رضا ناجی: بازیگرم ولی من جلوی دوربین بازی نمی‌کنم!

روزنامه صبا - محسن جعفری‎راد: «من اصلا بازی نمی‌کنم. درسته که اسمم رضا ناجی بازیگره ولی من جلوی دوربین بازی نمی‌کنم. من در قالب اون شخصیت جلوی دوربین می‌ روم و زندگی می‌کنم.»

رضا ناجی، فعالیت هنری‎اش را از اوایل دهه ۴۰ به‎عنوان بازیگر تئاتر آغاز کرده و تا امروز بیش از پنجاه سال کار پیوسته را در سه عرصه سینما، تئاتر و تلویزیون تجربه کرده است. او به معنی دقیق کلمه بازیگری غریزی است. بازیگری که سعی می‌کند مدام خودش را جای نقش بگذارد و از خودش چیزهایی را به نقش اضافه کند.

طوری که رفتار و بینش و منش خود شخصیت ناجی را بیشتر می‌بینیم که در نقش‌های مختلف نمود عینی پیدا می‎کند تا حدی که بارها این شائبه پیش آمده که بر اساس شخصیت او، فیلمنامه و یا پلان‎ها نوشته می‌شود و یا او فیلمنامه‌ها را کمتر می‎خواند و بیشتر به‎طور بداهه کار می‎کند. او بیشترین همکاری را در سینمای ایران با مجید مجیدی داشته که به‎خاطر این همکاری‌ها، جوایز معتبری از جشنواره‌های داخلی و خارجی دریافت کرده است که از جمله می‎توان به فیلم‌های «بچه‌های آسمان»، «آواز گنجشک‌ها»، «باران» و... اشاره کرد. این‎روزها فیلم «نهنگ عنبر ۲» با بازی ناجی روی به پرده سینماست و به این بهانه با رضا ناجی گفت‌وگو کرده‎ایم.

البته با این توضیح که به‎خاطر شیرینی خاص لحن و ادبیات ناجی این بار برعکس همیشه سعی کرده‎ایم تا زبان محاوره و لحن او حفظ شود تا برخورد بی‌واسطه، راحتی و ساده و صمیمی‎بودن او با سوالات و در کل با زندگی، شاید بهتر و بیشتر قابل شناساسایی باشد.

شما اولین بازیگر سینمای ایران هستید که جایزه بازیگری جشنواره برلین را کسب کردید. بیشترین همکاری را با مجید مجیدی داشته و در واقع در فیلمهایش درخشیده‌اید. اما در چند سال اخیر در فیلمهای جدی کمتر بازی کرده‎اید و بیشتر سمت کارهای صرفا تجاری رفته‎اید. چطور به این روند رسیدید ؟

کارم که تغییری نکرده، منتها کاری نیست که به من پیشنهاد بشه. بعد از «آواز گنجشک‌ها» به‎ من کاری هنری با نام «ترنج» پیشنهاد شد که آقای مجبی راعی آن را ساخت که در آن بازی کردم اما بعد از آن کار هنری به من پیشنهاد نشده. اگر هم پیشنهاد می‌شد صددرصد قبول می‌کردم. حالا بازیگر نباید بیکار بمونه وگرنه بیکاری که فایده‌ای نداره. انسان باید کار کنه. بالاخره به منم پیشنهاد می‎کنند و طنز کار می‌کنیم اجتماعی یا گیشه‎ای. حالا هر چه پیش آید خوش آید.بالاخره ما نباید بیکار بمونیم. هنرمند بیکار بمونه دق می‌کنه!

شما در فیلم «نهنگ عنبر» با رضا عطاران همکاری کرده‎اید. شیوه همکاری‌تان به چه شکلی بود؟ از نظر شما سامان مقدم به‎عنوان کارگردان چه وجه تمایزی با کارگردان‎های دیگر دارد؟

با رضا عطاران خیلی خوب کارکردم. بده بستان‌های ما خیلی عالی بود. کار بسیار خوب و مردم پسند بود. سامان مقدم هم این جور کارها رو بیشتر دوست داره. فیلمشون هم در گیشه جواب می‌ده. مردم هم دوست دارن. کارمون عالی بود.

«نهنگ عنبر ۲» در همان روز اول موفق شد بهترین فروش افتتاحیه سینمای ایران را داشته باشد. با این فیلم‌ها انگار شمایلی تازه از شما در حال شکل‎گرفتن است که بیشتر در کارهای تجاری بازی می‎کنید. آیا قصد دارید به این روند ادامه دهید؟ به‎خصوص این‎که در فیلم اخیر حسین فرح‏بخش هم بازی کرده اید که کاری کمدی است.

فرح‎بخش از من برای بازی در کار دعوت کرد که کار بسیار خوبی بود. آن فیلم هم صددرصد در گیشه بهترین جواب را می‌دهد و فیلمی مردم‎پسند است. هنری نیست ولی تجاری و گیشه‌ای هست. بالاخر پیشنهاد‌ها این طوری میشه و ما قبول می‎کنیم.چاره‌ای نداریم. نباید بیکار بنشینم و منتظر کار هنری باشیم. کار هنری هم اگه بخوان، من همیشه در خدمت این کارگردان‌ها هستم. کارهای زیادی در این زمینه کردم. مثل «آواز گنجشک‌ها»، «باران»، «بچه‌های آسمان» و...

به‎خاطر بازی در فیلم‌های مجید مجیدی خیلی‌ها عنوان کردند که شخصیت‌ها به شخصیت واقعی خودتان شبیه است و به‎خاطر همین خودتان را زندگی می‌کنید، به‎جای این‎که بازی کنید. آیا بازی در فیلم‌های «نهنگ عنبر» هم به شخصیت شما نزدیک بوده؟ درواقع به‎نظر می‌رسد که بازیگری غریزی هستید. درکل شیوه تحلیل شما از فیلمنامه و نقش به چه صورتی است؟

من اصلا بازی نمی‌کنم. درسته که اسمم رضا ناجی بازیگره ولی من جلوی دوربین بازی نمی‌کنم. من جلوی دوربین می‌رم در قالب اون شخصیت و زندگی می‌کنم. هر نقشی که به من بدن و هر فیلمنامه‌ای که به من بدن من سعی می‌کنم از اجتماع آن شخصیت را پیدا کنم و برم جلوی دوربین. مثلا الان سریال «دیوار به دیوار» از ما پخش می‌شه که تو این کار نقش وکیلی رو رفتم.

خب مردم می‌پسندن و می‎گن واقعیه. یا مثلا در «نهنگ عنبر» که دوست رضا هستم و کاری که انجام می‌دم واقعیت داره. نمونه این شخصیت‌ها در اجتماع ما هست. من الهام‏ گرفته از اجتماع هستم. در واقع من با شخصیت زندگی می‌کنم.

به‌نظر می‌رسد بازیگر بداهه‏پردازی هستید. چقدر در فیلمنامه دخل و تصرف می‌کنید و چطور بداهه‎پردازی را با نظر کارگردان انطباق می‌دهید؟

به‎هیچ وجه این‎طور نیست که خودم کار کنم، بلکه نقطه به نقطه فیلمنامه را کار می‌کنم. بوده فیلم‎هایی که در آن‎ها چند صحنه بداهه هم کار کردم مثل فیلم «بچه‌های آسمان» اما در کل حرف اول و آخر را فیلمنامه و کارگردانی می‌زنن. مثلا خسرو معصومی که با هم چند فیلم را کار کردیم در چند مصاحبه گفته که ناجی به‎شدت حرف کارگردان را گوش می‌کند.

درکل به‎طور کامل حرف کارگردان را گوش می‌دم و کمتر پیش می‌یاد از خودم چیزی رو اضافه کنم. مگر این‎که جاهای خالی باشه و پیشنهاد کنم که باز هم نظر کارگردان حرف آخر را می‌زنه و به خودم اجازه نمی‎دم که روی حرف کارگردان حرفی بزنم.

شما کارتان را از بازیگری تئاتر شروع کردید اما به اندازه‌ای که در سینما شناخته شده هستید در تئاتر به‎خصوص در ۱۰ سال اخیر فعال نبوده‎اید. چرا از تئاتر فاصله گرفتید؟

من ۴۷ سال کار تئاتر کردم اما دیگه از این کار. خسته شدم و انگیزه‌ای برای کار‎کردن در تئاتر ندارم. اصلا من از تئاتر به سینما اومدم.

شما تجربه کارکردن با بهترین بازیگران سینمای ایران را دارید. از پرویز پرستویی گرفته تا رضا عطاران. کدام یک از این همکاری‌ها برای شما بیشتر لذتبخش بوده است؟

همه خوب. همه عالی بودند و تا حالا پیش نیامده که با بازیگری به مشکل بخورم. در واقع طوری با هم کار می‎کنیم که بهترین همکاری رو داشته باشیم. با استاد پرستویی چند تا کار کردم و همین‎طور استادای دیگه.

مجید مجیدی در چند سال اخیر دو فیلم ساخته است؛ یکی فیلم محمد (ص) و دیگری که در هند فیلمبرداری‌اش انجام شده.آیا برای بازی در این فیلم‎ها به شما پیشنهاد دادند؟

به من پیشنهادی نشد اگه پیشنهاد می‌شد صددرصد قبول می‌کردم.

درحال حاضر مشغول به چه کاری هستید؟

درحال حاضر هنوز قراردادی نبسته‎ام. دو تا پروژه به من پیشنهادشده که نمی‌تونم اسمشون رو بگم. حالا منتظریم که ببینم چه می‌شود.

آیا شما فیلم «خانه» ساخته اصغر یوسفی‏ نژاد را دیده ‏اید؟ تصویربرداری این کار در سرزمینی که در آن‌جا به‎دنیا آمده‎اید انجام‎شده و نشان می‌دهد که هنرمندان ساکن شهرستان چه ظرفیت و استعداد بالقوه‌ای دارند.

«خانه» ساخته دوست عزیزم است اما متاسفانه نتونستم ببینمش. درباره‎اش خیلی تعریف و تمجید شنیدم و خیلی جایزه گرفته. در شهرستان بازیگر خوب خیلی زیاد داریم اما بهشون توجهی نمی‌شه و بهتره فیلم‌های بیشتری مثل «خانه» ساخته بشه.