حرص و طمع، چهره دیگر فوتبال حرفه‌ای

فرهنگستان فوتبال: نام کریستیانو رونالدو، ژوزه موریینو و مسعود اوزیل این روزها بار دیگر فضای رسانه‌ای را به تصرف خود در آورده است. اما این بار به خاطر حرص و طمع زیاد و نه کارنامه درخشان‌شان در گستره ورزش. اینکه نخبگان جهان ورزش و هنر مرتکب تخلف مالیاتی می‌شوند، درآمدهای خود را پنهان می‌کنند و با راه‌اندازی بنیادهای عجیب و غریب یا ایجاد شرکت‌های غیرواقعی در این یا آن کشور از پرداخت مالیات درآمدهای خود شانه خالی می‌کنند، پدیده جدیدی نیست. نکته جدید این بار ابعاد این تخلفات است که توسط شماری از رسانه‌های اروپایی فاش شده است.

بزرگترین افشاگری تاریخ ورزش

یک پرتال افشاگری به نام "فوتبال لیکس" راه‌اندازی شده است. پس از انتشار اوراق پاناما، حال از تخلفات مالیاتی نخبگان فوتبال پرده برداشته‌اند. "فوتبال لیکس" در افشاگری خود ۱۸ میلیون و ۶۰۰ هزار سند در اختیار رسانه‌ها قرار داده است. مجموعه اطلاعاتی به بزرگی حدود ۲ ترابایت. این بزرگترین افشاگری تخلفات مالیاتی تاریخ ورزش دنیاست. ۶۰ خبرنگار از ۱۲ موسسه خبری اروپا مشغول بررسی این اسناد هستند. در عین حال، شبکه همکاری‌های مشترک تحقیقاتی اروپا EIC نیز اسناد را بررسی می‌کنند. این اسناد خبر از تخلفات میلیونی نخبگان جهان فوتبال می‌دهند.

یکی از رسانه‌هایی که در تیم بررسی این اسناد مشارکت دارد، هفته نامه آلمانی "اشپیگل" است. اشپیگل افشاگری‌های پرتال "فوتبال لیکس" را به عنوان گزارش اصلی این شماره خود تعیین کرده است. بر اساس این گزارش مفصل، هیچ دلیل و مدرکی دیده نشده که حکایت از ناصحیح بودن اسناد منتشر شده داشته باشد. بدیهی است که بررسی ۱۸ میلیون سند کاری زمان‌بر است. اما همین گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌ها خبر از فرار مالیاتی کلان ستارگان فوتبال جهان می‌دهد.

مسی، رونالدو و تخلفات مالیاتی

بزرگترین حریف آنان، اداره مالیات است. اینکه رونالدو، اوزیل، یا حتی ژوزه مورینیو چقدر درآمد دارند، پرسشی است که پاسخ روشنی ندارد. اما حال روشن شده است که آنان بخش زیادی از درآمدهای تبلیغاتی خود را از نگاه اداره مالیات پنهان کرده‌اند. این خلاصه خبری است که این روزها جنجال برانگیز شده است. تعداد کسانی که در جهان فوتبال اقدام به فرار مالیاتی کرده‌اند، بسیار زیاد است. از لیونل مسی تا پپه، از ریکاردو کاروالیو تا جیمز رودیگرز و در صدر آن‌ها ستاره فوتبال اروپا، کریستیانو رونالدو.

سال ۲۰۱۴ اسم لیونل مسی بر سر زبان‌ها افتاد. نه به خاطر درخشش او در زمین، بلکه به خاطر فرار مالیاتی. می‌گفتند که در اثر تخلف مالیاتی میلیون‌ها یورو به جیب زده است. خودش و پدرش در این تخلفات مالیاتی نقش داشته‌اند. موضوع بر سر ۴ میلیون یورو بود و عاقبت دادگاه او را وادار به پرداخت ۲ میلیون یورو جریمه کرد.

حال پس از افشاگری "فوتبال لیکس" روشن می‌شود که تخلفات مالیاتی مسی در قیاس با شماری دیگر از نخبگان جهان فوتبال عددی نبوده است. حتی مربیانی چون ژوزه مورینیو، تخلفات مالیاتی‌شان بیش از لیونل مسی بوده است. در مورد کریستیانو رونالدو موضوع بر سر ده‌ها میلیون یورو تخلف مالیاتی است. آن‌هم در بازه زمانی کوتاهی پس از سال ۲۰۱۴.

باورش سخت است. کسانی دست به تخلف مالیاتی می‌زنند که چهره دیگری از خود در صحنه ورزش به نمایش می‌گذارند. جهان هواداران فوتبال بیش از یک میلیارد و پانصد میلیون نفر جمعیت دارد؛ هوادارانی که برای ستایش این نخبگان تقریبا حاضرند دست به هر کاری بزنند. و نخبگانی که مظهر اخلاق ورزشی هستند. درآمد سالیانه ‌بسیاری از این‌ها، حتی بدون محاسبه درآمدهای تبلیغاتی به میلیون‌ها یورو بالغ می‌شود. اما حرص و طمع و زیاده‌خواهی مهار نشده، این ستاره‌های پردرآمد را بر آن می‌دارد که با تخلفات مالیاتی میلیون‌ها دلار دیگر بر درآمد میلیونی خود بیافزایند.

در آنسوی جهان ورزش

اینکه حرفه اصلی کسی مثل رونالدو توپ زدن برای تیم باشگاهی‌اش یا تیم ملی کشورش است را فراموش کنیم. اصل درآمد او ربطی به حرفه اصلی‌اش ندارد. او مدت‌هاست که بدل به ستاره کارزار تبلیغاتی این یا آن کمپانی شده است. درآمدهای تبلیغاتی کریستیانو رونالدو بالغ بر ده‌ها میلیون یورو در سال می‌شود. یعنی دو، سه برابر آن چیزی که حرفه اصلی‌اش برای او در پایان سال به ارمغان می‌آورد.

بر اساس افشاگری‌های "فوتبال لیکس"، رونالدو در واپسین روزهای سال ۲۰۱۴ درآمدی تبلیغاتی بالغ بر ۶۳ میلیون و ۵۰۰ هزار یورو داشته بدون آنکه یک سنت مالیات بپردازد. بدون دادگاه، بدون واهمه از تعقیب حقوقی و حتی بدون ذره‌ای عذاب وجدان، از مزایای مالیاتی آن زمان کشور اسپانیا استفاده کرده است.

حال به واسطه افشاگری‌های پرتال "فوتبال لیکس" همه جهان متوجه تخلفات مالیاتی رونالدو شده‌اند. رونالدو نه تنها در سال ۲۰۱۴ نزدیک به ۶۴ میلیون یورو درآمد تبلیغاتی داشته، بلکه حتی امتیاز فعالیت‌های تبلیغاتی خود را برای سال‌های ۲۰۱۵ تا سال ۲۰۲۰ به بهای ۷۵ میلیون یورو واگذار کرده است و کار را طوری سامان داده که این مبلغ کلان همان اواخر سال ۲۰۱۴ به حساب او واریز شود، تا از مزایای مالیاتی اسپانیا در آن سال استفاده کند. حال ماموران مالیات فعالیت‌های او را زیر ذره‌بین برده‌اند.

میلیون‌ها یورو درآمد چند ساعت

درآمد سالانه و ورزشی رونالدو نزدیک به ۳۹ میلیون یورو اعلام شده است. اما اینکه واقعا درآمد این نابغه فوتبال در سال چقدر است، روشن نیست. تنها یک فقره از درآمدهای تبلیغاتی رونالدو: شرکت تویوتا صرفا به منظور استفاده تبلیغاتی از تصویر او، برای شش ساعت و ۴۵ دقیقه، مبلغ ۱ میلیون و ۹۰۰ هزار دلار پرداخت کرده ‌است. بنا بر محاسبه هفته‌نامه "اشپیگل"، درآمد رونالدو از این فعالیت تبلیغاتی در حدود دقیقه‌ای ۴۷۰۰ دلار بوده است. تویوتا با پرداخت این پول تنها حق استفاده از این عکس‌ها را برای مدت ۱۳ ماه و آن‌هم در کشورهای خاورمیانه و چند کشور دیگر بدست آورده است. مثلا در چین رونالدو برای خودروسازی هوندا تبلیغ می‌کند.

تاسیس بنیادها و شرکت‌های مجازی

ژوزه مورینو هم پول‌هایش را در بانکی واقع در سوئیس واریز می‌کرده. به حساب یک شرکت مجازی در یکی از کشورهای حوزه کارائیب. این شرکت شامل صرفا یک صندوق پستی می‌شده است. از حساب این شرکت مجازی پول به حساب بنیادی در آنسوی جهان، یعنی در نیوزیلند واریز می‌شده است. این راهکار پیچیده برای پنهان کردن منبع و مقصد پول بوده است.

سایر نخبگان جهان فوتبال هم از شیوه‌های کمابیش مشابهی استفاده کرده‌اند. باز کردن حساب در کشورهای دور افتاده. مثلا حساب‌های ریکاردو کاروالیو و پپه و به موازات آن‌ها جیمز رودریگرز، آقای گل بازی‌های جام جهانی برزیل. هر سه برای رآل مادرید توپ می‌زنند، یعنی ثروتمندترین باشگاه ورزشی جهان. باشگاهی با بالاترین سطح پرداخت‌ها.

اما درآمدهای کلان این ورزشکاران از حرص و طمع‌شان برای کسب درآمد بیشتر نکاسته است. مسعود اوزیل هم پیش از انتقال خود از شکاف‌های مالیاتی اسپانیا برای فرار مالیاتی خود استفاده کرده بود. البته اوزیل مثل سایر ستارگان رآل پول خود را به یکی از بهشت‌های مالیاتی منتقل نکرده بود، اما طبق تشخیص اداره مالیات اسپانیا حال باید ۲ میلیون یورو مالیات بیشتر از آن چیزی بپردازد که پیش از انتقال پرداخت کرده است.