«هواداری» به چه قيمتی؟

آی اسپورت: داستان کری‌خوانی هواداران پرسپولیس و استقلال در سال‌های اخیر وارد فاز تازه‌ای شده است. با گسترش اینترنت در جامعه و پیدایش صفحات مجازی فراوان، کری‌خوانی‌ها از استادیوم‌ها و محافل خانوادگی به فضای مجازی رسیده. کانال‌های بسیاری در تلگرام و صفحات متعددی در اینستاگرام با نام هواداری پرسپولیس و استقلال در حال فعالیت هستند. بدون اینکه مشخص شود مسئول یا ادمین این کانال‌ها و صفحات چه کسانی هستند اما مرزهای کری‌خوانی در ورزش (به‌ویژه فوتبال) کجاست؟ کجاها باید کری خواند؟ چه کسانی باید کری بخوانند؟ کری‌های یک آدم معمولی با آدمی که معروف است باید مثل هم باشد؟ یادآوری نتایج سال‌های گذشته، یادآوری رکوردهای تیم‌ها، پیش‌بینی نتایج بازی‌های آینده و... جزء مواردی هستند که می‌توان آنها را در دسته کری‌خوانی‌های سالم قرار داد. در طرف مقابل تسمخر ظاهر و اسم بازیکنان، فحاشی به بازیکنان و خانواده‌شان، توهین به اقوام و... هم جزء کری‌خوانی‌های ناسالم هستند. متأسفانه در فوتبال ایران در سال‌های اخیر کری‌های ناسالم به‌طور باورنکردنی‌ای افزایش پیدا کرده‌اند و در عوض از کری‌های مؤدبانه و سالم خبری نیست. کری‌‌خوانی‌های تحریک‌کننده تبعات بسیار تلخ و خطرناکی دارند و ممکن است در درازمدت به نفرت‌های محلی، شهری، قومی و حتی میهنی منجر شود.

آتشی که میناوند روشن کرد

آخرین مورد از کری‌خوانی‌های تحریک‌کننده چند روز پیش در تلویزیون مشاهده شد؛ جایی‌که مهرداد میناوند، پیشکسوت باشگاه پرسپولیس و تیم ملی ایران در برنامه‌ای تلویزیونی حضور داشت. او به خواست مجری برنامه باید در مورد عکس افرادی که در نمایشگر استودیو می‌دید، خیلی کوتاه نظر می‌داد. میناوند با دیدن عکس احمدرضا عابدزاده بلافاصله از لفظ «عقاب آسیا» که یک شعار همه‌گیر و همه‌پسند است استفاده کرد اما او در ادامه درباره علیرضا منصوریان از لفظ مناسبی استفاده نکرد و کلمه‌ای را به‌کار برد که در نازل‌ترین سطح کری‌خوانی‌ها از آن استفاده می‌شود. هر چند در ابتدا به نظر می‌رسید که او به‌خاطر رابطه دوستانه‌اش با سرمربی استقلال خیلی احساس راحتی کرده بود. میناوند لحظاتی بعد هم گفت که به نظرش منصوریان مربی خوبی نیست. میناوند اما با دیدن عکس سیدمهدی رحمتی واکنش چندان جالبی نشان نداد. ابتدا گفت نظری ندارد اما کمی بعدتر از لفظی استفاده کرد که اصلا خوشایند نبود و کاملا جزء کری‌خوانی‌های توهین‌آمیز و غیر‌مؤدبانه محسوب می‌شود. با انتشار فایل چند ثانیه‌ای این برنامه در فضای مجازی، بازتاب‌ شروع شد. هجوم طرفداران استقلال به صفحه شخصی میناوند و توهین‌ها به این بازیکن باورکردنی نبود. هر چند میناوند اگر کمی متوجه موقعیتی که دارد بود هیچ وقت در تلویزیون آن حرف‌ها را نمی‌زد. او البته مدتی پیش‌تر هم در برنامه «خندوانه» گوشه‌ای از سطح پایین کری‌خوانی‌هایش را نشان داده بود اما اتفاقی که اخیرا افتاد به‌هیچ‌وجه پذیرفتنی نبود. شدت‌گرفتن توهین‌‌ها به میناوند باعث واکنش او شد. اما متأسفانه این واکنش هم خوب نبود. او در صفحه‌اش از کسانی که به هواداران استقلال خط دادند تا به صفحه او حمله کنند، انتقاد کرد. میناوند در بخش دیگری از این پست نوشت که اگر در ۲۰ برنامه دیگر هم حضور پیدا کند باز هم همین حرف‌ها را خواهد زد چون توهینی به کسی نکرده است. این عقیده میناوند است اما تعدادی از طرفداران پرسپولیس که کم هم نبودند هم از این کار پیشکسوت خودشان ناراحت شده بودند. همین مسئله نشان می‌دهد که کری‌‌های میناوند برخلاف نظر خودش توهین‌آمیز بوده است.

تیترهای تأسف‌بار رسانه‌های هواداری

ریشه این اتفاقات البته در جاهای دیگری است. روزنامه‌های هواداری دو باشگاه پرسپولیس و استقلال متأسفانه در‌این‌زمینه عملکرد فاجعه‌آمیزی دارند. به جرأت می‌شود گفت که روزی نیست که این دو روزنامه در تیترهایشان به باشگاه رقیب اهانت نکنند. کار به جایی رسیده که این دو روزنامه علنا اشتباهات گفتاری و نوشتاری اعضای رقیب را روی جلدشان به سخره می‌گیرند. این رفتار واقعا از یک رسانه (هرچند عنوان رسانه هواداری را یدک بکشد) اصلا پذیرفتنی نیست. بارها این مسئله از طرق مختلف به مسئولان این باشگاه‌ها گوشزد شده اما کوچک‌ترین تغییری در رفتار این دو رسانه دیده نمی‌شود. هواداران این دو تیم هم وقتی می‌بینند که رسانه‌های هواداری‌شان آزادانه ارکان تیم رقیب را به سخره می‌گیرند به خودشان اجازه می‌دهند رفتارهای بدتری داشته باشند و بی‌پرده‌تر توهین کنند. مشخص نیست این مسئله تا کی ادامه خواهد داشت اما با ادامه این روند اصلا امیدی به بهبود اوضاع وجود ندارد.

به اموات هم رحم نمی‌کنند

یکی دیگر از اتفاقاتی که در روزهای اخیر جو موجود بین هواداران دو تیم را متشنج کرده ماجرای اهانت به هادی نوروزی، کاپیتان فقید پرسپولیس است. ماجرا البته از فرودگاه تبریز و یک روز پیش از بازی پرسپولیس و تراکتورسازی شروع شده بود؛ جایی‌که فحاشی عده‌ای در فرودگاه به بازیکن مرحوم پرسپولیس، محمود خوردبین و علی پروین و طرفداران این تیم را آزرده‌خاطر و عصبانی کرد. با این اتفاقات برخورد مناسبی نشد و متأسفانه این توهین‌ها در هفته بعدی هم ادامه پیدا کرد. در بازی دو تیم استقلال و تراکتورسازی در ورزشگاه آزادی عده‌ای از هواداران دو تیم شعارهای توهین‌آمیزی علیه نوروزی سر دادند. این اتفاق درحالی افتاد که تا قبل از این بازی هواداران استقلال نه‌تنها هرگز اهانتی به مرحوم نوروزی نکرده بودند بلکه در موارد بسیاری با طرفداران پرسپولیس همکاری و همیاری مناسبی داشتند؛ البته شعارها در این بازی فقط مربوط به نوروزی نبود. هواداران دو تیم بارها علیه تیم رقیب و داور بازی هم شعارهایی دادند که مسئولان پخش بازی ناچار شدند صدای ورزشگاه را ببندند؛ البته این اتفاق فقط مربوط به این بازی نیست. تقریبا در همه بازی‌هایی که در ورزشگاه‌های مختلف کشور برگزار می‌شود می‌توانیم صدای شعارهای توهین‌آمیز و آزاردهنده را بشنویم. اصلا یکی از دلایل افت تعداد هواداران حاضر در ورزشگاه‌ در سال‌های اخیر همین مسئله است. خیلی‌ها برای اینکه این شعارهای مشمئز‌کننده را نشنوند ترجیح می‌دهند در منزل بمانند. واقعیت هم این است که تحمل این فضا برای خیلی‌ها از جمله والدین سخت است. تا چه زمانی می‌شود گوش‌های بچه‌ها را در هنگام فحاشی‌ها و شعارهای زننده محکم گرفت؟

افراط و تعصبِ کاسه‌های داغ‌تر از آش

باید این سؤال را از هواداران افراطی تیم‌ها پرسید که تعریف هواداری از یک تیم چیست؟ آیا صرف علاقه و تعصب فراوان به یک تیم این اجازه را صادر می‌کند که به باشگاه رقیب توهین کنیم؟ حقیقت این است که فوتبالدوستان ایرانی در موضوع «هواداری» هم مثل خیلی از موضوعات دیگر دچار افراط و تفریط شده‌اند. این حسی که بین هواداران تیم‌ها نسبت به هم وجود دارد و گاهی به نفرت و بیزاری تنه می‌زند بین بازیکنان دو تیم هم وجود ندارد. تعداد زیادی از بازیکنان این دو تیم با هم رفاقت نزدیک دارند. سند می‌خواهید؟ همین ماجرای حقوق و مطالبات بازیکنان. فکر می‌کنید مثلا بازیکنان پرسپولیس از کجا می‌فهمند که استقلالی‌ها چند درصد دریافتی از باشگاه داشته‌اند؟ یا برعکس بازیکنان استقلال چطور از ریز جزئیات قرارداد دوستانشان در پرسپولیس خبردار می‌شوند؟ این حس دشمنی که هواداران سرخابی نسبت به رقیب دارند واقعا بین بازیکنان دو تیم دیده نمی‌شود. به نظر می‌رسد برخی هواداران این دو تیم که متأسفانه تعدادشان کم هم نیست در‌این‌زمینه هم برداشت مناسبی ندارند و در تعصب نشان‌دادن به تیمشان کاسه داغ‌تر از‌ آش شده‌اند. اما در پایان خوب است به این فکر کنیم که آیا اساسا فوتبال و چیزی به اسم «هواداری» ارزش این همه توهین و ناسزا را دارد؟ کدام‌یک از آنهایی که در فوتبال ایران از دنیا رفتند و ماندگار شدند (مثلا ناصر حجازی، منصور پورحیدری، همایون بهزادی، سیروس قایقران و...) این رفتارها را تأیید می‌کردند؟ کدام‌یک از بزرگان و شخصیت‌های محترم و دوست‌داشتنی حال حاضر فوتبال ایران موافق چنین فضایی در استادیوم‌ها هستند؟ برای همه ما حتی همان کسانی که فحاشی می‌کنند مشخص است که با ادامه این روند، اتفاق خوبی در فوتبال ایران نمی‌افتد اما اینکه کسی کاری برای تغییر اوضاع نمی‌کند هم عجیب و تأسف‌بار است.