بهزاد فراهانی: عصبانیت «زیر پای مادر» از جامعه می آید

روزنامه هفت صبح - سوسن سیرجانی: بهزاد فراهانی بازیگر «زیر پای مادر»، از دیالوگ نویسی نعمت الله دفاع می کند و معتقد است که جهان فیلمنامه های او را کاملا درک می کند.

بهزاد فراهانی، بازیگر پیشکسوت تئاتر، سینما و تلویزیون در سریال «زیر پای مادر» در نقش بیژن رنگرز ظاهر شده. این سومین تجربه همکاری او با سعید نعمت الله است و در این سال های اخیر جز با نعمت الله با هیچ پروژه تلویزیونی دیگری همکاری نداشته.

انتقادهای مان را نسبت به فیلمنامه سریال با او در میان گذاشتیم با بخش هایی از صحبت های ما مخالفت کرد و توضیح داد که به عنوان فردی که سال ها به عنوان نویسنده فعالیت کرده، کار سعید نعمت الله را قبول دارد و محیط و فضایی را که فیلمنامه های نعمت الله در آن سیر می کند عمیقا درک می کند. فراهانی درباره نقش بابا بیژن سریال، نحوه دیالوگ گویی های سنگین و تجربه کاری اش با این گروه می گوید:

شما اصولا بازیگر گزیده کاری هستید. نقش بیژن رنگرز چه ویژگی ای داشت که پیشنهاد بازی در سریال «زیر پای مادر» را پذیرفتید؟

به نظر من سعید نعمت الله یکی از درام نویسان خوب این روزگار است. از نظر شخصیت سازی، فضاسازی، پرداختن به مسائل و روابط حاکم بر مردم و... مردمی که در نوشته های نعمت الله هستند، هنوز تقدس سفره، تقدس انسان و تقدس روابط میان آدم ها برای شان مهم است و این مسئله اهمیت زیادی دارد. این همکاری چندم من با نعمت الله است و من واقعا برای او احترام قائل هستم.

پس دلیل اصلی حضورتان در این کار، فقط نویسنده سریال است؟ چون «زیر پای مادر» دومین همکاری شما با بهرنگ توفیقی پس از «پشت بام تهران» است و درواقع دومین همکاری شما با این تیم سازنده است. از کار با بهرنگ توفیقی هم به اندازه کار با سعید نعمت الله رضایت دارید؟

بهرنگ یک کارگردان کاملا دموکرات و انسانیتش بالاتر از هر وجه دیگر شخصیتش است. همکاری با توفیقی هم برایم بسیار خوب بوده. باید بازیگر در مقابل دوربین از کار لذت ببرد و احساس ناامنی نداشته باشد. در کارهای بهرنگ توفیقی وضع به همین منوال است و رابطه خیلی خوبی بین بازیگران و گروه کارگردانی برقرار می شود.

با توجه به سابقه بسیار زیادی که در کار بازیگری و مهم تر از آن کارگردانی دارید، برای کاراکتر بیژن رنگرز، چیزی هم به نقش اضافه کردید یا صرفا به متن پایبند بودید؟ اصلا سعید نعمت الله و بهرنگ توفیقی دست بازیگر را برای این کار باز می گذارند؟

اعتقاد من این است که افزودن به متن و کاستن از آن، در گرو شخصیت کاراکتر و ارتباط او با پارتنرش است. در این کار هم من به اندازه ای که در چنته دارم می گذارم و آنها در نظارت شان کم و زیاد یا ایراد کارم را خیلی آرام گوشزد می کنند. درواقع رفاقت حرف اول را می زند. از طرفی دانایی ها و درک افراد متر و معیار متفاوتی دارد.

من درکم از کارهای نعمت الله خیلی عمیق است، نمی گویم عمیق تر از دیگران اما محیطی را که او در ذهنش دارد خوب می شناسم، با زبان این مردم سال ها زندگی کرده ام. به همین دلیل ممارست دوستانه ای بین ماست و اصلا مشکلی وجود ندارد که من چیزی را به کار اضافه کنم.

در سه سریال «مدینه»، «پشت بام تهران» و «زیر پای مادرم نقش پدری را بازی کردید که در گیر و دار مسائل خانواده و مشکلات مالی فرزندانش است. در «مدینه» پیرمرد مال باخته، در پشت بام تهران مرد مستبد و در زیر پای مادر مرد مهربانی که برای خانواده اش هر کاری می کند. چقدر تلاش کردید این سه نقش با وجود شباهت هایی که به هم دارند تکرار نشوند؟

ببینید شخصیت هایی که سعید نعمت الله می نویسند به نوعی می توان گفت هزارتو و پیچیده هستند. هیچ وقت آنها را سیاه و سفید صرف نمی بیند. به همین دلیل این موضوع برای بازیگر فرصت به وجود می آورد که اگر توانایی دارد، از همه آنها استفاده کند. به همین دلیل کار خوب پیش می رود.

یکی از نقدهای اصلی که به سریال «زیر پای مادر» است، شیوه دیالوگ گویی ها است. این دیالوگ های سنگین شاید از زبان شما برای کاراکتر بیژن که از قدیم می آید، قابل درک باشد اما شنیدنش از زبان جوانان کم سن و سال یا افرادی با موقعیت اجتماعی پایین تر یک مقدار دور از ذهن است. شما این مسئله را قبول دارید؟

ببینید قرار نیست که یک نویسنده رئالیست دنباله روی پدیده هایی باشد که به زمان الصاق شده. تلویزیون ما مبلغ خوبی نیست یا بهتر بگویم مبلغ ملی نیست. نسل جوان مخصوصا آن دسته ای که بالای شهر زندگی می کنند، ادبیات فارسی را خدشه پذیر کرده اند.

نعمت الله درواقع یک رسالتی در برابر ادبیات نمایشی خودش قرار می دهد. او کشور و زبان مسلط بر مردم زحمتکش را می بیند. به هر حال باید بین ادبیات یک دارم نویس متعهد یا دیگر نویسنده ها به خصوص نویسنده های کارهای طنز به درد نخوری که به خورد مردم داده می شود تفاوت وجود داشته باشد. باید این را مدنظر داشت که دنیای شعر ادبیات ایرانی ها فقط در تجریش به بالا خلاصه نشده است و بسیار عمیق تر و گسترده تر است.

نقد دیگری این است که به طرز عجیبی شخصیت ها با هم در جنگ هستند و در بخش های زیادی سر یکدیگر داد می زنند. به نظر شما اگر همین دیالوگ ها با زبان آرام تری بیان می شد تاثیر بیشتری نداشت؟ مخصوصا که الان «زیر پای مادر» حکم یک کار مناسبتی رمضان را دارد.

این سریال قرار نبود جزو سریال های مناسبتی تلویزیون باشد اما به دلیل خالی بودن کنداکتور آن را به این زمان منتقل کردند. از طرفی مگر اجتماع ما غیر از این است؟ در خانه شما همه عاشقند اصلا از این خبرها نیست. همه در جامعه امروز ایران در حال دعوا هستند.

سال هاست که در شرایط بهنجار زندگی نمی کنیم و راه دیگری نمانده جز این که به هم حرف های رکیک بزنیم و اخلاق اجتماعی را مورد ضرب قرار بدهیم. اتفاقا حرف سعید نعمت الله هم همین است. از طرفی بیخودی هم نمی شود داد سخن راند که مردم شما همه خوشبختید و خوشحال، همتا ندارید و... من نظر شما را می پذیرم، ما در این کار به همدیگر پرخاش می کنیم اما پرخاش کردن ما علت نیست، معلول است.

در عکس هایی که از پشت صحنه سریال «زیر پای مادر» منتشر شده، به نظر می رسد سعید نعمت الله همپای کارگردان پشت صحنه حضور دارد و فعالیت می کند. به نظر شما این سریال را باید کار نعمت الله دانست یا توفیقی؟

به نظر من باید این سریال را کار همه گروه بدانیم. از گروه کارگردانی تا آبدارچی که چایی جلو من می گذاشت. رفاقت حرف اصلی این کار است. بهرنگ کارهای تکنیکی را بیشتر می دانست و سعید کشف روابط و ایجاد اتمسفر را از کار در می آورد.