راز و رمزهاي حذف ناصر تقوايي از كوچك جنگلي

تماشا: سريال كوچك جنگلي از امشب روي آنتن شبكه آي فيلم ميرود. توليد اين سريال با حاشيه هاي زيادي روبه رو بود، بهروز افخمي از حاشيه هاي توليد اين سريال و ماجراهاي كنار گذاشتن ناصر تقوايي از اين پروژه ميگويد.

سريال كوچك جنگلي از محبوبترين سريال هاي دهه 60 بود. سريالي كه عليرضا مجلل در آن نقش ميرزا كوچك خان جنگلي را به عهده داشت و مهدي هاشمي، سيروس گرجستاني و اسماعيل محرابي از بازيگران اصلي آن بودند اما مهمترين نكته در خصوص كوچك جنگلي اين است كه اين سريال اولين كار بهروز افخمي در زمينه كارگرداني محسوب ميشود كه پر از حاشيه هاي ريز و درشت و جنجالي بود و افخمي با اين سريال نشان داد از همان آغاز كارش با حاشيه ارتباط خوبي دارد.

حاشيه هايي كه افخمي براي اولين بار دو سال پيش در گفتگو با ماهنامه «پرديس» صريحا پرده از آنها برداشت. قسمتي از اين مصاحبه صريح و بي پرده به حاشيه هاي كوچك جنگلي اختصاص دارد. از علت كنار گذاشته شدن ناصر تقوايي تا بازنويسي مجدد فيلمنامه و اتفاقات توليد. اين سريال قرار است از امشب ساعت 22:30 از شبكه آي فيلم روي آنتن برود. بد نديديم به بهانه پخش مجدد اين سريال اين حاشيه ها را بار ديگر مرور كنيم.


ايرادات بني اسرائيلي تقوايي

اولين نكته اي كه افخمي به آن اشاره ميكند اين است كه به دليل گذشت بيش از دو دهه از اتفاقات آن سريال و همچنين نبودن تقوايي براي پاسخگويي احتمالي به حرفهايي كه ميزند، دوست ندارد جزئيات كنار گذاشتن تقوايي از پروژه را رسانهاي كند اما كليت ماجرا را اينگونه تعريف ميكند: «كمي قبل از آغاز فيلمبرداري ايرادگيريهاي عجيب و غريب از سوي تقوايي آغاز شد كه بيشترشان ايرادهاي بنياسرائيلي بودند. به همهچيز گير ميداد، از مسائل تكنيكي تا ريزترين جزئيات صحنه. من اميدوار بودم با آغاز فيلمبرداري اين بهانه گيري ها تمام شود و بتوانيم ادامه كار را در آرامش انجام دهيم اما اينگونه نشد.»


سرعت صفر تقوايي در توليد

البته به گفته او بحث كنار گذاشتن تقوايي دو سال قبل از فيلمبرداري شروع شده بوده و افخمي كه در آن زمان مدير فيلم و سريال شبكه يك بوده با توجه به توانايي و سابقه تقوايي تمام قد پشت او ميايستد اما از يكجا به بعد افخمي هم تحملش به پايان ميرسد: «راندمان فيلمبرداري كار بسيار ضعيفتر از حد نرمال سريالهاي تلويزيوني بود و كار با سرعت صفر پيش ميرفت. براي اين فيلم در آن زمان بودجهاي ۵۰ ميليون توماني در نظر گرفته بوديم كه به پول الان حدود ۱۵ ميليارد تومان ميشد. تا آن روز حدود ۲۰ ميليون تومان بودجه هزينه شده بود. ادامه اين وضعيت از نظر من هم بودجه گزاف كار را به هدر ميداد و هم نتيجه كار را ضعيف ميكرد. همه مسائل موجود در آن زمان دست به دست هم داد تا در آن مقطع مجبور به تسليم در برابر تصميم مديران شوم و ادامه كار را از ناصر تقوايي بگيرم.»


كسي حاضر نميشد جايگزين تقوايي شود

اما هنگاميكه تقوايي از كار كنار گذاشته شد افخمي كه تا قبل از اين سابقه كارگرداني نداشته خودش وظيفه جلو بردن پروژه را به عهده ميگيرد. همين مسئله باعث ميشود كه اين شايعه به وجود بيايد كه او برنامهريزي شده پروژه حذف تقوايي از آن پروژه را كليد زده اما افخمي به شدت اين مسئله را رد ميكند: «شما خودتان را جاي كارگردانهاي ديگر بگذاريد؛ وقتي كاري را از يك كارگردان بزرگ بگيرند، حاضريد ادامه كارش را قبول كنيد و بدنام شويد؟ مسلما نه. به دليل احساس مسئوليت مجبور بودم اين كار را قبول كنم و اصلا مهم نيست كه كسي اين مسئله را باور كند يا نه. واقعيت اين است كه اگر حتي ناصر تقوايي هم باشيد ولي نتوانيد يك كار را به نحو مطلوب پيش ببريد شما را كنار ميگذارند. من حتي براي به سرانجام رساندن اين كار، فيلم سينمايي «دست نوشتهها» را رها كردم. پس هيچگونه حرص و طمعي براي قرار گرفتن در جايگاه تقوايي در من وجود نداشت.»


فيلمنامه اوليه غلط بود

اما نكته جالبي كه وجود دارد اين است كه همه چيز در كوچك جنگلي پس از كنار گذاشتن تقوايي كاملا عوض ميشود:« ما مجبور شديم كل كار را تغيير دهيم، از بازيگران گرفته تا فيلمنامه. اين تغييرات هم كاملا بر اساس احتياجات سريال بود نه مسائل شخصي.» افخمي فيلمنامه اوليه را حتي با بازنويسي يك گروه مشاور حرفهاي مثل «سيفالله داد» و «مهرزاد مينويي»، «محمدرضا جوزي» و «دكتر ماكويي» بسيار ضعيف ميداند و از تغييرات گسترده فيلمنامه پس از اينكه كارگرداني را به عهده گرفته، ميگويد:« فيلمنامه «ناصر تقوايي» براساس يكسري پاورقي دراز مدت و شبه رمانسهاي قرن ۱۹ نوشته شده بود. اين پاورقي با نام «مردي از جنگل» به قلم «احمد احرار» در يكي از مجلات هفتگي چاپ ميشد. «ناصر تقوايي» اين مسئله را به هيچكس نگفته بود. اشتباه تقوايي اين بود كه نميدانست «احمد احرار» اصلا تاريخنويس نيست و صحت مسائل تاريخي برايش اهميتي ندارد.


به همين دليل فيلمنامه پر اشكال بود. من سعي كردم با توجه به اين مسئله، تغييرات زيادي در فيلمنامه انجام دهم تا هرچه بيشتر به واقعيت قضيه نزديك شوم ولي با اين حال در تيتراژ پاياني فيلمنامه نام «احمد احرار» را ذكر كردم.» اما نتيجه نهايي كار از نظر افخمي كار آبرومندي است:« حاصل كار در مجموع تقريبا رضايتمند بود. البته من اعتقاد دارم در تعريفي كه اكنون از اين سريال ميشود كمي اغراق هم دخيل است و اگر اين سريال الان دوباره ديده شود، اشكالات فني آن به چشم ميآيد. از جمله صداي ضعيف سريال.»