شمقدری و فیلم های اکران نشده

روزنامه تماشا: جواد شمقدری دوره مدیریتش را به عنوان رئیس سازمان سینمایی کشور، با یک شعار اساسی شروع کرد. او و معاونانش در مدت مدیریت شان بارها اعلام کردند که هیچ فیلم توقیفی وجود ندارد و همه آثار می توانند با اصلاح، مجوز نمایش بگیرند. در همان ابتدای شروع کار این گروه بود که فیلم «به رنگ ارغوان» در جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و بعد از آن اکران عمومی شد.

اما عمده زمان حضور شمقدری و دوستانش به درگیری با سینماگران گذشت. احتمالا این روزهای آخری است که جواد شمقدری به عنوان رئیس سازمان سینمایی کشور فعالیت می کند. اما برخلاف شعار روز اولش، پرونده اش پر است از فیلم هایی که توفیق اکران نداشتند.

«پاداش» و «خیابان های آرام»

آخرین فیلمی که از کمال تبریزی به اکران عمومی درآمد «همیشه پای یک زن در میان است» بود. او یکی از کارگردانانی است که هیچ کدام از فیلم هایش در دوره مدیریت شمقدری به اکران درنیامد و در این مدت دو فیلم «پاداش» و «خیابان های آرام» را ساخت. «پاداش» فیلمی بود که خبر توقیف آن را وزیر ارشاد شخصا اعلام کرد. او دی ماه سال ۸۸ در مورد این فیلم گفت: «فیلم هایی که با خط قرمز و معیارهای اسلامی و ایرانی همخوانی ندارند؛ قابلیت نمایش ندارند و بنابراین توقیف می شوند.»


این درحالی است که مسئولان سینمایی بارها تاکید کرده بودند که هیچ فیلم توقیفی وجود ندارد و همه آثار می توانند با اصلاحات لازم اکران شوند. سید علیرضا سجادپور در زمانی که مسئولیت اداره نظارت و ارزشیابی معاونت سینمایی را برعهده داشت، درباره این فیلم گفته بود که راهی برای اصلاحش نیست و بخش هایی از آن نیاز به فیلمبرداری مجدد دارد. «پاداش» داستان یکی از مدیران میانی دولت است که به ماموریت های خارجی متعدد می رود تا اینکه در یکی از سفرها ... بعد از «پاداش» کمال تبریزی سراغ ساخت فیلم «خیابان های آرام» رفت.

این فیلم بارها تا مرز اکران عمومی هم رفت و حتی تاریخ نمایشش هم مشخص شد، اما هیچ وقت به روی پرده سینما نرفت. «خیابان های آرام» در لایه های مختلف خود به برخی از حوادث بعد از انتخابات سال ۸۸ با شیوه ای طنز پرداخته است. با این حساب کمال تبریزی دو فیلم در گنجه وزارت ارشاد دارد و این روزها در انتظار جواب نهایی برای ساخت «قبر دو طبقه» است.


گزارش یک جشن

به نظر می رسد در میان تمام فیلم هایی که در دوران مدیریت شمقدری در وزارت ارشاد به اکران درنیامده است، «گزارش یک جشن» ابراهیمی حاتمی کیا یک مورد کاملا خاص باشد چرا که فیلم بعد از آنکه با اصلاحیه هایی مواجه شد و نتوانست روی پرده بیاید، توسط وزارت ارشاد خریداری شد.


در همان زمان جواد شمقدری در گفت و گوهای خبری اش در مورد خریداری این فیلم توسط ارشاد گفت: «که این فیلم خریداری شد تا حاتمی کیا با فراغ بال ساخت فیلم «چ» را در دست بگیرد.» دلیل دوم شمقدری هم کمک به تهیه کننده خصوصی آن بود. این فیلم یک داستان اجتماعی با تمی سیاسی را روایت می کنند. به نظر می رسد سازمان سینمایی اکران این فیلم را به مدیر بعدی اش سپرده باشد.


قصه ها

فیلم «قصه ها» آخرین اثر ساخته شده توسط رخشان بنی اعتمادی است که پروانه نمایش ویدئویی دریافت کرد و با وجود تبدیل شدن به نسخه سینمایی پروانه نمایش گسترده نگرفته است و گفته می شود پروانه نمایشی گرفته که فقط می تواند در جمع های محدود اکران شود! این فیلم سال ۹۰ ساخته شده است.


زادبوم

«زادبوم» همه در میان فیلم های اکران نشده، وضعیت ویژه ای دارد؛ چرا که این فیلم توانسته بود در بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر (در دوره وزارت محمد حسین صفار هرندی در دولت نهم) تندیس سیمرغ بخش نگاه ملی جشنواره را هم به دست بیاورد. اگرچه در دولت دهم و در زمان مدیریت سید محمد حسینی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بخشی از فیلم های توقیف شده مانند «به رنگ ارغوان» توانستند امکان اکران پیدا کنند اما مشکل «زادبوم» حل نشد.

می خواستند مثل کارمند بهشان خدمت رسانی کنیم

ابوالحسن داوودی در مورد وضعیت کلی زادبوم می گوید: «هیچ وقت دلیل ممیزی این فیلم مشخص نشد. با این فیلم یک رفتار مغرضانه و حقیرانه ای کردند و من هیچ وقت در شأن خودم ندیدم که پشت در اتاق این آقایون بروم و با آنها وارد مذاکره شوم چرا که گمان می کنم آنها شایسته عنوان مدیریتی نبودند. من علاقه ای نداشتم با مذاکره کردن در مورد «زادبوم» حس جاه طلبی آنها را ارضا کنم. آنها برخلاف تمام شعارهایی که در ابتدا به سینماگران دادند هیچ کاری انجام ندادند. تنها به دروغ شرایطی را مطرح کردند. بسیاری از دوستان در همان زمان تلاش کردند که این فیلم به اکران عمومی دربیاید. من آن موقع به حمید فرخ نژاد که در آن زمان رئیس مجمع فیلمسازان بود. در مورد این فیلم اختیار تام دادم که با مسئولان وارد بحث شود اما صحبت این نبود، صحبت اصلی این بود که فیلمسازان، درست مانند یک کارمند به آقایان خدمت رسانی کنند تا بلکه مشکل آنها حل شود اما خوشبختانه ما در عرض این سی سال، متوجه شده ایم که با هر فردی به اندازه خودش صحبت کنیم. در تمام مدتی که فیلم «زادبوم» در توقیف بود، من مشغول فیلمنامه نویسی بودم. سه فیلمنامه نوشتم. آخرین فیلمنامه ای را که نوشته ام با فرید مصطفوی کار کردم و در انتظار شرایط بهترین هستم تا کار را شروع کنیم.»


دیگران

فیلم های زیادی در این لیست حضور دارند؛ مثلا «یک خانواده محترم» مسعود بخشی که یکی از پرحاشیه ترین فیلم های سینمایی سال گذشته بود. فیلم با سرمایه گذاری سیما فیلم و یک شرکت فرانسوی ساخته شد و آنطور که گفته می شود بدون رضایت سرمایه گذار ایرانی از نسخه نهایی به جشنواره «کن» رفت.

فیلم بعدی «فرزند صبح» بهروز افخمی است. این فیلم بعد از هفت سال کار در جشنواره سال ۸۹ به نمایش درآمد اما با واکنش هایی که بعد از نمایش های محدود مواجه شد، اکران آن بعید به نظر می رسد. به گفته تهیه کننده و کارگردان، فیلم نیاز به اصلاحات و برخی اقدامات فنی دارد.

یکی دیگر از فیلم های در صف انتظار، «زمهریر» به کارگردانی علی روبین تن است. «زمهریر» در بیست و هشتمین جشنواره فجر (نخستین جشنواره تحت مدیریت تیم جواد شمقدری) برای نخستین بار روی پرده رفت و گویا صحنه های این فیلم که گفته می شود مضامینی مرتبط با «نگاه غیراخلاقی به دفاع مقدس و توهین به شهدا» داشته است، باعث شده است که «زمهریر» فعلا به نمایش درنیاید.

محمد مهدی عسگرپور کارگردان فیلم «هفت و پنج دقیقه»، هم در دسته کارگردانانی قرار گرفته که فلم او به اکران عمومی نرسیده است. «صد سال به این سال ها» سامان مقدم هم یکی دیگر از فیلم هایی است که از اکران جا مانده. ساخت این فیلم مربوط به دوره قبلی معاونت سینمایی است. «نیلوفر» به کارگردانی سبینه الجمایل فیلم دیگری است که به اکران عمومی نرسیده است.

«پریناز» بهرام بهرامیان از فیلم هایی است که ممیزی زیاد آن باعث شد حتی از ورودش به جشنواره فیلم فجر هم جلوگیری شود. «آسمان محبوب» داریوش مهرجویی و «خانه پدری» کیانوش عیاری دو فیلم دیگری هستند که از اکران عمومی جا مانده اند.