نخل طلای کن ۲۰۱۳ به ایرانی ها می رسد؟

روزنامه مردم سالاری: اين روزها در حالي که بحث سياست و انتخابات و شرکت گسترده هنرمندان در انتخابات شوراي شهر و رد صلاحيت شدن آنان، بيش از هر چيز در عرصه هنر ايران مطرح است، برگزاري جشنواره سينمايي کن‌، مي‌تواند بار ديگر نگاه‌ها را، حتي در ايران به سوي خود برگرداند.

کن بزرگ‌ترين، باشکوه‌ترين و برترين جشنواره‌ سينمايي جهان، ديروز آغاز ‌شد تا ثابت کند هميشه و در همه جا و در همه حالت، هنر صنعت سينما براي مردم از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است.

جشنواره فيلم کن براي اولين بار در شهرکان در جنوب فرانسه در سپتامبر ۱۹۳۹ برگزار شد، اما پس از آن تا پايان جنگ جهاني دوم برگزاري مجدد اين جشنواره متوقف ماند. در دهه ۱۹۵۰ ميلادي زمان برگزاري جشنواره، از ماه سپتامبر به آوريل تغيير يافت و از سال ۱۹۵۵ ميلادي، نخل طلا به عنوان جايزه اصلي جشنواره کن معرفي شد.

در اين جشنواره که بزرگ‌ترين ستارگان سينما و مطرح‌ترين تهيه‌کنندگان عرصه سينما حضور به هم مي‌رسانند تنها اهالي سينما حق شرکت در جشنواره، آن هم با کارت دعوت ويژه را دارند و براي نامزدي و دريافت نخل طلايي اين جشنواره معمولاً در طول سال آن چنان رقابت فشرده‌اي ايجاد مي‌شود که برخي به دليل تفاوت‌هايش با جايزه آکادمي اسکار، آن را از جايزه مشهور آکادمي نيز مهمتر دانسته و عنوان مهمترين جايزه فرهنگي هنري را به آن داده‌اند. اما اين تفاوت‌ها چيست؟

۱- اسكار فيلم‌هايي را به نمايش مي‌گذارد و در آكادمي خود مي‌پذيرد كه اكران شده‌اند و موقعيت تجاري آن‌ها كاملاً روشن شده است، اما در كن فيلم‌هايي به نمايش در ‌مي‌آيند كه هنوز تازگي دارند و نمايش عمومي نداشته‌اند.

۲-‌ در جشنواره كن به تمام رشته‌هاي مربوط به سينما جايزه داده نمي‌شود و برنامه‌ها در هفت بخش اصلي تشكيل شده است: مسابقه، خارج از مسابقه، نوعي نگاه، سينه فونداسيون (مسابقه فيلم‌هاي تازه)، هفته منتقدان، دو هفته کارگردان‌ها و بازار فيلم.

۳- کن يک جشنواره بين‌المللي است و از تمام کشورهاي جهان در آن فيلم پذيرفته مي‌شود، در حالي که اسکار مختص فيلم‌هاي آمريکايي (يا انگليسي زبان) است و تنها يک جايزه اسکار بهترين فيلم خارجي وجود دارد. در مورد همان يک جايزه هم هر کشور حق دارد تنها ۱ نماينده اعلام کند که در نهايت ۵ نامزد از ۵ کشور اعلام مي‌شود، در حالي که در کن ممکن است از يک کشور ۵۰ فيلم نيز ديده شود.

۴- کن بخش‌هاي مختلف دارد و در بخش اصلي مسابقه‌ آن حدود ۲۰ فيلم حضور دارند که براي کسب نخل طلا با هم رقابت مي‌کنند. در اسکار همه‌ فيلم‌هايي که در سال قبل نمايش داده شده‌اند، مي‌توانند نامزد دريافت جايزه شوند و در نتيجه هيات انتخاب موضوعيت ندارد.

۵- تعداد جايزه‌هاي اصلي بخش مسابقه کن محدود است (۷ جايزه) در حالي که اسکار براي تمامي جنبه‌هاي فني/تکنولوژيک سينما نيز جايزه دارد. در کن نامزدها اعلام نمي‌شوند، اما در اسکار در هر بخش ۵ نامزد اصلي اعلام مي‌شود.

۶- جشنواره‌ کن در مدت برگزاري‌اش فيلم‌هاي بخش‌هاي مختلف را در کاخ جشنواره نمايش مي‌دهد، اما در اسکار از نمايش فيلم خبري نيست.

۷- جشنواره‌ کن هيات داوران ۹ نفره دارد، در حالي که در اسکار آکادمي شامل چند هزار عضو نامزدها و برندگان را تعيين مي‌کنند.

۸- و شايد از همه مهمتر اين که در اسکار هرگز هيات داوران به شکل رسمي اعلام نشده و تنها همه چيز در حد حدس و گمان است اما در جشنواره کن هيات داوران معرفي شده و به شکل رسمي و علني به داوري در طول ايام برگزاري جشنواره مي‌پردازند. در زير نگاهي مي‌کنيم به هيات داوران شصت و ششمين جشنواره فيلم کن که از پانزدهم تا بيست و ششم مي (۲۵ ارديبهشت تا ۵ خرداد) در بندر زيباي کن در جنوب فرانسه برگزار مي‌شود.

هيات داوران جشنواره کن

استيون استپيلبرگ کارگردان و توليد کننده شهير آمريکايي رياست هيات داوران را بر عهده خواهد داشت و در ايفاي اين مسئوليت چهار زن و چهار مرد او را همراهي خواهند کرد.

نيکول کيدمن، ستاره استراليايي ‌هاليوود که بارها خود قدم روي فرش قرمز کن گذاشته، يکي از اعضاي تيم داوري است. لين رَمزي کارگردان بريتانيايي که در سال ۲۰۱۱ با فيلم «بايد درباره کوين صحبت کنيم» به کن آمده بود، اين بار در نقش داور به جنوب فرانسه سفر مي‌کند. چهره ديگر تيم داوري کسي نيست جز ويديا بالان ستاره سينماي باليوود، در کنار نائومي کاواسه کارگردان ژاپني.

دانيل اُتوي بازيگر و کارگردان فرانسوي به همراه کريستوف والتس اتريشي که اخيرا در فيلم وسترن تارانتينو، جانگو يا همان جنگجوي آزاد شده نبوغ زيادي از خود نشان داد، در کنار کارگردان تايواني فيلم اسکاري «زندگي پي» يعني آنگ لي و کريستيان مونگيو کارگردان رومانيايي فيلم «چهار ماه و سه هفته و دو روز»، برنده نخل طلايي کن در سال ۲۰۰۷، ديگر اعضاي هيات داوري جشنواره امسال کن را تشکيل مي‌دهند.

بخش‌هاي اصلي جشنواره کن

جشنواره کن هفت بخش اصلي دارد. بخش‌هاي مسابقه، خارج از مسابقه،نوعي نگاه، سينه فونداسيون، هفته منتقدان، دو هفته‌ کارگردانان و بازار فيلم، بخش‌هاي اصلي اين جشنواره را تشکيل مي‌دهند.

در بخش مسابقه‌ امسالِ جشنواره، ۱۹ فيلم، مدعيِ دريافت نخل طلائي‌اند. «اصغر فرهادي» نيز يکي از «نامداران» اين ميدان است که با فيلمِ «گذشته» محصولِ کشور فرانسه به «کن» آمده است.

حضور ايران در جشنواره کن

ماجراي جشنواره کن و نامزدي اصغر فرهادي از سينماي فرانسه اگرچه براي ايرانيان جاي خوشحالي است اما هرگز جاي خالي حضور يک نماينده رسمي از سينماي ايران با فيلمي منطبق بر شرايط کنوني جامعه ايران را پر نمي‌کند تا بتواند در شرايط کنوني از اين فرصت بهره برد و نمايشي از فرهنگ و هنر و تمدن چندين هزار ساله ايران عرضه کرد.

اما جالب اين جاست که در چنين شرايطي مسوولان سينمايي کشور به جاي تلاش براي نمايش قدرت سينماي ايران، قهر را با جملگي فعاليت‌هاي فرهنگي دنيا ترجيح داده و با نفرستادن فيلمي از ايران، فضا را براي تاييد سخنان غرض‌ورزان عليه مردم ايران باز کرده‌اند.

اصغر فرهادي با فيلم جديدش «گذشته»، محمد رسول‌اف با فيلم «ناشناس»، علي اصغري با فيلم کوتاه «بيشتر از دو ساعت»، نويد دانش با فيلم «دوئت»، و آناهيتا قزويني‌زاده با فيلم «سوزن»، سينماگران ايراني هستند که امسال در کن حضور دارند. با اين حال اين فيلم‌ها به نمايندگي از ايران در اين جشنواره حاضر نشده‌اند.