گر دست فتاده ای بگیری، مردی
خصوصی سازی؛ این شاید تنها فصل مشترک دولت قبل و دولت فعلی است. هواداران فوتبال کشورمان سال‌هاست منتظر خصوصی سازی تیم‌های محبوب شان هستند.
روزنامه قانون: خصوصی سازی؛ این شاید تنها فصل مشترک دولت قبل و دولت فعلی است. هواداران فوتبال کشورمان سال‌هاست منتظر خصوصی سازی تیم‌های محبوب شان هستند. هنوز فراموش نکرده ایم که محمود احمدی نژاد، رئیس دولت قبل، بنرهای بزرگی را سر در ورزشگاه آزادی نصب کرده و دستورش را مبنی بر خصوصی سازی پرسپولیس و استقلال به رخ هواداران کشیده بود. به هرترتیب این خصوصی‌سازی هیچگاه انجام نشد تا نوبت به دولت روحانی برسد. ماه‌ها کش و قوس بر سر خصوصی سازی در نهایت منجر به داستان‌های عجیبی شد. یکی اهلیت نداشت، دیگری پولش را به موقع واریز نکرده بود و برخی هم اساسا برای مطرح شدن شهرت شان پا در این وادی گذاشته بودند.
خصوصی سازی اما هیچگاه انجام نشد تا همه چیز به دست فراموشی سپرده شود. از ماه‌ها پیش بحث واگذاری باشگاه نفت تهران مطرح شده است. زردپوشان متمول تهرانی که این روزها به قول مدیرعامل شان هزینه پرداخت ناهار و شام را هم ندارند، به شدت گرفتار مشکلات مالی هستند و تلاش‌های منصور قنبرزاده ثمری نداشت تا وزیر، دستور واگذاری نفت را بالاخره امضا کند. نفت در آستانه واگذاری قرار گرفته هرچند قنبرزاده مي‌گوید: «این ماجرا یک پروسه زمانبر است و مشخص نیست تا چه زمانی مشکل را حل کند». مشکل اما دقیقا از همین جا آغاز مي‌شود، اساسا خصوصی سازی در سال‌های اخیر هیچگاه سرنوشت خوبی نداشته و تیم‌های خصوصی در سالیان اخیر، راهی جز انحلال و سقوط نداشته اند. در ادامه مروری داریم بر چهار تیمي‌که خصوصی بوده اند ولی هیچگاه توفیقی نداشتند.
شیرین فراز کرمانشاه
ورزش كرمانشاه طي سال‌های گذشته با نام نوظهور «شيرين‌فراز» در ورزش كشور پس از سال‌ها بر سر زبان‌ها افتاد و پس از چند فعاليت نصفه نيمه در رشته كشتي، تيم فوتبال اين باشگاه خصوصي در كمال ناباوري به ليگ برتر صعود كرد. شيرين‌فراز كه خود امتياز تيم «عقاب» تهران را خريداري كرده بود، به واسطه مشكلات سنگين مالي و هزينه‌هاي سرسام آور تيمداري در سطح اول فوتبال ايران در همان سال اول به دسته پايين‌تر سقوط كرد و دلخوشي صدهزار جوان به پايان راه رسيد.
فرمان كريمي، مالك شيرين‌فراز كه از ثروت بي‌مقدارش داستان‌ها ساخته بودند، با نيت خير و با هدف انجام خدمتي به نسل جوان و اغلب بيكار كرمانشاه و البته با هزينه شخصي، بار سنگين تيمداري را به تنهايي به دوش كشيد و ناله‌هاي مددخواهي وي از دستگاه‌هاي دولتي مثل اداره كل تربيت‌بدني و استانداري پاسخي نيافت. به فرمان كريمي قول‌هاي زيادي داده شد و او به دلگرمي همين حرف‌ها و وعده‌ها جلو افتاد و هر چه در حساب بانكي داشت در طبق اخلاص گذاشت و تنها چند بازي از ليگ هفتم فوتبال گذشته بود که متوجه شد پشتش خالي شده و قرار نيست فريادش به جايي برسد. آنها كه از جشن صعود يك تيم از غرب كشور پس از چند دهه به ليگ برتر تريبوني ساختند و سخنراني‌ها كردند، به نداي كمك‌خواهي فرمان محل نگذاشتند. قراردادها به اجرا گذاشته شدند و بازيكنان يك به يك چك‌هاي برگشتي را به بهانه‌اي براي باختن‌هاي متوالي تبديل كردند. شيرين‌فراز كه روي پاي خود و نه با نوك قلم فلان مدير و بهمان مسئول به ليگ برتر رسيده بود، روي هوا معلق ماند تا آيينه‌اي شفاف از عاقبت تيمداري بخش خصوصي در فوتبال ايران به نمايش درآيد.
از هفته هشتم به بعد، نماينده كرمانشاه تا مدت‌ها رنگ برد در بازي رسمي به خود نديد و بازي‌ها به يك سوم انتهايي خود رسيده، مشخص شد كه شيرين فراز گزينه قطعي سقوط است. تیم شیرین فراز کرمانشاه پس از سقوط به لیگ دسته یک (جام آزادگان) در سال ۱۳۹۱ به راهیان کرمانشاه تغییر نام داد. تیم راهیان کرمانشاه همیشه از مدعیان صعود به لیگ برتر بود. راهیان کرمانشاه اما در نهایت و به دلیل تکرار اشتباهات شیرین فراز به لیگ دو سقوط کرد و در ادامه هم امتیازش را به استقلال جنوب واگذار کرد تا فوتبال کرمانشاه، هیچگاه رنگ خوشبختی را نبیند.
استقلال اهواز
شاید قدیمي‌ترین باشگاه خصوصی ایران، همان تیمي‌است که امروز در قعر جدول دست و پا مي‌زند. برادران شفیع زاده طی سال‌های اخیر، هزینه‌های بسیاری را برای تیم قدیمي‌استقلال اهواز پرداخت کردند ولی در نهایت و بعد از یک پرچم اشتباه، قهرمان لیگ برتر نشدند و سال بعد هم تصمیم گرفتند برای این تیم هزینه نکنند تا تیم ریشه دار اهوازی سقوط پشت سقوط را تجربه کند. آنها در نهایت در این فصل به لیگ برتر صعود کردند ولی هیچ مشکلی حل نشد؛ مشکلات مالی گریبان این تیم را گرفت و حتی گفته مي‌شود حدود ۱۰ درصد از قراردادهای برخی بازیکنان این تیم، هنوز پرداخت نشده است. استقلال اهواز در این فصل از رقابت‌های لیگ برتر، کاندیدای اصلی سقوط است و احتمالا با سقوطش دوباره ثابت خواهد کرد که خصوصی سازی، چاره نیست.
استیل آذین تهران
حسین هدایتی با هزینه‌های میلیاردی و جمع آوری گروهی از ستاره‌های تاریخ گذشته فوتبال ایران، تیمي‌را آماده کرد که به کهکشانی‌ها معروف شد. البته تشابه آن با افتخار و موفقیت کهکشانی‌های سایر کشورها، پول خرج کردن رئیس باشگاه بود. استیل آذین که تلاش مي‌کرد به عنوان تیم دوم پرسپولیس لقب بگیرد، ستارگانی همچون علی کریمي‌و مهدوی کیا را هم به خدمت گرفت و در کادر فنی اش از پیشکسوتان پرسپولیس همچون علی پروین، پیروانی، خاکپور، شاهرودی و عابدزاده استفاده کرد. آنها اما هیچگاه رنگ خوشبختی را ندیدند، تیم تحت مدیریت حسین هدایتی که در فصل اول حضورش در لیگ برتر، به عنوان پنجمي‌رسیده بود، در فصل دوم ،یک دوجین ستاره را جذب کرد و در نهایت هم در رتبه آخر قرار گرفت تا چیزی بیش از یک سقوط، عاید این تیم نشود. استیل آذین در نهایت به سمنان منتقل شد و در ادامه هم امتیازش را به برق شیراز واگذار کرد تا به باشگاه‌های تهران برگردد و در همان لیگ، با نام استیل آذین تهران به کار خود ادامه دهد. شاید جالب باشد بدانید که استیل آذین از خرداد ۸۶ تا خرداد ۹۱، ۱۰ بار مربی اش را تغییر داده است.
سیاه جامگان ابومسلم
گفته مي‌شود ابومسلم به دلیل بدهی‌هایی که داشت نامش را تغییر داد تا از زیر بار بدهی‌ها فرار کند، به هر ترتیب این تغییر نام منجر به ایجاد تیمي‌شد تا مشهدی‌ها دوباره به لیگ برتر بازگردند، هرچند آنها پدیده را هم در لیگ داشتند ولی ابومسلم برای مشهدی‌ها همواره تیمی متفاوت و دوست داشتنی بوده است. به هر ترتیب سیاه جامگان در این فصل از رقابت‌های لیگ برتر مشکلات مالی فراوانی دارد، محمدرضا عباسی مي‌گوید هیچگاه مدیری از او به خاطر ایجاد یک باشگاه خصوصی تقدیر نکرده و حتی به تمرینات این تیم هم نیامده است. همه این‌ها را بگذارید در کنار مشکلات مالی فراوان این تیم. عباسی در خصوص این مشکلات گفته است: «متاسفانه دارایی‌های ما املاک است و به دلیل رکود در بازار مسکن نمي‌توانیم آنها را تبدیل به پول نقد کرده و بدهی‌هایمان را بدهیم». هرچند رضا شاهرودی درباره او گفته که املاکش مورد دار است و حکم جلبش را هم گرفته ولی به هر ترتیب، به نظر نمي‌رسد که سیاه‌جامگان سرنوشت خوبی را در این فصل و فصل‌های آینده پیدا کند. تیمي‌که آمده بود شادی را به جمع مشهدی‌ها بیاورد حالا خودش غرق در مشکلات است و در انتهای جدول دست و پا مي‌زند.
یک تفاوت مهم
در گذشته، بسياري از باشگاه‌هاي فوتبال را مالكان ثروتمند يا سياستمداران اداره مي كردند اما از اوايل دهه ۹۰ ميلادي، به دليل افزايش هزينه به ويژه دستمزد بازيكنان و نياز شديد به منابع مالي جديد، كارشناسان خبره اقتصادي بهترين راه حل را پيوستن باشگاه‌ها به بازار بورس معرفي كردند. در انگلستان، باشگاه تاتنهام اولين باشگاهي بود كه با عرضه سهام خود در سال ۱۹۸۳ بیش از ۳/۳ میلیون پوند به دست آورد. منچستریونایتد نیز در سال ۱۹۹۱ وارد بورس لندن شد و در سال‌های ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۷، ۱۶ باشگاه انگلیسی به بورس راه پیدا کردند. امروزه اغلب باشگاه‌های فوتبال مطرح جهان به شركت‌هاي تجاري حرفه اي و معتبر تبديل شده اند؛ به عنوان نمونه ۲۰ باشگاه مطرح انگلستان در بورس لندن فعاليت دارند و هزاران نفر طرفدار فوتبال، سهامدار اين باشگاه‌ها بوده، از طريق داد و ستد سهام، علاوه بر كسب سود كمك مالي فراواني به باشگاه‌هاي خود مي كنند.
اين شكل اداره باعث شده تا باشگاه ها به دو هدف اصلي خود يعني موفقيت تجاري و موفقيت ورزشي دست يابند. كارشناسان اقتصادي معتقدند مهم ترين مشكلات اقتصاد ايران شامل مالكيت گسترده دولتي، ساختار انحصاري بازار، درونگرايي و عدم تعامل با بازارهاي خارجي است. بديهي است كه وجود اين ايرادهاي ساختاري در اقتصاد بر بسياري صنايع از جمله صنعت فوتبال نيز تأثير داشته است. بنابراين استقرار ساختار رقابتي در اقتصاد كشور بر صنعت فوتبال نيز تأثير مثبت خواهد داشت به نحوي كه شركت‌هاي تجاري براي استفاده تبليغاتي از فوتبال كشور (به علت عموميت آن) با يكديگر رقابت خواهند كرد. بررسي نتايج تحقيقات در اين زمينه نشان مي دهد كه مهم ترين موانع اقتصادي شامل تحقق نيافتن حق پخش تلويزيوني، پرداخت نكردن حق تبليغات دور زمين مسابقه، رعايت نكردن حق مؤلف، درآمد كم بليت فروشي، درآمد كم از محل حاميان مالي، دريافت نكردن حق عضويت، درآمد ناچيز از محل نقل و انتقال بازيكن، شفاف نبودن وضعيت مالي، هزينه نامتناسب با درآمد در زمينه حقوق و مزاياي بازيكنان و مربيان (عدم حاكميت منطق هزينه- فايده)، درآمد كم باشگاه‌ها از محل تبليغات و بازرگاني و تراز مالي منفي باشگاه‌هاي فوتبال است.
از آنجا كه در حال حاضر، فوتبال كشور دچار زيان مالي است و ريسك بالايي دارد، جذابيت چنداني براي بخش خصوصي ندارد بنابراين رفع مشكلات اقتصادي باشگاه‌ها ضرورتي انكارناپذير براي موفقيت خصوصي سازي باشگاه‌هاي فوتبال است. به همین دلیل افرادی هم که سراغ فوتبال مي‌آیند، آن را نه صرفا برای کسب درآمد بلکه به آن به چشم راهی برای فرار از پرداخت مالیات، کسب شهرت و قدرت طلبی نگاه مي‌کنند.
پایان
از واگذاری باشگاه نفت به بخش خصوصی به عنوان راه حلی برای مشکلات این تیم یاد مي‌شود، مشکل اما دقیقا از همین جا شروع مي‌شود؛ وقتی راه حل نامعقول است، تجربه نشان داده واگذاری تیم‌ها به بخش خصوصی تنها زمانی مفید خواهد بود که مشکلات ریشه ای حل شود و باشگاه‌ها بتوانند از طریق فوتبال درآمد کسب کنند، تا زمانی که این مشکلات در جذاب ترین ورزش دنیا وجود دارد، وارد نشدن به بخش خصوصی، احتمالا عاقلانه ترین راه حل ممکن است. باشگاه‌هاي فوتبال كشور هنوز به ارزش امور تبليغاتي و بازرگاني پي نبرده اند و تنها به رقابت ورزشي در درون زمين مسابقه فكر مي كنند، در حالي كه باشگاه‌هاي مطرح فوتبال در جهان علاوه بر رقابت ورزشي، در فكر رقابت تجاري و كسب سود نيز هستند. در كشور ما باشگاه‌هاي فوتبال بيشتر ماهيت ورزشي دارند و ماهيت غيرتجاري آنها سبب بي توجهي به اين منبع درآمد با ارزش شده است. نفت امروز زمین خورده است و مسئولان به جای آنکه دستش را بگیرند آن را مي‌رانند تا برود و به سرنوشت سایر تیم‌های خصوصی دچار شود. اینجا انگار مردانگی در نگرفتن دست است.
خصوصی سازی اما هیچگاه انجام نشد تا همه چیز به دست فراموشی سپرده شود. از ماه‌ها پیش بحث واگذاری باشگاه نفت تهران مطرح شده است. زردپوشان متمول تهرانی که این روزها به قول مدیرعامل شان هزینه پرداخت ناهار و شام را هم ندارند، به شدت گرفتار مشکلات مالی هستند و تلاش‌های منصور قنبرزاده ثمری نداشت تا وزیر، دستور واگذاری نفت را بالاخره امضا کند. نفت در آستانه واگذاری قرار گرفته هرچند قنبرزاده مي‌گوید: «این ماجرا یک پروسه زمانبر است و مشخص نیست تا چه زمانی مشکل را حل کند». مشکل اما دقیقا از همین جا آغاز مي‌شود، اساسا خصوصی سازی در سال‌های اخیر هیچگاه سرنوشت خوبی نداشته و تیم‌های خصوصی در سالیان اخیر، راهی جز انحلال و سقوط نداشته اند. در ادامه مروری داریم بر چهار تیمي‌که خصوصی بوده اند ولی هیچگاه توفیقی نداشتند.
شیرین فراز کرمانشاه
ورزش كرمانشاه طي سال‌های گذشته با نام نوظهور «شيرين‌فراز» در ورزش كشور پس از سال‌ها بر سر زبان‌ها افتاد و پس از چند فعاليت نصفه نيمه در رشته كشتي، تيم فوتبال اين باشگاه خصوصي در كمال ناباوري به ليگ برتر صعود كرد. شيرين‌فراز كه خود امتياز تيم «عقاب» تهران را خريداري كرده بود، به واسطه مشكلات سنگين مالي و هزينه‌هاي سرسام آور تيمداري در سطح اول فوتبال ايران در همان سال اول به دسته پايين‌تر سقوط كرد و دلخوشي صدهزار جوان به پايان راه رسيد.
فرمان كريمي، مالك شيرين‌فراز كه از ثروت بي‌مقدارش داستان‌ها ساخته بودند، با نيت خير و با هدف انجام خدمتي به نسل جوان و اغلب بيكار كرمانشاه و البته با هزينه شخصي، بار سنگين تيمداري را به تنهايي به دوش كشيد و ناله‌هاي مددخواهي وي از دستگاه‌هاي دولتي مثل اداره كل تربيت‌بدني و استانداري پاسخي نيافت. به فرمان كريمي قول‌هاي زيادي داده شد و او به دلگرمي همين حرف‌ها و وعده‌ها جلو افتاد و هر چه در حساب بانكي داشت در طبق اخلاص گذاشت و تنها چند بازي از ليگ هفتم فوتبال گذشته بود که متوجه شد پشتش خالي شده و قرار نيست فريادش به جايي برسد. آنها كه از جشن صعود يك تيم از غرب كشور پس از چند دهه به ليگ برتر تريبوني ساختند و سخنراني‌ها كردند، به نداي كمك‌خواهي فرمان محل نگذاشتند. قراردادها به اجرا گذاشته شدند و بازيكنان يك به يك چك‌هاي برگشتي را به بهانه‌اي براي باختن‌هاي متوالي تبديل كردند. شيرين‌فراز كه روي پاي خود و نه با نوك قلم فلان مدير و بهمان مسئول به ليگ برتر رسيده بود، روي هوا معلق ماند تا آيينه‌اي شفاف از عاقبت تيمداري بخش خصوصي در فوتبال ايران به نمايش درآيد.
از هفته هشتم به بعد، نماينده كرمانشاه تا مدت‌ها رنگ برد در بازي رسمي به خود نديد و بازي‌ها به يك سوم انتهايي خود رسيده، مشخص شد كه شيرين فراز گزينه قطعي سقوط است. تیم شیرین فراز کرمانشاه پس از سقوط به لیگ دسته یک (جام آزادگان) در سال ۱۳۹۱ به راهیان کرمانشاه تغییر نام داد. تیم راهیان کرمانشاه همیشه از مدعیان صعود به لیگ برتر بود. راهیان کرمانشاه اما در نهایت و به دلیل تکرار اشتباهات شیرین فراز به لیگ دو سقوط کرد و در ادامه هم امتیازش را به استقلال جنوب واگذار کرد تا فوتبال کرمانشاه، هیچگاه رنگ خوشبختی را نبیند.
استقلال اهواز
شاید قدیمي‌ترین باشگاه خصوصی ایران، همان تیمي‌است که امروز در قعر جدول دست و پا مي‌زند. برادران شفیع زاده طی سال‌های اخیر، هزینه‌های بسیاری را برای تیم قدیمي‌استقلال اهواز پرداخت کردند ولی در نهایت و بعد از یک پرچم اشتباه، قهرمان لیگ برتر نشدند و سال بعد هم تصمیم گرفتند برای این تیم هزینه نکنند تا تیم ریشه دار اهوازی سقوط پشت سقوط را تجربه کند. آنها در نهایت در این فصل به لیگ برتر صعود کردند ولی هیچ مشکلی حل نشد؛ مشکلات مالی گریبان این تیم را گرفت و حتی گفته مي‌شود حدود ۱۰ درصد از قراردادهای برخی بازیکنان این تیم، هنوز پرداخت نشده است. استقلال اهواز در این فصل از رقابت‌های لیگ برتر، کاندیدای اصلی سقوط است و احتمالا با سقوطش دوباره ثابت خواهد کرد که خصوصی سازی، چاره نیست.
استیل آذین تهران
حسین هدایتی با هزینه‌های میلیاردی و جمع آوری گروهی از ستاره‌های تاریخ گذشته فوتبال ایران، تیمي‌را آماده کرد که به کهکشانی‌ها معروف شد. البته تشابه آن با افتخار و موفقیت کهکشانی‌های سایر کشورها، پول خرج کردن رئیس باشگاه بود. استیل آذین که تلاش مي‌کرد به عنوان تیم دوم پرسپولیس لقب بگیرد، ستارگانی همچون علی کریمي‌و مهدوی کیا را هم به خدمت گرفت و در کادر فنی اش از پیشکسوتان پرسپولیس همچون علی پروین، پیروانی، خاکپور، شاهرودی و عابدزاده استفاده کرد. آنها اما هیچگاه رنگ خوشبختی را ندیدند، تیم تحت مدیریت حسین هدایتی که در فصل اول حضورش در لیگ برتر، به عنوان پنجمي‌رسیده بود، در فصل دوم ،یک دوجین ستاره را جذب کرد و در نهایت هم در رتبه آخر قرار گرفت تا چیزی بیش از یک سقوط، عاید این تیم نشود. استیل آذین در نهایت به سمنان منتقل شد و در ادامه هم امتیازش را به برق شیراز واگذار کرد تا به باشگاه‌های تهران برگردد و در همان لیگ، با نام استیل آذین تهران به کار خود ادامه دهد. شاید جالب باشد بدانید که استیل آذین از خرداد ۸۶ تا خرداد ۹۱، ۱۰ بار مربی اش را تغییر داده است.
سیاه جامگان ابومسلم
گفته مي‌شود ابومسلم به دلیل بدهی‌هایی که داشت نامش را تغییر داد تا از زیر بار بدهی‌ها فرار کند، به هر ترتیب این تغییر نام منجر به ایجاد تیمي‌شد تا مشهدی‌ها دوباره به لیگ برتر بازگردند، هرچند آنها پدیده را هم در لیگ داشتند ولی ابومسلم برای مشهدی‌ها همواره تیمی متفاوت و دوست داشتنی بوده است. به هر ترتیب سیاه جامگان در این فصل از رقابت‌های لیگ برتر مشکلات مالی فراوانی دارد، محمدرضا عباسی مي‌گوید هیچگاه مدیری از او به خاطر ایجاد یک باشگاه خصوصی تقدیر نکرده و حتی به تمرینات این تیم هم نیامده است. همه این‌ها را بگذارید در کنار مشکلات مالی فراوان این تیم. عباسی در خصوص این مشکلات گفته است: «متاسفانه دارایی‌های ما املاک است و به دلیل رکود در بازار مسکن نمي‌توانیم آنها را تبدیل به پول نقد کرده و بدهی‌هایمان را بدهیم». هرچند رضا شاهرودی درباره او گفته که املاکش مورد دار است و حکم جلبش را هم گرفته ولی به هر ترتیب، به نظر نمي‌رسد که سیاه‌جامگان سرنوشت خوبی را در این فصل و فصل‌های آینده پیدا کند. تیمي‌که آمده بود شادی را به جمع مشهدی‌ها بیاورد حالا خودش غرق در مشکلات است و در انتهای جدول دست و پا مي‌زند.
یک تفاوت مهم
در گذشته، بسياري از باشگاه‌هاي فوتبال را مالكان ثروتمند يا سياستمداران اداره مي كردند اما از اوايل دهه ۹۰ ميلادي، به دليل افزايش هزينه به ويژه دستمزد بازيكنان و نياز شديد به منابع مالي جديد، كارشناسان خبره اقتصادي بهترين راه حل را پيوستن باشگاه‌ها به بازار بورس معرفي كردند. در انگلستان، باشگاه تاتنهام اولين باشگاهي بود كه با عرضه سهام خود در سال ۱۹۸۳ بیش از ۳/۳ میلیون پوند به دست آورد. منچستریونایتد نیز در سال ۱۹۹۱ وارد بورس لندن شد و در سال‌های ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۷، ۱۶ باشگاه انگلیسی به بورس راه پیدا کردند. امروزه اغلب باشگاه‌های فوتبال مطرح جهان به شركت‌هاي تجاري حرفه اي و معتبر تبديل شده اند؛ به عنوان نمونه ۲۰ باشگاه مطرح انگلستان در بورس لندن فعاليت دارند و هزاران نفر طرفدار فوتبال، سهامدار اين باشگاه‌ها بوده، از طريق داد و ستد سهام، علاوه بر كسب سود كمك مالي فراواني به باشگاه‌هاي خود مي كنند.
اين شكل اداره باعث شده تا باشگاه ها به دو هدف اصلي خود يعني موفقيت تجاري و موفقيت ورزشي دست يابند. كارشناسان اقتصادي معتقدند مهم ترين مشكلات اقتصاد ايران شامل مالكيت گسترده دولتي، ساختار انحصاري بازار، درونگرايي و عدم تعامل با بازارهاي خارجي است. بديهي است كه وجود اين ايرادهاي ساختاري در اقتصاد بر بسياري صنايع از جمله صنعت فوتبال نيز تأثير داشته است. بنابراين استقرار ساختار رقابتي در اقتصاد كشور بر صنعت فوتبال نيز تأثير مثبت خواهد داشت به نحوي كه شركت‌هاي تجاري براي استفاده تبليغاتي از فوتبال كشور (به علت عموميت آن) با يكديگر رقابت خواهند كرد. بررسي نتايج تحقيقات در اين زمينه نشان مي دهد كه مهم ترين موانع اقتصادي شامل تحقق نيافتن حق پخش تلويزيوني، پرداخت نكردن حق تبليغات دور زمين مسابقه، رعايت نكردن حق مؤلف، درآمد كم بليت فروشي، درآمد كم از محل حاميان مالي، دريافت نكردن حق عضويت، درآمد ناچيز از محل نقل و انتقال بازيكن، شفاف نبودن وضعيت مالي، هزينه نامتناسب با درآمد در زمينه حقوق و مزاياي بازيكنان و مربيان (عدم حاكميت منطق هزينه- فايده)، درآمد كم باشگاه‌ها از محل تبليغات و بازرگاني و تراز مالي منفي باشگاه‌هاي فوتبال است.
از آنجا كه در حال حاضر، فوتبال كشور دچار زيان مالي است و ريسك بالايي دارد، جذابيت چنداني براي بخش خصوصي ندارد بنابراين رفع مشكلات اقتصادي باشگاه‌ها ضرورتي انكارناپذير براي موفقيت خصوصي سازي باشگاه‌هاي فوتبال است. به همین دلیل افرادی هم که سراغ فوتبال مي‌آیند، آن را نه صرفا برای کسب درآمد بلکه به آن به چشم راهی برای فرار از پرداخت مالیات، کسب شهرت و قدرت طلبی نگاه مي‌کنند.
پایان
از واگذاری باشگاه نفت به بخش خصوصی به عنوان راه حلی برای مشکلات این تیم یاد مي‌شود، مشکل اما دقیقا از همین جا شروع مي‌شود؛ وقتی راه حل نامعقول است، تجربه نشان داده واگذاری تیم‌ها به بخش خصوصی تنها زمانی مفید خواهد بود که مشکلات ریشه ای حل شود و باشگاه‌ها بتوانند از طریق فوتبال درآمد کسب کنند، تا زمانی که این مشکلات در جذاب ترین ورزش دنیا وجود دارد، وارد نشدن به بخش خصوصی، احتمالا عاقلانه ترین راه حل ممکن است. باشگاه‌هاي فوتبال كشور هنوز به ارزش امور تبليغاتي و بازرگاني پي نبرده اند و تنها به رقابت ورزشي در درون زمين مسابقه فكر مي كنند، در حالي كه باشگاه‌هاي مطرح فوتبال در جهان علاوه بر رقابت ورزشي، در فكر رقابت تجاري و كسب سود نيز هستند. در كشور ما باشگاه‌هاي فوتبال بيشتر ماهيت ورزشي دارند و ماهيت غيرتجاري آنها سبب بي توجهي به اين منبع درآمد با ارزش شده است. نفت امروز زمین خورده است و مسئولان به جای آنکه دستش را بگیرند آن را مي‌رانند تا برود و به سرنوشت سایر تیم‌های خصوصی دچار شود. اینجا انگار مردانگی در نگرفتن دست است.
ارسال نظر