ای «تیتر» تو خریداری نداری!

روزنامه هفت صبح: «ای تیم تو خریداری نداری»، «ماه درخشان»، «بنیادکار ناکار شد»، «درخشیش»، «آقای آسیا کیه؟»، «فتح الله زاده: قلعه نویی گفت بیا با هم آلبالوپلو بزنیم!» و ... اینها تیترهای آشنای روزنامه های ورزشی هستند که مدت هاست تلاش می کنند مخاطب ها را به سمت خود جلب کنند و روز به روز هم به تعداد این سبک تیترها اضافه می شود. البته تیترهای از این دست در برخی روزنامه های مشهور خارجی نیز دزده می شود اما با این تفاوت که به نظر می رسد در روزنامه های ایرانی، آش به اندازه ای شور شده که ورزشی ها برای کوچکترین رخداد و اتفاقی، به سمت استفاده از این تیترها یا صفحه های شلوغ می روند.

دلیل این اتفاق چیست؟ آیا اشتیاق مخاطب های ورزشی باعث شده این روزنهامه ها تا این حد به استفاده از این تیترهای غیرمعمول کشیده شوند؟ البته از یکسو برخی کارشناس های مطبوعاتی اعتقاد دارند که دایره محدود لغات و واژه ها در ورزش باعث شده تیترزنی در این روزنامه ها با کلیشه های زیادی روبرو شود. به همین دلیل تلاش می کنند با استفاده از تیترهای غیرمعمول خود را از محدوده کلیشه ها خارج کنند.

از سوی دیگر برخی برخی از کارشناس های مطبوعاتی هم این روند را اشتباه می دانند و معتقد هستند چنین سبک تیترزنی هایی مخصوص وقایع و اتفاقات خاص هستند و نیاز نیست برای هر رخداد کوچکی از ترفند «بازی با واژه» استفاده شود و این کار موجب کاهش جذابیت آن خواهد شد.

اگر جزو خوانندگان روزنامه های ورزشی باشید حتما در چند هفته اخیر مشاهده کرده اید که این روند با شدت بیشتری ادامه پیدا کرده و بازی با لغت هایی مانند درخشان، بنیادکار، یوزپلنگ، زلزله و ... به وفور در صفحه اول روزنامه های ورزشی دیده می شود.

به همین بهانه هفت صبح تصمیم گرفت این موضوع را مورد بررسی قرار دهد و در گفتگو با کارشناسان معتبر مطبوعاتی دلایل این اتفاق را مورد بررسی قرار داد.

واژه های کاربردی در ورزش کم داریم

پژمان راهبر، روزنامه نگار ورزشی در گفتگو با هفت صبح درباره این سبک تیترزنی روزنامه های ورزشی گفت: «تیتر زدن در روزنامه ها یک کار ذوقی است و به یک نگاه ذهنی قوی احتیاج دارد. برای همین آدم هایی که قادر به این کار هستند چه در ایران و چه در دنیا محدودند. تیترزنی، تنها بخشی است که برایش در روزنامه ها شورا تشکیل می دهند چون صفحه اول روزنامه محصولی از تیتر و عکس است و جذابیت همین دو موضوع خواننده را به سمت خرید یک روزنامه می کشاند. در اینجا ذهن سردبیر و تسلط او به جغرافیای کارش است که می تواند از یک گزارش، تیتر خوب و جذاب تولید کند. البته همانطور که گفتم این دسته از افراد بسیار معدود هستند.»

او ادامه داد: «روزنامه های ورزشی هم از این قاعده مستثنا نیستند و سردبیر روزنامههای ورزشی هم باید برای جذاب کردن صفحه اول شان با زدن تیترهای متفاوت آن را جذاب کنند. در صورتی که مشکل بزرگ آنها این است که کلمه های کاربردی در ورزش و بخصوص در فوتبال محدود است. واژه هایی مانند گل، برد، باخت، پیروزی، آفساید، اخراج و ... در هر بازی و مسابقه ای تکرار می شود. به همین دلیل روزنامه های ورزشی از طریق بازی با کلمات و وازه ها سعی در متفاوت کردن تیترهای خود دارند.»

این روزنامه نگار ورزشی اشاره ای هم به روزنامه های دنیا می کند و می گوید: «روزنامه های ورزشی خارجی به خصوص انگلیسی ها از این سبک بازی با کلمات زیاد استفاده می کنند و اصلا از تیترسازی در روزنامه به عنوان یک سبک یاد می شود. به عنوان مثال از واژه هایی استفاده می کنند که از نظر آوایی به هم بیایند یا یک وازه در آن جمله چند معنا بدهد یا دو و چند واژه را به شکل معناداری با هم تلفیق می کنند. البته برای انجام چنین کاری نیاز است تسلط بالایی به ادبیات و کلمات داشته باشیم. در روزنامه های داخلی هم با چنین تیترهایی زیاد روبرو می شویم. با اینحال متاسفانه در ایران به ندرت تیتری می بینیم که با این سبک، خوب از آب دربیاید.»

تیترهای تکراری و قابل پیش بینی

شهرام فرهنگی، روزنامه نگار نیز درباره این سبک تیترزنی روزامه های ورزشی که در این چند وقت اخیر بر میزان آن افزوده شده است به هفت صبح گفت: «این سبک تیترزنی ها یک زمانی جذاب بود و باعث می شدمخاطب ها به سمت آنها کشیده شوند. آن هم زمانی بود که اکثر روزنامه ها به صورت خشک و رسمی کار می کردند و از تیترهای معمول برای صفحه یک خود بهره می بردند. در آن زمان انجام چنین کاری باعث می شد که خواننده ها برایشان جالب باشد و آن روزنامه را بخرند اما الان آنقدر این سبک تیترزنی ها زیادشده که دیگر بار معنایشان هم جالب نیست و فکر می کنم در جذاب شدن روزنامه ها دیگر کمک نمی کند چون کاملا کلیشه ای شده است؛ مخصوصا در میان رزنامه های ورزشی، دیگر این سبک تیترها به وفور دیده می شود.»

به گفته فرهنگی، معمولا این سبک تیترزنی هایی که بازی با کلمات است در مواقع خاص جواب می دهد و تکرار آن به دفعات زیاد از جذابیت آن کم می کند: «در روزنامه های اسپانیایی معمولا دیده ام که یکسری از نشریات آنها با این سبک بازی کلمات، تیتر می زنند اما برای بازی ها و اتفاقات خاص این کار را می کنند و در روزهای عادی به همان شکل استانداردی که یک روزنامه وظیفه اش اطلاع رسانی است، عمل می کنند. این در حالی است که در روزنامه های ورزشی داخلی، این روند کاملا شکل عادی به خود گرفته و آنقدر تکراری شده که کاملا می تواند بعد از یک بازی پیش بینی کرد که روزنامه ها قرار است فردا چه تیترهایی را کار کنند.»