از سیر تا پیاز یک پیراهن!

روزنامه شرق: همه‌چيز از فضاي مجازي شروع شد؛ طرحي به‌عنوان طرح پيراهن تيم ملي در جام جهاني دست‌به‌دست چرخيد تا اينکه رفته‌رفته به باور عموم رسيد که اين پيراهن، پيراهن اصلي تيم ملي در جام جهاني خواهد بود. حتي برنامه‌اي مثل «حالا خورشيد» هم آن را برجسته کرد و به آن پرداخت. اگرچه در همان ساعات اوليه بعد از انتشار، بسياري از ورزشي‌نويسان خبر دادند که طرح یادشده، طرح نهايي پيراهن ايران در جام جهاني نيست، ولي باز با سرعت بالايي دست‌به‌دست شد و بسياري از کاربران با به‌سخره‌گرفتن آن، اين پيراهن را زشت‌ترين پيراهن ممکن در جام جهاني توصيف کردند. کار حتي تا جايي بالا گرفت که علي کريمي هم که دنبال‌کننده‌هاي زيادي در شبکه مجازي دارد، اين پيراهن را منتشر و آن را مسخره کرد، اما روز گذشته فدراسيون فوتبال که در دوره تاج به‌ندرت درباره مسائل مختلف و حواشي پيش‌آمده صحبت مي‌کند بيانيه‌اي تندوتيز خطاب به برنامه حالا خورشيد نوشت و توضيح داد که پيراهن‌هاي رونمايي‌شده، پيراهن ايران در جام جهاني نيست. با‌اين‌حال اين توضيح هم نتوانست مانع از انتقادهای زياد به نبود شفافيت در قرارداد فدراسيون فوتبال با کمپاني آديداس شود. «شرق» براي چندمين‌بار در ماه‌هاي گذشته به نکاتي درباره پيراهن‌هاي تيم ملي اشاره مي‌کند که در اين ميان مي‌تواند تا حدودي برطرف‌کننده ابهامات موجود باشد.

چرا آديداس؟

اينکه فدراسيون فوتبال ايران سراغ آديداس رفت، دليل مشخصي داشت: تيم ملي پيراهن‌هاي غيراستاندارد «جيووا» را مي‌پوشيد که با انتقاد بسيار زيادي از سوي ملي‌پوشان و البته کارلوس کي‌روش همراه شد. کي‌روش که همواره بر جزئيات تأکيد می‌کند، گفت ايران براي جام جهاني پيشِ‌رو بايد پيراهن آبرومندانه‌اي بپوشد. اين‌طور شد که مسئولان وقت کميته بازاريابي خيلي سريع باب مذاکره با مسئولان آديداس را پيش گرفتند تا با اين کمپاني به‌عنوان «اسپانسر» همکاري کنند. با به‌هم‌خوردن قرارداد با جيووا، مسئولان فدراسيون فوتبال از «بازار» پيراهن‌هاي آديداس را تهيه کردند و هم‌زمان نیز داستان قرارداد اسپانسري با اين کمپاني آلماني را پيش بردند. آديداس انتخاب شد، چون ايران و کي‌روش مي‌خواستند تيم ملي در جام جهاني پيراهن شايسته‌اي داشته باشد و ماجراي اردوي قبل از جام جهاني برزيل رخ ندهد؛ در اردوي قبل از اعزام به برزيل پيراهن‌هاي آل‌اشپورت ايران قلابي و بي‌کيفيت از آب درآمد!

تغيير کاربري از «اسپانسر» به «تجاري»

در شرايطي که مسئولان فدراسيون فوتبال خبر دادند قرارداد يک‌ساله‌اي با آديداس بسته‌‌اند و اين کمپاني «اسپانسر» ايران در جام جهاني است به‌ناگاه خبر رسيد آديداس با ايران همکاري حرفه‌اي نخواهد داشت و فقط به ايران لباس «مي‌فروشد!» اتفاقي غيرمنتظره که صداي بسياري از منتقدان را درآورد؛ اما پشت پرده اين داستان چه بود؟ ماجرا به دستورالعمل وزارت صنعت، معدن و تجارت برمي‌گشت که به‌دليل حمايت از کالا و کارگر ايراني هر کمپاني‌ای که قصد همکاري با ايراني‌ها در زمينه پوشاک را داشته باشد وادار به توليد بخشي از محصولاتش در ايران مي‌کرد. به عبارت ساده اگر ايران مي‌خواست با آديداس همکاري «اسپانسري» داشته باشد، اين کمپاني بايد بخشي از توليداتش را به ايران مي‌آورد و در اين کشور فعاليت مي‌کرد. موضوعي که صد البته با مخالفت اين کمپاني عريض‌و‌طويل روبه‌رو شد. آنها با «عجيب‌دانستن» چنين بندي حاضر به همکاري «اسپانسري» با ايران نشدند و فقط به ايران توصيه کردند که مي‌توانند لباس‌هاي اين کمپاني را بخرند. البته اين «خريدن» هم با سازوکاري همراه شد؛ به اين معني که ٧٠ درصد به ايران تخفيف دهند و آن وقت از پول فروش پيراهن‌هاي اصلي ايران در جام جهاني، ٣٠ درصدي را که فدراسيون پول داده، پس بگيرد. به همين سادگي قرارداد «اسپانسري» جايش را به قرارداد «تجاري» داد و اين کمپاني سرشناس آلماني از چنگ ايران گريخت.

چرا برند ديگري انتخاب نشد؟

پس از همکاري‌نکردن فدراسيون با برند «جيووا» و اعلام اين نهاد براي همکاري با برندهاي سرشناس دنيا، بسياري از برندهاي ديگر از جمله ٣٦٠، جيووا و لي‌نينگ، حاضر به همکاري با فدراسيون فوتبال ايران شدند، ولي ايران که به برندهاي بزرگ‌تري فکر مي‌کرد با آديداس وارد مذاکره شد؛ آن‌هم مذاکره از پايين به بالا! در کش‌وقوس همان مذاکرات بود که تيم ملي با پيراهن اين برند در رقابت‌هاي انتخابي جام جهاني به ميدان رفت و به فيفا اعلام کرد برندي که ايران در جام جهاني مي‌پوشد آديداس است. اين اعلام و بازي‌کردن با آن پيراهن‌ها قبل از اين بود که فدراسيون متوجه شود بندي قانوني سر راهش را گرفته و نمي‌تواند با آديداس به‌عنوان «اسپانسر» همکاري کند. اين‌طور شد که فدراسيون در نهايت مجبور شد با همان پيراهن‌هاي آديداس به جام جهاني برود؛ يعني پيراهن را بخرد و به جام جهاني برود.

تکليف يوز چه مي‌شود؟

فدراسيون‌نشين‌ها سرمست از اينکه قرارداد خوبي با آديداس خواهند بست، خيلي سريع وعده دادند که يوز ايراني روي اين پيراهن طراحي خواهد شد، ولي آديداس خيلي زود با اين موضوع مخالفت کرد. فدراسيون به‌دنبال اين بود که با طراحي اوليه يوز را برگرداند، ولي آديداس به فدراسيون گفته بود با چنين پيشنهادي کيفيت لباس‌ها پايين مي‌آيد. در واقع اين کمپاني به فدراسيون گفته بود طراحي يوز بايد به‌گونه‌اي باشد که به بافت لباس آسيبي نرسد. در نتيجه به وقت بيشتري نياز است. قرار بود يوز روي پيراهن ايران باشد، اما زماني که قرارداد اسپانسري جايش را به قرارداد تجاري داد، موضوع «يوز» هم خود‌به‌خود منتفي شد. در واقع براي آديداس صرف ندارد براي تيمي که قرار نيست اسپانسرش باشد وقت بگذارد و يوز را روي پيراهن بنشاند.

چرا پيراهن‌هاي ساده؟

حالا که مسئولان فدراسيون فوتبال مي‌گويند پيراهن‌هاي ايران براي جام جهاني ساده است و طرح خاصي ندارد، باز هم صداي بسياري از دوستداران فوتبال درآمده است؛ با توجه به اتفاقاتي که در بالا به آن اشاره شد، طبيعي است که پيراهن‌هاي ايران در جام جهاني «ساده» باشد؛ چون اصولا قرارداد اسپانسري‌اي منعقد نشد که آديداس بخواهد طرح ويژه‌اي بزند. البته اين سادگي دليل بر بي‌کيفيت‌بودن يا زشتي پيراهن نخواهد بود و از طرفي دليلي بر «طرح‌نداشتن» هم نمي‌شود. همين که لوگوی ايران با يک‌سري رنگ‌های حتي ساده، به‌کار برده شود، به اين معني است که آديداس اين پيراهن‌ها را براي تيم ملي ايران در جام جهاني طراحي کرده است. در همين جام جهاني ٢٠١٨ کافي است به پيراهن دو تيم ملي عربستان و کره جنوبي که کمپاني نايکي آنها را طراحي کرده است، نگاه شود تا مشخص شود سادگي هم مي‌تواند جذابيت‌هاي خاص خودش را داشته باشد.

ضعف فدراسيون

در پرونده پيراهن تيم ملي نمي‌شود فدراسيون را چندان هم غيرمقصر دانست؛ درست است که آنها معتقدند از آديداس تخفيف گرفته‌‌اند، ولي بايد گفت که کار چندان «شاقي» هم نکرده‌‌اند چون اصولا اين نوع همکاري بيشتر به سود آديداس بوده است. همين روز گذشته بود که مهدي مهدوي‌کيا، ملي‌پوش سابق ايران در توييتر خبر داد که از دو کمپاني نايکي و آديداس براي تيم‌هاي آکادمي‌اش با ٦٠ درصد تخفيف خريد مي‌کند. خريد پيراهن براي يک آکادمي، آن هم با ٦٠ درصد تخفيف، نشان مي‌دهد که فدراسيون در پرونده لباس‌ها ضعف زيادي نشان داده است. شايد مسئولان فدراسيون همان بند وزارتي را بهانه کنند که مانع از همکاري‌شان با آديداس شده ولي مي‌شد با يک رايزني بسيار ساده، شرايط تيم ملي ايران در جام جهاني را مستثني کرد و قرارداد اسپانسري با آديداس بست. اتفاقي که از قرار معلوم خود مسئولان فدراسيون هم بدشان نمي‌آمد که رخ دهد!