آلبوم جدید گروه «آناتما»؛ غیرقابل پیش بینی اما آشنا

ماهنامه تجربه - پاتریک آرمسترانگ، ترجمه مارال مقدم: اگر چیزی باشد که بتواند آناتما (Anathema) را از دیگر گروه های پراگرسیو راکی که امروزه فعالیت می کنند متمایز کند، تنوع کاری آن ها است. سخت است بتوانید گروهی را پیدا کنید که تصمیم بگیرند صدایشان را به طور مرتب تغییر دهند؛ به شدت و با موفقیتی که آناتما در تمامی این سال ها و از آلبومی به آلبوم دیگر انجام داده است. آن ها کارشان را در اوایل دهه ۹۰ و با سبک دوم متال (doom metal) شروع کردند. گروه طی این ۲۰ سال به تدریج صدای خود را به سمت صدای پراگرسیو راک اتمسفریکی که امروزه آن ها را به این سبک می شناسیم تغییر داده است.

آن ها در آلبوم ویر هیِر بیکاز ویر هیِر (We're Here Bacause We're Here) که یکی از شاهکارهایشان محسوب می شود در این سبک از موسیقی، به زیبایی اوج می گیرند. سال های پس از انتشار این آلبوم سال هایی بودند که دوره آهسته تری را برای موسیقی این گروه رقم زدند: با این که آلبوم های وِدِر سیستمز (Weather Systems) و دیستَنت سَتِلایتس (Distant Satellites)، در سبک خودشان آلبوم های پرقدرتی بودند تنها طنینی از آلبومویر هیر بیکاز ویر هیر بودند، تا این که قدم هایی در جهتی جدید باشند. اگرچه آخرین چهار قطعه آلبوم دیستنت ستلایتس به چیزی جدید اشاره داشت؛ چیزی بیشتر تجربی، با حالتی الکترونیک که آلبوم را به شکلی غیرمنتظره به پایان رساند.

همان طور که معلوم شد، آن لحظات نهایی در آلبوم دیستنت ستلایتس به مسیری که آناتما در آلبوم بعدی خود دنبال می کرد اشاره داشت؛ قطعه کوچکی از پازل های پیچیده موسیقی که در نهایت به دِ آپتیمیست (The Optimist) تبدیل شد. دِ آپتیمیست به آسانی یکی از تجربی ترین و غیرقابل پیش بینی ترین آلبوم های این گروه بعد از آلبوم اِ نَچورال دیزَستِر (A Natural Disaster) در سال 2003 است. تقریبا همه قطعات این آلبوم چهره دیگری از موسیقیشان را رو می کند و درست مانند دیگر آلبوم هایشان که بیشتر تجربی بودند، یعنی ا نچورال دیزستر و آلترنیتیو 4 (Alternative 4)، این چهره های مختلف با هم جمع می شوند تا کلیتی به شدت جذاب و منسجم بسازند.

بنا به گفته گروه، این آلبوم در ادامه کانسپت آلبوم اِ فاین دِی تو اِگزیت (A Fine Day to Exit) منتشر شده در سال 2001 است. این تداوم در موسیقی آلبوم کاملا مشخص است. بهترین لحظات این البوم غالبا حامل ویژگی های موسیقایی آلبوم ا فاین دی تو اگزیت است که عناصر جدید و تازه ای به آن اضافه شده است. برای نمونه، پس از آغاز مبهم و مغشوش قطعه اول، اولین قطعه واقعی، لیوینگ ایت بیهایند (Leaving It Behind)، دقیقا مانند یکی از قطعات پرتکاپوتر آلبوم ا فاین دی تواگزیت صدا می دهد. گیتارهای درهم و برهم و خوانندگی های پرانرژی به زیبایی با پرکاشن های الکترونیکی ترکیب شده اند و آهنگی را به وجود آورده اند که حس واقعی ضرورت را به شنونده القا می کند.

در این میان، صدای قطعه غمگین، مالیخولیایی و مینیمال اسپرینگفیلد (Spring field) با لحظات تاریک تر آلبوم ا فاین دی تواگزیت و ودر سیستمز برابری می کند. از طرفی ترکیب چرخشی و خواب آور آکوردهای تکرارشونده پیانو با صدای پرطنینی خواننده و کوبه های قبایل، فضایی آن جهانی و شگفت انگیز را برای قطعه وایلدفایرز (Wild fires) به ارمغان می آورد. قطعه کلوز یور آیز (Close Your Eyes) شاهکاری غیرمنتظره است که با پیانویی ترسناک و شوم و صدای فراموش نشدنی لی داگلِس (Lee Douglas) آغاز می شود و در نیمه دوم به تمپوهای جزمانند بسیار زیبایی می رسد. با این که قطعه کَنت لِت لگو (Can't Let Go) لزوما یکی از قطعات برجسته این آلبوم نیست برای ضرب های بالا و هارمونی های غیرقابل پیش بینی اش مورد توجه قرار می گیرد.

قطعه گوستس (Ghosts) نیز برای تنظیمات زهی ها و ساختار جالبش یکی دیگر از قطعات قابل توجه این آلبوم است. اگرچه همه این قطعات از یکدیگر متفاوت هستند در تکمیل و تقابل همدیگر بسیار موثر عمل می کنند و به آلبوم تنوعی عالی و اسنجامی پرقدرت می دهند. البته در آلبوم آپتیمیست با وجود ساختار موسیقایی قوی چندین ترک کوچک وجود دارد. یکی از بزرگ ترین نقاط ضعف آلبوم کشیدگی در سه قطعه اِندلِس وِیز (Endless Ways)، د آپتیمیست و سَن فرانسیسکو (San Francisco) است. با این که هر یکی از این قطعا در مسیری که می روند، ترکیب بندی سفت و سختی دارند و تنوع فوق العاده صوتیشان در کنار گیتارهای خلاقانه و نویی قرار گرفته است با تم های بسیار شبیهشان عملا یکدیگر را خراب کرده اند. این ضعف را به وضوح می توان با گوش دادن به آغاز هر یک از این قطعات متوجه شد؛ با این که بافت های ملودیک آغازین قطعات کمی با یکدیگر متفاوت هستند در کل بسیار به هم شبیه بوده و قرارگرفتن شان در کنار یکدیگر به شکلی که در این آلبوم می بینیم کار درستی نبوده است.

انگار یک قطعه را سه بار پشت سر هم باید شنید که مزه بسیار بدی را در دهان شنونده در همان ابتدای کار می گذارد. بهتر بود که گروه این سه قطعه را در میان دیگر قطعات آلبوم پخش می کرد و آن ها را در کنار یکدیگر قرار نمی داد و یا این که تنها یکی از آن ها را انتخاب و باقی را از آلبوم حذف می کرد. تنوع و غیرقابل پیش بینی بودن چیزی است که بقیه آلبوم را پرقدرت پیش می برد. بنابراین سخت است متوجه شویم چرا گروه خواسته تا سه قطعه با صدای مشابه را این گونه در کنار یکدیگر قرار دهد. مشکل کوچک دیگری که در آلبوم وجود دارد، قطعه پایانی آن، بَک تو دِ استارت (Back to the Start) است. البته نه این که آهنگ بدی باشد اما با موسیقی راک آلترناتیو ساده و هم سرایی سرودمانند پایانش بیشتر برای فضای استادیوم مناسب است تا نقطه پایانی بر آلبوم.

به نظر کم ناشیانه می آید که در پایان آلبومی شبانه و رمزآلود که قطعات بسیار تاریکی چون کلوز یور آیز و وایلد فایرز دارد لحن آلبوم دچار تغییر ناگهانی و گیج کننده شود. در رابطه با قطعاتی که آن ها را قطعات مشکل‌دار نامیدیم هیچ چیز اشتباهی وجود ندارد. آن ها تنها زمانی اشتباهی خوانده می شوند که در جای نادرستی استفاده شده اند، وگرنه به صورت منفرد به بهترین شکل ممکن ساخته شده اند. آن ها تنها زمانی که در فهرست آهنگ ها قرار می گیرند در جریان و اثربخشی کلی آلبوم تداخل ایجاد می کنند و البته قطعه بک تو د استارت نیز می توانست برای آلبومی دیگر، بهترین گزینه پایانی باشد. آناتما با وجود تمام تغییرات شدیدش در طول سال ها همچنان یکی از برترین های جهان است؛ آلبوم هایشان هیچ چیزی کمتر از بهترین دریافت نمی کند و د آپتیمیست نیز از این قاعده مستثنی نیست.

الهام گرفتن از ا فاین دی تو اگزیت، ا نچورال دیزستر و ترکیب ایده هایی از این آلبوم ها با صداهایی از متریال های منحصر به فرد و جذاب شد. د آپتیمیست متنوع ترین کار آناتما در این 15 سال است. این تنوع و گوناگونی به آن ها این قدرت را می دهد تا بتوانند امکانات موسیقایی مختلف را برای تولیدات آینده کشف و استفاده کنند، هم چنان که از نقطه اوجشان در آلبوم ویر هیر بیکاز ویر هیر دورتر می شوند. د آپتیمیست شاهکار نیست اما دوره ای جدید را در فعالیت حرفه ای آناتما نشان می دهد. تجربه گرایی و غیرقابل پیش بینی بودن چیزی بود که در کارهای اخیر آناتما دیده نمی شد و طرفدارانشان دلتنگش بودند. به هر حال این آلبوم جدید، گروه را به سمت آینده ای قابل پیش بینی جلو می برد و دوباره آن ها را به یکی از درخشان ترین، نوآورترین و متنوع ترین گروه های تاریخ موسیقی تبدیل می کند.