غول بزرگ مهربان، اثر جدید استیون اسپیلبرگ

روزنامه شهروند: غول بزرگ مهربان نخستین همکاری استیون اسپیلبرگ با کمپانی دیزنی؛ یک فیلم خیال‌پرداز فانتزی و ماجرایی است که براساس رمان غول بزرگ مهربان اثر رولد دال ساخته شده است. در این فیلم که پس از یک فیلم تلویزیونی دومین اقتباسی است که از این کتاب رولد دال به عمل آمده؛ مارک رایلنس، روبی بارنهیل، بیل ‌هادر، پنه‌لوپه ویلتون و ربکا هال نقش‌های اصلی را بازی کرده‌اند. فیلم نخستین‌بار در ۱۴ می ۲۰۱۶ در جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد و سپس از حدود یک ماه پیش نمایش عمومی‌اش در آمریکا آغاز شده است. فیلم داستان دختربچه‌ای یتیم به نام سوفی است که به‌طور اتفاقی با غول بزرگ مهربانی آشنا می‌شود که در شهر به دنبال غذاست.

درحالی که بقیه غول‌ها با پیدا کردن محل زندگی انسان‌ها قصد دارند به انگلستان حمله کرده و کودکان را بخورند؛ سوفی و غول بزرگش سعی می‌کنند مانع انجام این عمل شیطانی شوند... کاتلین کندی و فرانک مارشال در اواخر دهه ٩٠ بود که کار روی اقتباسی سینمایی از کتاب رولد دال را آغاز کردند. در طی سال‌های بعد چندین و چند سناریست مختلف روی سناریوی غول بزرگ مهربان کار کردند. در ‌سال ٢٠١١ دریم ورکز بالاخره توانست حقوق سینمایی این کتاب دال را به دست آورد و از آن تاریخ ملیسا متیسون به‌عنوان فیلمنامه‌نویس و مارشال و سم مرکر به‌عنوان تهیه‌کننده به این کار پیوستند.

در ‌سال ٢٠١٤ اعلام شد که اسپیلبرگ کارگردان غول بزرگ مهربان خواهد بود و کمپانی او آمبلین انترتینمنت نیز به‌عنوان یکی دیگر از تهیه‌کنندگان با این پروژه درگیر شد. فیلمبرداری این فیلم در اسفند‌سال گذشته آغاز شد... فیلم غول بزرگ مهربان که اکران آن مصادف شده با روزهای تولد صدسالگی رولد دال؛ در حدود یک ماه اکرانش برخلاف شکست در گیشه توانسته نظر مثبت بیشتر منتقدان را به دست آورد. فیلم با بودجه ١٤٠‌میلیون دلار ساخته شده و در اتفاقی نادر در کارنامه اسپیلبرگ فقط ٥٥‌میلیون دلار فروخته که شکستی بزرگ را نشان می‌دهد.

روند کار


سال ١٩٩١ فرانک مارشال و کاتلین کندی اقتباس از کتاب رولد دال را در دستور کار قرار داده و پروژه را در پارامونت آغاز کردند. در ‌سال ١٩٩٨ رابین سویکورد و نیکلاس کازان که زن و شوهر بودند، سناریوی اولیه را نوشتند و برای نقش اصلی فیلم هم روی رابین ویلیامز فکر کرده بودند. رابین ویلیامز اما در جلسه فیلمنامه‌خوانی به گفته مایکل سیگل کاملا ناامید‌کننده بود و سبک بداهه‌پردازانه ویلیامز با زبان منحصربه‌فرد غول بزرگ مهربان کوچکترین همخوانی نداشت. در ‌سال ٢٠١١ گواین لوری فیلمنامه را بازنویسی کرد؛ نتیجه کار از طرف کمپانی صاحب حقوق رولد دال و بازماندگان این نویسنده نابغه درجه یک خوانده شد و مورد استقبال آنها قرار گرفت. همزمان با او تری جونز و ادسولومون نیز روی سناریو کار می‌کردند. درحالی که کار داشت خوب پیش می‌رفت، حقوق غول بزرگ مهربان از دست پارامونت خارج و به دست خود انتشاراتی دال افتاد.

در سپتامبر ٢٠١١ دریم ورکز حقوق سینمایی کتاب را به دست آورد. اعلام شد که مارشال و کندی کار را تهیه خواهند کرد و ملیسا متیسون سناریو را خواهد نوشت. ابتدا جان مدن به‌عنوان کارگردان قرارداد بست، اما در آوریل ٢٠١٤ نام استیون اسپیلبرگ به‌عنوان کارگردان اعلام شد. اسپیلبرگ هم در بیانیه‌ای ضمن اشاره به این‌که کتاب دال ظرف سه دهه خانواده‌ها را مسحور کرده، اعلام داشت که خوشحال است افتخار ساخت فیلمی براساس این کتاب نصیب او شده. در مارس ٢٠١٥ والدن مدیا به‌عنوان شریک سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده دریم ورکز و آمبلین وارد پروژه شد و یک ماه بعدتر هم کمپانی دیزنی که حقوق پخش فیلم را داشت، یکی دیگر از تهیه‌کنندگان کار نیز شد. این باعث شد نخستین همکاری اسپیلبرگ کارگردان با دیزنی رقم بخورد، با این‌که او تاکنون چند فیلم را برای این کمپانی تهیه کرده است.

عوامل


مارک رایلنس در اکتبر ٢٠١٤ به‌عنوان بازیگر اصلی فیلم انتخاب شد. اسپیلبرگ در روزهای فیلمبرداری فیلم پل جاسوس‌ها بود که حس کرد رایلنس می‌تواند گزینه خوبی برای این نقش باشد. از اسپیلبرگ نقل شده که رایلنس هنرپیشه‌ای است که از پس هر نقشی برمی‌آید و خوشحال است با این بازیگر در سفر به سرزمین غول‌ها همسفر باشد. حدود یک ماه بعد از این انتخاب اعلام شد که یک دانش‌آموز ١٠ساله به نام روبی بارنهیل قرار است ایفاگر نقش سوفی باشد. او توانسته بود در جلسه انتخاب بازیگر ٦ صفحه دیالوگ مربوط به سوفی را یک نفس اجرا کند. اسپیلبرگ در بیانیه‌ای اعلام کرد که توانسته‌اند سوفی پنهان شده در قالب بارنهیل را کشف کنند.

بیل‌ ها در مارس ٢٠١٥ و بقیه بازیگران نیز در آوریل همان‌ سال به‌طور قطعی انتخاب شدند. همان زمان بود که نام جان ویلیامز افسانه‌ای به‌عنوان آهنگساز فیلم اعلام و گفته شد که این فیلم بیست‌وهفتمین همکاری این آهنگساز بزرگ با اسپیلبرگ خواهد بود. در طی روند ساخت موسیقی بارها از جان ویلیامز نقل شد که غول بزرگ مهربان را چون باله‌ای کودکانه دیده و دوست دارد حس و حالی فرد آستر گونه بر فیلم و به‌خصوص صحنه‌ای خاص از آن حاکم باشد. فیلمبرداری غول بزرگ مهربان در ٢٣ مارس یا ٥ فروردین ٢٠١٥ در ونکوور کانادا آغاز شد. در ماه ژوئن نیز اعلام شد که وتادیجیتال کار روی جلوه‌های بصری فیلم را برعهده دارد.

نمایش


ماه می ‌٢٠١٦ نخستین نمایش فیلم در جشنواره کن در بخش خارج از مسابقه اتفاق افتاد. نمایش عمومی فیلم نیز اول ژوئن در آمریکا آغاز شد. پخش جهانی فیلم توسط دیزنی انجام شد؛ البته جز در بخش‌هایی از اروپا،آفریقا و خاورمیانه که کمپانی دریم ورکز حقوق پخش فیلم در این مناطق را به پخش‌کننده‌های مستقل محلی فروخته بود. نمایش فیلم در انگلستان نیز ٢٢ ژوئن یا اول تیرماه آغاز شد.

فروش


تا میانه تیرماه غول بزرگ مهربان در آمریکا حدود ٤٤‌میلیون و در بقیه کشورها حدود ١٢‌میلیون دلار بلیت فروخته است. در آمریکا و کانادا این فیلم همزمان با افسانه تارزان و پاکسازی: ‌سال انتخابات در ٣٣٥٧ سالن سینما اکران شده و در نخستین هفته نمایش ١٨‌میلیون دلار فروخت که بسیار کمتر از گمانه‌زنی‌های اولیه بود و کمپانی پخش‌کننده اعلام کرد که فیلم در رقابت برای کشاندن خانواده‌ها به سالن، عرصه را به ساخته دیگر دیزنی یعنی فیلم «به دنبال دوری» واگذار کرده و در رقابت با آن فیلم گیشه را باخته است.

سایت ددلاین این را آغازی فاجعه‌بار برای فیلمی ١٤٠‌میلیون دلاری نامید. فوربس هم بیان کرد فیلم اسپیلبرگ برای جبران عقب‌افتادگی‌اش باید تن به یک اکران طولانی بدهد تا شاید اندکی از درد شکستی چنین سنگین کاسته شود. برای جبران شکست فیلم در سینماهای آمریکا، به‌گفته دیوید‌ هالیس مدیر پخش دیزنی، تمام راه‌های تبلیغاتی را برای اکران جهانی غول بزرگ مهربان به کار گرفتند. اما این جدیدترین ساخته استیون اسپیلبرگ در این عرصه هم چندان موفق نبود و در بازار روسیه و استرالیا روی‌هم کمتر از ٤‌میلیون دلار فروخت...

بازتاب انتقادی


غول بزرگ مهربان در مدت زمان اکرانش توانسته نظر مثبت بیشتر منتقدان را جلب کرده و به‌خصوص در زمینه‌های جلوه‌های ویژه، کارگردانی، فیلمنامه، موسیقی، بازی‌های خوب به‌خصوص بازی رایلنس و بارنهیل و البته وفاداری به داستان رولد دال مورد تحسین و ستایش قرار گرفته است. در سایت روتن تومیتوز فیلم ٧٢‌درصد آرا را تصاحب کرده و ٢٠٥ منتقد این سایت متوسط نمره٦ و هفت‌دهم از ١٠نمره ممکن را به آن داده‌اند. منتقدان این سایت در این زمینه اتفاق نظر دارند که غول بزرگ مهربان با تصاویر درخشان، تکیه بر طبیعت پاک انسان و تمرکز روی روایت داستانی ماجرایی با محوریت خانواده‌ها توانسته ابعاد و عناصر تاریک داستان رولد دال را کمرنگ کند. در سایت متاکریتیک نیز فیلم توانسته در برآیند آرای ٤٧منتقد نمره ٦٦ را از صد نمره ممکن به دست آورد. سایت کامینگ سون نیز اظهار داشته برآیند نظر تماشاگران این فیلم که این سایت در نظرخواهی به آن رسیده؛ غول بزرگ مهربان را واجد رتبه a کرده. این سایت فیلم‌ها را از a تا f رتبه بندی می‌کند...