استارت زدید، به پروسه تولید ضربه می زند؟

رستمی: از این «فکر نمی کنیدها» خیلی زیاد اتفاق می افتد. مثلا ما می دانیم چهار شبکه مان قرار است کار برای ماه رمضان بسازند، ولی دو ماه قبل از آن، پروژه را کلید می زنیم. یا عید قرار است سریال داشته باشیم، ولی باز هم ۴۰ روز قبل از آن کار را شروع می کنیم، یک جوری که فشار برود بالا و گروه تولید نابود شوند!

برق نورد: درست است که کار را دیر شروع کردیم ولی با توجه به سابقه «دودکش ۱» مطمئن هستم که جزو کارهای خوب عید است و خوب از آب درآمده.

خب شما و سازندگان سریال پیگیر نشدید که اگر می خواهند شما عید روی آنتن باشید، زودتر کلید بزنید؟

رستمی: فورس را ما تعیین نمی کنیم، صدا و سیما تعینی می کند. ما مثل یک پیمانکار می مانیم که کارمان را انجام می دهیم. ما که برای کنداکتور تلویزیون برنامه ریزی نمی کنیم، مدیران تلویزیون این کنداکتور را می چینند و این مسائل را تعیین می کنند. اگر در اختیار ما بود همه چیز فرق می کرد.


و فشار هم کمتر می شد؟

رستمی: صددرصد. اگر با تمام بچه های این کار مصاحبه کنید، بیشتر از دوسوم آن ها موافق هستند که این کار با آرامش از همان تایمی که کلید خورد، برود برای ماه رمضان. چون خیلی معقول تر هم هست. ما همین الان هم اگر ادامه بدهیم، فقط ۱۰-۱۵ روز اول ماه رمضان سر کار خواهیم بود. یعنی همین الان هم دیر است. با این وجود الان هیچ کدام از پروژه های ماه رمضان کلید نخورده، سریال های عید تمام می شود، بلافاصله فشار شروع می شود برای شروع سریال های ماه رمضان.

فکر می کنید مشکل از کجاست؟

رستمی: برنامه ریزی ها به این سمت است. گروه باید له شوند که کار برسد. شبیه جشنواره فجرمان، در طول سال هیچ کاری نیست، بعد یک ماراتون شروع می شود، همه با هم کار می کنند، صداگذاری می کنند، یک سری برای داوران تکه تکه فیلم می فرستند. در حالی که می دانیم که جشنواره دوازدهم تا بیست و دوم بهمن است، ولی می گذاریم کار را دی ماه کلید می زنیم و می خواهیم به جشنواره هم برسیم. همه چیزمان این طور است.

قبول دارید با این روش ممکن است شما در ماراتون سریال های نوروزی کم بیاورید؟

برق نورد: جایزه که نمی دهند. ما کار می کنیم و همزمان با ما چند گروه دیگر هم کار می کنند. با این وجود نکته ویژه ای در این سال ها ندیدیم که مثلا سریال شما خیلی خوب بود و در مقابل، این امتیاز مخصوص شماست. به نظرم فرقی نمی کند که چه کسی سریالش خوب می شود یا چه کسی پرمخاطب است.

ماجرای دوم/ ادامه دار شدن سریال ها

در بین سریال های داخلی مان تعداد آثاری که فصل های مختلف از آن ها ساخته می شود و کاراکترهایش چند سالی در تلویزیون حضور دارند، خیلی کم است. آثاری مثل «ستایش»، «پایتخت»، «مرد هزارچهره» و «زیر آسمان شهر» در این دسته بندی قرار می گیرند. اما جز این ها، سریال های دیگری هم بودند که کاراکترهای به شدت محبوبی داشتند و می توانستند ادامه دار شوند؛ اما چرا سریال های ما در این زمینه منفعل عمل می کنند و کاراکترهای محبوب شان را ماندگار نمی کنند؟ البته در چند سال اخیر این رویه کمی تغییر کرده ولی با این وجود سریال های زیادی موقعیت های خوب شان را از دست دادند. زاویه نگاه بازیگران «دودکش ۲» در این رابطه نکات قابل تاملی است.


ادامه دار بودن سریال ها چه قدر در ماندگاری آن ها و کاراکترهایش تاثیرگذار است؟

رستمی: سخت ترین کار برای رسانه های خارج از کشور این است که یک تعداد کاراکتر را برای بیننده های شان جا بیندازند. وقتی جا انداختند می شود سرمایه آن شبکه و تلویزیون. مثلا الان سریال «دوستان» سرمایه آن کمپانی و شبکه ای است که تولیدش می کرد. ولی در ایران این طوری نبوده و یک سریال که کارش می گرفت آن را ها می کردند و کنار می گذاشتند.

برق نورد: فکر می کنم برای تلویزیون هم زیاد فرقی نمی کند، چون اگر فرق می کرد کاری انجام می داد که ادامه دار شوند. همه این ها سریال هایی بودند که می توانستند همچنان ادامه داشته باشند. ما از همان ماه رمضان دو سال پیش که «دودکش» را شروع کردیم، می توانستیم الان قسمت دویست و پنجاهم باشیم، اما این اتفاق نیفتاد.

در این مدت فقط چند اثر بودند که ادامه دار شدند...

رستمی: بله خوشبختانه چند سالی هست که رویکردها عوض شده و مقداری با جهان پیش می رویم و متوجه شدیم اگر یک سریال مخاطب داشت و مردم از آن خوش شان آمد تازه کار راحت تر شده. سریال هایی مثل «دودکش» و «پایتخت» سرمایه های تلویزیون هستند. هر چه قدر این ها در فصل های بعدی پربارتر باشند سرمایه های صدا و سیما بیش تر می شود.

به نظرتان همین رفتار سازمان با سرمایه هایش باعث افت مخاطبان تلویزیون نمی شود؟

رستمی: البته به نظرم دلیل افت مخاطبان تلویزیون چیز دیگری است که مایل نیستم حرف بزنم، اما باید بدانیم سرمایه های صدا و سیما که فقط تعداد ساختمان ها، ملک و املاک و کارکنانش نیست، بلکه تعداد برنامه های پربیننده تلویزیون هم سرمایه های سازمان است، مثلا الان برنامه «نود» سرمایه صدا و سیماست. هرچه قدر برنامه های پرمخاطب و طولانی شبیه برنامه «نود» بیش تر شود، سرمایه های صدا و سیما نیز بالاتر می رود.

فکر می کنم در این زمینه خیلی با سریال سازی روز دنیا فاصله داریم، چون سال هاست که در خارج از کشور مثلا سریال هایی با ۱۰ فصل ساخته می شود...

برق نورد: این که در خارج از کشور پخش یک سریال ۱۰ سال ادامه دارد، به این خاطر است که سیستم درست و حسابی دارند، نه شبیه بعضی از کارهای ما مثل همین فصل اول سریال «دودکش» که الان سه سال است دنبال پول مان.


ماجرای سوم/ تهیه کننده بدهکار

تقریبا یکی، دو سالی می شود که گلایه های بازیگران دودکش هرازچندگاهی به گوش می رسد، گلایه هایی که همگی یک منشا دارد و آن تهیه کننده سریال است. بازیگران سری اول دودکش در این مدت مصاحبه های زیادی انجام دادند و در مورد طلبکار بودن شان از پروژه بارها حرف زده اند اما همچنان به نتیجه نرسیدند و با و جود این که از فصل قبل سریال طلبکارند، قبول کردند که باز هم در مقابل دوربین محمدحسین لطیفی قرار بگیرند. با این وجود دل بازیگران سریال همچنان از خانم تهیه کننده پر است، علی الخصوص هومن برق نورد.

ماجرای مطالبات مالی تان از فصل اول به کجا انجامید؟

برق نورد: خانم تقوایی هنوز تسویه نکردند، هیچ کس هم به روی خودش نمی آورد و از طرف دیگر این خانم دائما فیلم و سریال می سازد. من واقعا درکی از این مسئله ندارم و نمی دانم چطور ممکن است که چنین اتفاق بیفتد. یک نفر پول عده ای را نمی دهد، بعد آن عده شکایت هم می کنند و هر جا می نشینند در این مورد حرف می زنند اما هیچ کس توجهی نمی کند. مگر می شود همچین چیزی؟

شما تا چه مرحله ای پیگیر حقوق تان شدید؟

برق نورد: من به صورت قانونی شکایت نکردم ولی هر جا و با هر کسی هم صحبت می کنم می گویند رهایش کن. چه طوری آن را رها کنم؟ من جزو بازیگرانی هستم که خدا را صدهزار مرتبه شکر، مردم دوستم دارند. چرا من را ناراحت می کنید. به خاطر چی، به خاطر کی؟ یک نفر به نم نمی گوید این خانم به این دلیل پولت را نمی دهد، که من هم بگویم آهان، حواسم به این موضوع نبود؛ ببخشید.

با خود خانم تقوایی هم حرف زدید؟

برق نورد: بله با ایشان صحبت کردیم و می گوید که پول نمی دهم.

به همین صراحت؟

برق نورد: بله. من با آقای سیفی آزاد صحبت کردم، گفت با خودش صحبت کن و نتیجه را به من اعلام کرد. من با خودشان صحبت کردم، گفتم خانم جواب من یک کلمه است، پول من را می دهید یا نه؟ گفت نه. من هم به آقای سیفی آزاد همین را گفتم، ماند تا الان. البته این مکالمه برای خیلی قبل است، ۸-۹ ماه قبل، این حرف ها رد و بدل شد.


و بی نتیجه ماند؟

برق نورد: برای من خیلی عجیب است و از تلویزیون مایوس و دل زده شدم. منتی نمی خواهم بگذارم سر تلویزیون و شبکه ۳. من در تلویزیون یک دفعه بزرگ شدم و قدر کاری که برایم انجام شده را می دانم ولی دیگر قرار نیست که ما تا ابدالدهر جبران کنیم. حداقل انتظار من این است که یک نفر به من بگوید چه طور شده که با تو تسویه نکردند؟

شما برگه تسویه امضا نکردید؟

برق نورد: خیر. برگه تسویه حساب را گذاشتند جلوی من امضا کنم، ولی من این کار را نکردم. برگه را خط زدم و زیرش نوشتم با من هنوز تسویه حساب کامل صورت نگرفته و فلان مبلغ هم طلبکارم. این برگه تسویه حسابی است که جلوی من گذاشتند، حالا این که خودشان چه طوری تسویه کردند و چه چیزی امضا کردند، من اصلا سر در نمی آورم و فقط برایم علامت سوال است.

به فکرتان نرسید که از تهیه کننده شکایت کنید؟

برق نورد: تا الان شکایت رسمی نکردیم و فقط به مدیران بالادستی از جمله آقای فرجی و آقای دارایی شکایت بردیم. من در این مدت سعی کردم با کمک ریش سفیدان این مشکل را حل کنیم که فعلا نتیجه ای نداده. تعجب من از این است که چه طور این تهیه کننده حساب قبلی اش را تسویه نکرده و به او حساب جدید برای کارهای جدید دادند؟ یکی نیامده بگوید برگ تسویه حساب هومن برق نورد یا امیرحسین رستمی که این همه جا در این رابطه صحبت کردند کجاست.

پس چه شد که با سر لوکیشن دودکش آمدید؟

برق نورد: من به خاطر رضوی آمدم، و البته این که دودکش بدون فیروز معنایی ندارد. البته هیچ منتی ندارم، ولی کاراکترهای اصلی قصه نصرت، فیروز، عفت یا هر کدام از بچه های اصلی نباشند این کار دیگر دودکش نمی شود. این تیم باید باشد. من به خاطر بچه ها و دوستانم و راس کار، آقای رضوی که قبلا هم با هم کار کردیم، به این پروژه آمدم.