دفاع «سیمین» از فرهنگ ایران

افتخار كمي نيست كه يك بازيگر ايراني در رسانه ملي فرانسه در يك برنامه پربيننده حضور پيدا كند و نه‌تنها از سينما و كشورش دفاع كند كه تمام حرف‌هايش را نيز به زبان فرانسوي بيان كند، آن‌چنان كه خود مجري تلويزيون فرانسه، از اين اتفاق متعجب شود!

اين‌ها گوشه‌اي از صحبت‌هاي ليلا حاتمي در تلويزيون فرانسه است: «در كنار مادرم كه بازيگري مشهور بود، بازيگري را شروع كردم. پدرم كارگردان بود و در كودكي سر صحنه فيلم‌هاي او مي‌رفتم. مادرم بعد از ازدواج، جز با پدرم با فيلمساز ديگري كار نكرد البته پس از انقلاب، از پرداختن به حرفه‌اش منع شد! من هم به آوازه و اعتبار پدرم تكيه كردم؛ اما نمي‌خواستم از حمايتش سوءاستفاده كنم ‌و ديگر نمي‌توانستم هر نقشي را بازي كنم. قبل از انقلاب در ايران مدارس فرانسوي وجود داشت. پس از آن، اين زبان را به طور خصوصي فراگرفتم. بعد از ديپلم، عازم لوزان و وارد دانشكده پلي‌تكنيك شدم؛ اما دانشگاه را به پايان نرساندم و به كار ديگري مشغول شدم.

فيلم «جدايي نادر از سيمين»، ‌شرايط دشوار انسان را به ذهن مي‌آورد. بله؛ ما همه مرتكب خطا مي‌شويم. هميشه بين طبقه متوسط و طبقه ضعيف‌تر كه بايد براي طبقه اول كار كنند، درگيري و كشمكش وجود داشته. با اينكه بين اين ۲ قشر تفاوت‌هاي بزرگي وجود ندارد، اما هميشه اين جنگ برقرار بوده.‌ فكر مي‌كنم اولين‌بار است كه در فيلمي به اين شكل به آن پرداخته شده. براي اين فيلم، اصغر فرهادي با من تماس گرفت‌، اما هنوز نمي‌دانست كدام نقش را برايم در نظر بگيرد. از آنجا كه اين دومين‌بار بود كه فرهادي بعد از «درباره الي...» به من پيشنهاد مي‌داد (‌كه نتوانسته بودم در آن حضور داشته باشم)، مي‌خواستم براي از ياد بردن آن تجربه كه از دست داده بودم، با او همكاري كنم؛ فارغ از اين‌كه نقش هر چه باشد. مي‌دانستم ‌مي‌توانم به او اعتماد كنم.

برايم جالب بود كه براي اولين‌بار نقش يك زن قاطع و مصمم را ايفا كنم چون معمولا شخصيت‌هايي بسيار ساده، معصوم و آسيب‌پذير را بازي مي‌كنم. فرهادي با هوش بالايي كه دارد، ترجيح داد ايفاي اين كاراكتر قوي را به من بسپارد. اولين‌بار بود كه نقش يك زن سرد و بي‌تفاوت را بازي مي‌كردم؛ نقشي كه خيلي از مردم فاصله داشت. ايران كشوري است كه به غناي ادبي و شعري مشهور است. قرن‌هاست ‌ايرانيان به ادبيات و شعرشان ‌كه بسيار استعاري است‌ افتخار مي‌كنند. سينما همه اين عناصر را در خود دارد. فكر مي‌كنم سينماگران به خوبي توانسته‌اند اين راهكار را براي بيان حرف‌هاي‌شان به كار ببرند.»