زنان ایران و ۹ دوره حضور در بازی‌های المپیک

روزنامه شرق: پیشینه ورزش زنان ایران از حیث شرکت در بازی‌های المپیک به گستردگی مردان نیست. از مجموع ۱۶ دوره‌ای که کاروان ورزشی ایران در این باز‌ی‌ها شرکت داشته، سهم بانوان ورزشکار کشور از اعزام به میدان المپیک تاکنون هشت دوره بوده است و حالا در آستانه نهمین حضور خود در بزرگ‌ترین رویداد ورزشی دنیا قرار دارند. اولین تجربه المپیکی بانوان ورزشکار ایرانی به بازی‌های ۱۹۶۴ توکیو بر‌می‌گردد؛ درست هم‌زمان با پنجمین دوره‌ای که کاروان ورزشی ایران در المپیک حاضر شد.

ژانت کهن‌صدق و سیمین صفامهر در دوی صد متر، نازی بیات‌ماکو در پرش ارتفاع و ژولیت گبرگیان در پرتاب وزنه و دیسک و جمیله سروری در ژیمناستیک، المپین‌های ایران در این بازی‌ها بودند که در آن مقطع نتوانستند نتیجه درخور توجهی کسب کنند، تمامی این نفرات یا از دور رقابت‌ها حذف شدند یا اینکه در گروه خود عنوان آخر را به دست آوردند.

نتایج توکیو باعث شد سازمان تربیت بدنی وقت در دو دوره بعد المپیک از اعزام زنان به این بازی‌ها خودداری کند، اما موفقیت این زنان در بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ تهران، مسئولان را مجاب کرد تا حداقل برای المپیک مونترال ۱۹۷۶ نیم‌نگاهی به اعزام بانوان داشته باشند. در این بازی‌ها، قرعه به نام تیم پرستاره شمشیربازی فلوره افتاد که در بازی‌های آسیایی عنوان قهرمانی را از آن خود کرده بود. این تیم نیز نتوانست در مونترال کاری از پیش ببرد.
بعد از آن و با آغاز انقلاب 20 سال طول کشید تا دوباره حضور زنان در بازی‌های المپیک از سر گرفته شود. لیدا فریمان اولین نماینده ورزش زنان در المپیک 1996 آتلانتا بود که با سهمیه وایلد‌کارت (سهمیه آزاد) در رشته تیراندازی (تفنگ بادی 10 متر) در این بازی‌ها شرکت کرد و چهل‌و‌هفتم شد.

ورزش زنان که با روی کار آمدن انقلاب برای شرکت در میادین بین‌المللی با محدودیت‌های نوع پوشش مواجه بود، به ناچار در المپیک‌های بعدی نیز باید حضور کم‌رنگی را تجربه می‌کرد؛ بنابراین چاره‌ای نبود جز اینکه نماینده زنان کشورمان در المپیک‌های 2000 سیدنی و 2004 آتن بار دیگر ملی‌پوشان تیرانداز باشند که ممانعتی برای نوع پوشش در مسابقه نداشتند.

منیژه کاظمی و نسیم حسن‌پور، المپین‌هایی بودند که هر دو با سهمیه آزاد به این بازی‌ها اعزام شدند و به ترتیب رده‌های چهل‌و‌‌سوم و بیست‌و‌هشتم را کسب کردند. از المپیک 2008 پکن به بعد شرایط برای شرکت بانوان در بازی‌های المپیک بهتر شد و در واقع فدراسیون‌های جهانی فرصتی را برای زنان محجبه به وجود آوردند تا بتوانند با پوشش کامل در المپیک حاضر شوند. بدون تردید این فرصت را باید مدیون فدراسیون اسلامی ورزش زنان بود که با راه‌ندازی بازی‌های کشورهای اسلامی، کمک زیادی به تغییر نگرش سران ورزش دنیا کرد.

در المپیک 2008 پکن، بانوان ورزشکار ایرانی با کسب سهمیه از درون رقابت‌های انتخابی، جواز حضور در این بازی‌ها را به دست آوردند. نجمه آبتین (تیروکمان)، هما حسینی (قایقرانی) و سارا خوش‌جمال‌فکری (تکواندو) سه المپین ایران در این دوره بودند که هر سه از گردونه مسابقات کنار رفتند. رفته‌رفته با رشد قابل ملاحظه ورزش زنان در عرصه بین‌المللی، تعداد المپین‌های زن در المپیک 2012 لندن به هشت نفر رسید که همه نگاه‌ها را متوجه خود کرد.

الهه احمدی و مه‌لقا جام‌بزرگ (تیراندازی)‌، ندا شهسواری (تنیس روی میز)، سوسن حاجی‌پور (تکواندو)، زهرا دهقان (تیروکمان)، سولماز عباسی و آرزو حکیمی (قایقرانی) و لیلا رجبی (پرتاب وزنه) المپیکی‌های حاضر در کاروان لندن بودند.

المپیک لندن یکی از موفق‌ترین دوره‌ها برای بانوان ایرانی بود؛ اگر‌چه به لحاظ کسب مدال موفقیتی برای کاروان نداشت، اما شاهد بازی‌های خوبی از این ورزشکاران بودیم که تا آن زمان در تاریخ ورزش کشور بی‌سابقه بود. الهه احمدی شعله امید را در دل بانوان ورزشکار ایرانی روشن کرد و به مرحله فینال مسابقات راه یافت. او با کسب جایگاه ششم، یکی از مهم‌ترین اتفاقات ورزش زنان ایران را رقم زد؛ اتفاقی که در تاریخ تیراندازی بی‌سابقه بود و مردان هم موفق به کسب آن نشده بودند. المپیک 2016 ریودوژاینرو اوج درخشش بانوان ورزشکار ایرانی در این میدان حساس بود؛ جایی که علاوه بر شکسته‌شدن تعداد سهمیه‌ها، اولین مدال تاریخ ورزش زنان کشور در المپیک نیز کسب شد.

در این دوره 9 سهمیه توسط لیلا رجبی (پرتاب وزنه)، کیمیا علیزاده (تکواندو)، الهه احمدی، نجمه خدمتی، گلنوش سبقت‌الهی و مه‌لقا جام‌بزرگ (تیراندازی‌)، ندا شهسواری (تنیس روی میز)، زهرا نعمتی (تیروکمان) و مهسا جاور (قایقرانی) به دست آمد و علیزاده با کسب مدال برنز، زنان ایرانی را به دنیا معرفی کرد.

حالا اما بازی‌های المپیک 2020 توکیو فرا‌رسیده است؛ المپیکی متفاوت‌‌تر از تمام ادوار که می‌خواهد زیر سایه کرونا برگزار شود. زنان ورزشکار ایرانی با وجود همه تبعات منفی و محدودیت‌هایی که این ویروس منحوس برای آنها به وجود آورد، توانستند 10 سهمیه کسب کنند و رکورد المپیک 2016 ریو را بشکنند. البته باید به این نکته اشاره کرد که یکی از 10 سهمیه این دوره، سهمیه اعطایی یا همان وایلد‌کارت قدیم به حساب می‌آید و از دید برخی کارشناسان جزء سهمیه‌های رسمی به حساب نمی‌آید. با‌این‌حال، باید همین هدیه اعطایی را هم به فال نیک گرفت به امید حضوری پررنگ‌تر در دوره‌های بعدی.

نجمه خدمتی، آرمینا صادقیان، فاطمه کرم‌زاده و هانیه رستمیان نفراتی هستند که در رشته تیراندازی صاحب ورودی شدند. بعد از تیم‌های کشتی آزاد و فرنگی این تیراندازان هستند که بالاترین آمار سهمیه در رشته‌های انفرادی را از آن خود کرده‌اند. حمیده عباسعلی و سارا بهمنیار، نماینده‌های ایران در رشته کاراته‌اند؛ رشته‌ای که تنها برای المپیک توکیو به جمع بازی‌ها اضافه شده و یکی از نقطه‌های قوت کاروان ورزش کشور است.

عباسعلی، دختر پرافتخار کاراته کشور، با قرار‌گرفتن در جایگاه دوم رنکینگ المپیکی، یکی از امیدهای اصلی کسب مدال در توکیو 2020 است.

یکی دیگر از سهمیه‌های ارزشمند کاروان ستارگان ایران‌زمین را ثریا آقایی در بدمینتون به دست آورده است. او بعد از 13 سال، به‌عنوان دومین المپین تاریخ بدمینتون ایران توانست در این رشته به ورودی المپیک برسد. نازنین ملایی و ناهید کیانی نیز به ترتیب در رشته‌های قایقرانی و تکواندو جواز صعود به توکیو را گرفتند. در نهایت تک‌سهمیه اعطایی هم به فرزانه فصیحی در دوی صد متر رسید.