تاریخچه ممنوعیت زنان از ورزشگاه شیرودی تا آزادی

روزنامه شرق: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی برگزاری مسابقات ورزشی برای مدتی معلق بود و اولین بازی بعد از انقلاب هم در شرایط امنیتی و با حضور مأموران مسلح برگزار شد. آقای محمد شریعتمداری که امروز به‌عنوان وزیر صنعت، معدن و تجارت به مجلس معرفی شده و از طرفداران وقت پرسپولیس بود، با موتور ١٢٥ هوندا به استادیوم می‌آمدند. شور انقلابی به‌گونه‌ای بود که ممانعت‌هایی برای پوشیدن شورت ورزشی وجود داشت و برخی از بازیکنان مانند محمود حقیقیان، بازیکن تیم ملی آن زمان با گرمکن بازی کردند. در زمان آقای حسین آبشناسان بازی‌ها برگزار و طرح جلوگیری از بازی بازیکنان بالای ٢٧ سال در فوتبال اجرا شد، در این فضا کم‌کم خود خانم‌ها هم به استادیوم نیامدند و تفکیکی بین ورزش و حضور زن‌ها ایجاد شد.

قبل از انقلاب و همچنین اوایل انقلاب زنان به صورت معمولی وارد استادیوم‌ها می‌شدند اما بعد از تصویب قانون حجاب، کم‌کم زنان وارد استادیوم‌ها نشدند و بعد از آن‌ هم دیگر آنها را به آن محیط ورزشی راه ندادند. اما این ممنوعیت هیچ‌گاه به صورت رسمی اعلام نشد. از آنجا که در فضاهای تک‌جنسیتی معمولا ادبیاتی به کار گرفته می‌شود که مناسب بیان عمومی نیست، کم‌کم در استادیوم‌ها هم با شرایط فرهنگی نامناسبی روبه‌رو شدیم. برخی که شاهد وضعیت بحران‌آمیز استادیوم‌ها بودند، مطلوب‌شدن فضای استادیوم را وابسته به حضور زنان دانستند. به عقیده این افراد با آزادشدن ورود زنان، فضای فرهنگی استادیوم هم بهتر خواهد شد. از سوی دیگر ورود زنان به استادیوم هم وارد مطالبات خود خانم‌ها شد. برای مثال یکی از دختران دانشجوی دانشگاه تهران در سال ١٣٦٣ شرط بسته بود که آن زمان وارد استادیوم می‌شود. این خانم آن‌قدر مقابل در استادیوم شیرودی ایستاد و با مسئولان صحبت و اصرار کرد که او را به قسمت وی‌آی‌پی بردند و گفتند همان گوشه طوری که کسی او را نبیند، بازی را تماشا کند. آن زمان برخوردها با زنان هنوز حذفی نشده و با زنانی که مایل به حضور در استادیوم بودند، محترمانه برخورد می‌شد. بعد از حضور این دانشجو در این بازی با افرادی که اجازه ورود این خانم را داده بودند، برخورد شد. در واقع رسما از همان وقت ورود زن‌ها ممنوعیت پیدا کرد. با افزایش برخوردها هم دختران علاقه‌مند به فوتبال با لباس مبدل به ورزشگاه می‌آمدند. به خاطر دارم سال ١٣٧٥ در ورزشگاه آزادی همراه آقای مهدی اربابی، رئیس هیئت فوتبال وقت استان تهران و مسئول برگزاری مسابقات لیگ، خانمی را از بین تماشاچی‌ها شناسايي کردند. یکی از مأموران با تندي با او برخورد كرد و دختر با مقاومت زیاد مقابل مأمور ایستاده بود. خدابیامرز آقای شیرازی، خبرنگار شبکه خبر که در سقوط هواپیمای ٣٣٠ شهید شدند، از این صحنه فیلم‌برداری کرد و با اصرار نیروی انتظامی قول داد این فیلم را منتشر نکند. مقامات بالاتر هم با فردی که آن زن را مورد ضرب‌وشتم قرار داده بود، برخورد کردند.

پیش از انقلاب زنان تماشاچی فوتبال را اغلب اعضای خانواده، دوستان بازیکنان یا بازیکنان تیم‌های هما و دیهیم (تیم‌های فوتبال زنان) تشکیل می‌دادند. وقتی آنها وارد استادیوم می‌شدند، دیگر با مشکلات فرهنگی روبه‌رو نمی‌شدیم. آن زمان زنان عمدتا در صندلی‌های تاشو فلزی ارج بخش وی‌آی‌پی و جلوي زمین می‌نشستند و بازی را می‌دیدند. بعد از انقلاب هم برخی از معدود زنان به‌خصوص در بازی‌های استقلال و پرسپولیس با پوشاندن سر و رنگ‌کردن صورت خود وارد استادیوم می‌شدند. کم‌کم با افزایش محدودیت‌ها فرهنگ غالب افرادی که به استادیوم می‌آمدند، تغییر کرد. اغلب آنها عموما بی‌هیچ ابایی هر حرف رکیکي را مي‌زدند و هر رفتاری را که می‌خواستند در فضای کاملا مردانه انجام می‌دادند و رفتار همین افراد بهانه ممنوعیت ورود زنان به استادیوم شد. در مقابل، بعد از انقلاب اسلامی هم تلاش‌هایی برای ورود زنان به ورزشگاه صورت گرفت اما برخی فکر می‌کردند حذف ممنوعیت ورود زنان به استادیوم را می‌توان با حرف و مصوبه انجام داد اما امروزه هم از لحاظ فرهنگی و هم از لحاظ اعتقادی محدودیت‌هایی در این زمینه اعمال می‌شود. اگر مسائل اجتماعی را با جمع‌بندی کارشناسی به مراجع دینی ارائه و راه‌حلی برای مشکلات فرهنگی ورزشگاه ضمیمه کنیم، می‌توان راه ورود خانواده‌ها به ورزشگاه را باز کرد.

برای مثال در اولین دوره جام باشگاه‌های فوتسال آسیا که در ساوه برگزار شد، نیمی از استادیوم به زنان اختصاص یافت. همان زمان هم با مخالفت زیادی روبه‌رو شدیم و مسئولان استان نگران درگیری‌ها و مخالفت‌های مراجع بالاتر بودند اما نه‌تنها هیچ اتفاقی نیفتاد بلکه استاندار نامه‌ای را برای تقدیر از ما به رئیس وقت فدراسیون، آقای مهرعلیزاده ارسال کرد. این در حالی بود که بعد از صعود فوتبال ایران به جام جهانی در بازی ایران- استرالیا حوادث ناگواری رخ داد که ادله برخی مخالفان ورود زنان به استادیوم را تقویت کرد. مخالفان با دیدن آن حوادث ادعا می‌کردند این اتفاق‌ها در هر بازی دیگری برای خانم‌ها تکرار می‌شود. اما ما در سال ١٣٨٥ برای بازی فوتسال جام باشگاه‌های آسیا با فکر و سیاست مسیر ورود و خروج زنان و مردان را به‌گونه‌ای که هیچ تداخلی با هم نداشته باشند، مجزا کردیم. از شرکت اتوبوس‌رانی هم تقاضا کرده بودیم که در قسمت‌های مجزایی به خانم‌ها و آقایان سرویس دهند. حتی یک شعار نامناسب هم در آن زمان داده نشد. بعد از آن در تمام بازی‌های آن جام، زنان توانستند در استادیوم حضور داشته باشند. برای همین در بازی‌های ایران و سوریه هم اگر ما با برنامه و درنظرگرفتن آسیب‌شناسی‌ها تصمیمی را برای رفع ممنوعیت ورود زنان بگیریم، مشکلی ایجاد نخواهد شد.