رکوردشکنی گشت ۲ بدون رانت؟

روزنامه هفت صبح - احمد رنجبر: سعید سهیلی که فیلمش در آستانه توقیف قرار داشت، به یکباره توانست گشت ۲ را از مهلکه نجات دهد و روانه اکران کند؛ فیلمی که هفته پیش رکورد فروشنده را شکست و عنوان پرفروش ترین فیلم تاریخ سینما را از آن خود کرد. آیا سهیلی با رانت توانست این اتفاق را رقم بزند؟

سعید سهیلی خاطره تلخی از «گشت ارشاد» در ذهن دارد. فیلمش نوروز ۹۱ به پرده آمد اما در حالی که گیشه اش داغ بود، خیلی زود توقیف شد. بعد از آن سهیلی سراغ فیلم تلخ «کلاشینکف» رفت که به خاطر داشتن رضا عطاران فروش معقولی نصیبش شد. سال پیش ادامه «گشت ارشاد» را ساخت که به زعم غالب منتقدان به مراتب ضعیف تر از فیلم قبلی است. «گشت ۲» اما مورد توجه مخاطبان بوده و هفته پیش رکورد «فروشنده» را زد و نام پرفروش ترین (نه پرمخاطب ترین) فیلم سینمای ایران را از آن خود کرد. با سهیلی در این باره حرف زده ایم.

زمانی که در حال تولید فیلم بودید و پیش از این که به اکران عمومی برسد، فکر می کردید «گشت ۲» به این رقم از فروش برسد؟

- اینکه فیلم «گشت ۲» پرفروش می شود را پیش بینی می کردم اما این که رکورد همه فیلم ها را بشکند و پرفروش ترین فیلم تاریخ سینمای ایران شود را نه. من پیش بینی می کردم و نه دیگران. بچه های سینما هم درباره فروش این فیلم شک نداشتند، اما مقدار فروش را خیلی کمتر از این ارزیابی می کردیم.

از این که فیلم شما لقب پرفروش ترین فیلم را گرفته چه حسی دارید؟

- هر کارگردانی از این که فیلمش مورد استقبال بیننده ها قرار گرفته خوشحال می شود چون به هر صورت «گشت ۲» با بضاعت و توانایی خودش به این فروش رسیده. بعضی فیلم ها مثل «پنجاه کیلو آلبالو» در سال گذشته که فروش بسیار خوبی داشت، بی اندازه از حمایت های تبلیغاتی ماهواره برخوردار بود. حتی همین امسال فیلم هایی مثل «یک روز بخصوص» و «ماجرای نیمروز» تیزرهای تبلیغاتی شان در ساعت های مختلف از تلویزیون پخش می شد و صدا و سیما به شدت از آنها حمایت می کرد.

حتی در لحظه سال تحویل شبکه ها در برنامه های خود عوامل «ماجرای نیمروز» را دعوت کرده بودند و تیزر فیلم را نشان می دادند. اگر ما با حمایت ماهواره یا با حمایت صدا و سیمای خودمان به این فروش می رسیدیم، خیلی دلچسب نبود اما با این بضاعت وقتی به فروش رسیدیم یعنی تمام فروش را مدیون خود فیلم هستیم.

حاشیه هایی مثل صحبت های مسعود فراستی و فیلم «گشت ارشاد ۱» چقدر در فروش «گشت ۲» تاثیر داشت چون اینها اسم فیلم را سر زبان ها انداخت.

- به هر حال فیلم «گشت ارشاد ۱» خیلی تاثیر داشت روی فروش «گشت ۲». به چند دلیل؛ اول این که مردم خیلی آن را دوست داشتند و دوم حوادث و اتفاقاتی که برای «گشت ارشاد ۱» پیش آمد. مردم برای حمایت از فیلم و همچنین حساس شدن درباره توقیف آن تصمیم گرفتند قسمت دوم را ببینند اما همه این حمایت ها فقط در هفته اول و نهایتا در هفته دوم می تواند تاثیرگذار باشد.اگر خود فیلم برای تماشاچی راضی کننده نباشد، بعد از گذشته سه هفته دیگر از فروش می افتد.

اگر نظرات مردم را در سایت های مختلف درباره فیلم خوانده باشید، متوجه می شوید که یک نوع دو دستگی در نظرات وجود دارد. عده ای فیلم را دوست داشته اند و اما عده ای به فیلم نقد دارند و می گویند داستان آن یک دست نیست و دو پاره می شود. نظرتان درباره این سلیقه متفاوت عمومی چیست؟

- ببینید ما هیچ پدیده ای در دنیا نداریم که همه موافق آن باشند. بنابراین هر موضوعی را نگاه کنید، یک تعداد مخالف و یک تعداد موافق دارد. دلیل هم این است که خداوند انسان را طوری آفریده که سلیقه و ذوق دارد و بر اساس آنها حرکت می کند. پس خیلی طبیعی است که یک فیلم موافقانی داشته باشد که خیلی آن را دوست داشته باشند، کسانی که فقط آن را دوست داشته باشند و عده ای هم از این فیلم بدشان بیاید. اما فیلمی موفق است که تعداد طرفدارانش بیشتر از مخالفانش باشد و «گشت ۲» با توجه به سیر صعودی فروش و استقبالش نشان داد که تعداد طرفدارهایش از تعداد مخالفانش بیشتر است.

یکسری از مخالفان استفاده از شوخی های جنسی در فیلم را پاشنه آشیل می دانند و می گویند این نوع کمدی که در دنیا به اسم dirty comedy مطرح است، جذاب نیست و اصلا «گشت ۲» با تبعیت از آن به این میزان فروش رسیده.

- وقتی یک شخصیت را خلق می کنیم بر مبنای آن باید لباس به تنش کنیم، گریمش کنیم و به آن لحن و دیالوگ بدهیم. شخصیت هایی که در «گشت ۲» هستند، جز این روش، طرز دیگری نمی توانند حرف بزنند. اینها سه آدم آسمان جل، بی سواد و زندان رفته هستند که هیچ نوع تحصیلات و تفکری ندارند.

البته یک آدم ادیب هم اگر سه سال به زندان برود، ادبیاتش متفاوت می شود. حالا این شخصیت ها با این پیشینه پنج سال می روند زندان و حالا که بیرون آمده اند ادبیات شان جز این نمی تواند باشد اما در سینما باید یک نوع پاستوریزاسیون صورت بگیرد و طرز حرف زدن آدم هایی از این دست از واقعیتش کمی دور می شود ولی کمی با لحن، لباس و گریم می توان به آن شخصیت نزدیک شد. به نظر من شوخی های موجود در فیلم «گشت ۲» آنقدر تند نیستند که بخواهیم بزرگش کنیم.

همیشه درباره مسعود ده نمکی این شائبه وجود داشت که برای استفاده از شوخی ها یک نوع رانت پنهان دارد. حالا با توجه به پیشینه سینمایی سعید سهیلی هم این موضوع درباره شما مطرح شده است.

- درباره بعضی ها این صحبت ها را قبول دارم اما درباره خودم این حرف ها را قبول ندارم چون هر فیلمی که ساخته ام دچار مشکل شده. اگر رانت پنهانی برای من وجود داشت «گشت ارشاد ۱» توقیف نمی شد یا «کلاشینکف» در بدترین زمان اکران نمی شد. یا اسم های دولتی در پشت فیلم های من وجود داشت. یا حتی ۱۴ دقیقه ممیزی برای فیلم «گشت ۲» به من نمی خورد. بله رانت پنهانی وجود دارد اما آن مقاومت، پوست کلفتی، کله شقی، پیگیری و تلاشی است که من برای فیلمم می کنم.

از طرفی بعضی وقت ها به کارگردان هایی که حرف ها را می پذیرند، ممیزی های زیادی داده می شود ولی وقتی می دانند من کسی نیستم که به راحتی زیر بار حرف زور بروم و هر ممیزی را بپذیرم، برای همین زیاد به فیلم هایم جرح و تعدیل نمی زنند چون می دانند من مقاومت می کنم و وقتی خط قرمزی تعیین می کنند به آنها می گویم اینها مسائل و سلایق شخصی خودتان است و ربطی به خط قرمزها ندارد.

در صحبت های مان اسم مسعود ده نمکی آمد ولی با توجه به رک بودن شما انتظار می رفت مستقیما نام ببرید از کسانی که از رانت پنهان استفاده می کنند. یعنی کسانی دیگری هم هستند که از این رانت استفاده می کنند؟

- آدم های زیادی هستند که از این رانت ها استفاده می کنند و فقط در حیطه کارگردان ها هم نیست. تهیه کنندگانی هستند که در کارهای شان از بودجه فارابی، حوزه هنری و ... استفاده کردند. می توانید با یک سرچ ساده نام کارگردان ها و تهیه کننده هایی که از بودجه دولتی برای ساخت فیلم های شان استفاده کرده اند ببینید اما درباره سعید سهیلی بعد از ساخت 16 فیلم، مدرکی پیدا نمی کنید که از ارگانی کمک مالی یا حتی وام گرفته باشد.

یکی از نقدهای دیگری که به فیلم وارد می شود، شوخی هایی است که با افراد سیاسی و مهم کشور دارد. می دانید از چه شخصیتی حرف می زنیم.

- ببینید به نظر من شوخی با افراد سیاسی مشکلی ندارد اگر به قصد تخریب نباشد. بعضی وقت ها در بعضی فیلم ها به نحوی با یک شخصیت مطرح شوخی می کنند که انگار با لودر از روی شخص مورد نظر رد شده اند اما در خیلی از فیلم ها هم با اشخاص سیاسی، ورزشی و ... شوخی می شود اما اینقدر آن شوخی دلنشین است که حتی خود آن شخصیت هم با دیدنش می خندد و به دل نمی گیرد.

به هر حال در این سال های اخیر سعه صدر جامعه بالا رفته و وقتی در کارتون و کاریکاتور با شخصیت ها شوخی می شود، می توان در فیلم ها هم این کار را انجام داد به شرطی که با حب و بغض و کینه نباشد. شوخی های این فیلم هم کمتر دیده ام که کسی را اذیت کند.

«گشت 2» رکورد فروش «فروشنده» را شکسته است؛ این موضوعی است که در یک هفته اخیر زیاد درباره اش نظر وجود دارد و غالبا توام با تعجب و البته نقد به فیلم شماست. نظر خودتان درباره فروشنده چیست؟

- ما چه گناهی کردیم که «فروشنده» پرفروش ترین فیلم تاریخ سینمای ایران بوده. اگر هر فیلم دیگری در آن جایگاه بوده باز هم رسانه ها اعلام می کردند که ما رکورد آن فیلم را زدیم اما فروشنده آنقدر فیلم خوبی است که مردم از آن استقبال بی نظیری کردند و حالا با گذر از آن، این لقب به فیلم ما رسیده است. ضمن اینکه من معتقدم اگر 100 فیلم دیگر بیایند و رکورد «فروشنده» را بزنند از ارزش های ساخته اصغر فرهادی که کم نمی شود چون این فیلم جایزه کن و اسکار گرفته.

اسم فیلم در بنرها و پوسترها «گشت ارشاد ۲» بود اما بعدا روی ارشاد آن خط خطی شد. شما در این مصاحبه اصرار به استفاده از «گشت ارشاد ۲» دارید، ماجرا چیست؟

- در واقع همان «گشت ارشاد ۲» است چون قسمت دوم فیلم اول است اما وزارت فرهنگ و ارشاد با کلمه ارشاد موافقت نکرد و بعد از جشنواره قرار شد فقط به عنوان «گشت ۲» بسنده کنیم و با این اسم اکران شود چون ما تبلیغات مان را انجام داده بودیم و این دستور به ما رسید، مجبور شدیم روی کلمه ارشاد را خط خطی کنیم.

تصمیمی برای ساخت قسمت سوم فیلم دارید؟

- هنوز تصمیمی برای این موضوع نگرفته ام اما می دانم به این زودی ها این اتفاق نمی افتد چون قسمت دومش هم چهار سال بعد از قسمت اول ساخته شد.اگر بخواهیم قسمت سومی هم برای این فیلم بسازیم باید حداقل دو یا سه سال بگذرد.

شما جزو کارگردان ها و تهیه کنندگانی هستید که فیلم پرفروش داشته اید و از آن طرف فیلم کم فروش هم در کارنامه کاری تان هست. سلیقه مردم هیچ وقت برای تان قابل پیش بینی بوده است؟

- بخشی از این موضوع قابل پیش بینی است اما یک بخش دیگر آن اصلا قابل پیش بینی نیست. فیلم های سینمای ایران با همه تقسیم بندی های متعددی که دارد، می تواند در دو باکس تعریف شود؛ فیلم هایی که در کنار مردم می ایستند و فیلم هایی که در مقابل مردم می ایستند. دسته دوم همیشه محکومم به شکست است اما دسته اول قطعا در جذب مخاطب موافق هستند.

ما چیزهایی در جامعه داریم به نام پچ پچ، اگر این پچ پچ ها در فیلمی بلند فریاد زده شود، مردم دوست دارند و به نظرشان فیلم دغدغه شان را مطرح می کند که به این فیلم ها مین گویند کنار مردم ایستاده اند. فیلم هایی که در مقابل مردم هستند، مشکلات مردم را نادیده می گیرند و سعی می کنند دغدغه های مردم را بیان نکنند.