به احترام «آژاکس» و فوتبال نوین و زیبایش

خبرآنلاین: رقابتهای اروپایی در هفته های اخیر حاوی نشانه های روشنی از تغییر سبک فوتبال است. فوتبالی نوین مبتنی بر هجوم سراسری و طرح ریزی مداوم حمله؛ که برخلاف یک یا دو دهه قبل، دفاع همه جانبه را تماماً به چالش کشیده است.

تا همین چند سال پیش طراحی دفاع چند لایه (مشهور به دفاع اتوبوسی)، به شدت مد روز بود. این مدل فوتبال ابتدا با قهرمانی یونان در جام ملتهای اروپای سال ۲۰۰۴ بر سر زبانها افتاد. یونان با مربیگری اتوری هاگل آلمانی و بهره مندی از دفاع سختگیرانه و چند لایه، توانست پرتغال میزبان را در بازی فینال، ناباورانه شکست دهد. این فوتبال با کشتن خلاقیت فردی و زیبایی این ورزش، دفاع صرف را به نمایش می گذاشت؛ به نحوی که توپ و میدان را به حریف سپرده و فوتبال مالکانه و خلاق را فدای نتیجه می کرد.

این روش بازی، با حداقل گل - که عموماً هم از روی ضربات ایستگاهی به ثمر می رسید -معروف بود. بنابراین در چنین فوتبالی، ضربات ایستگاهی - به جای تاکتیک های شناور و متنوع هجومی - مهمترین راه رسیدن به گل به شمار می رفت.

بعدها ژوزه مورینیوی پرتغالی در تیم اینترمیلان سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰، همین سبک را در پیش گرفت و با تکیه بر چنین فلسفه ای، سه گانه سال ۲۰۱۰ را فتح کرد. (سری آ، جام حذفی و لیگ قهرمانان اروپا). کاری که در تاریخ فوتبال واقعاً از عهده هر مربی بر نمی آید.

کارلوس کی روش هم از رهبران این سبک دفاعی است. کما اینکه دیدیم در ۸ سال حضور در ایران، چگونه با لایه های سنگین دفاعی - به ویژه در برابر حریفان قوی تر - به میدان می رفت و عملاً زیبایی فوتبال ایرانی را تقریباً به ورطه نابودی کشاند. گرچه از حق نگذریم، توانست اصول دفاع منطقی را به فوتبال ما بیاموزد. چیزی که همواره از ضعف های ساختاری فوتبال ایرانی بود.

اما این روزها بعد از گذشت حدود ۱۰ سال از غلبه آن سبک، شاهدیم که فرم نوین فوتبال با حضور بازیکنان جوان تر و مربیان نوآور و نواندیش، شکل گرفته و رو به گسترش است. تعدد گل ها در بازی های مرحله یکچهارم نهایی و نیمه نهایی لیگ قهرمانان اروپا به خوبی نمایانگر رویکرد جدید و هجومی در فوتبال امروزی است. جالب آنکه رخداد کم نظیر حضور همزمان ۴ تیم انگلیسی در فینال دو جام معتبر اروپایی - که به بازی های زیبا و شناور با گل های زیاد معروفند - دلالت کامل بر تغییر نگرش و فرم فوتبال در این روزها دارد.

در این سبک جدید، نه تنها هافبک های دفاعی، که حتی مدافعان هم وظایف هجومی و توپ رسانی دارند. دفاعِ صرف و زیر توپ زدن تقریباً از بین رفته و رویکرد عمومی، حمله است و هجوم به سوی دروازه حریف برای ثبت حداکثر گل و گرفتن نتیجه. دراین مسیر اما، آنچه که کمی فدا شده، همان دفاع و گل نخوردن است. ولی در عوض، زیبایی وصف ناپذیر و رویایی فوتبال، دوباره بازگشته است.

نگاهی اجمالی به همین دو بازی نیمه نهایی هر دو لیگ اروپایی در شب های گذشته، به روشنی نشانگر عرایض فوق است. به عنوان مثال، نگاه کنیم به بازی سه شنبه شب آژاکس و تاتنهام در زمین آژاکس؛ جایی که تیم میزبان دو گل هم در همان نیمه نخست به اندوخته یک گله قبلی خود افزود و در مجموع دو بازی رفت و برگشت، سه هیچ جلو افتاد.

در حالی که پیش بینی می شد در ادامه بازی شاهد عقب کشیدن آژاکس و دفاع صرف برای حفظ نتیجه باشیم، اما سرمربی تیم از فلسفه خود دست نکشید و به قیمت خوردن دو گل پیاپی، باز هم دستور حمله داد. جالب آنکه بعد از این دو گل هم آژاکس عقب ننشست؛ در حالی که با همین نتیجه هم به فینال می رفت و از طرفی یک گل دیگر از تاتنهام، رویای بیست و سه ساله آژاکس برای حضور در فینال اروپا را نقش بر آب می کرد.

جالب آنکه قبل از گل ویرانگر و کشنده دقیقه ۵+۹۰ تاتنهام (که حکم صعود به فینال را به دلیل گل زده بیشتر در خانه حریف امضاء کرد)، آژاکس همچنان با دو حمله پیاپی برق اسا در دقایق اضافی بعد از ۹۰، تا آستانه گل های بیشتر هم پیش رفت که می توانست کار تاتنهام را یک سره کند. اما همین رویکرد سبب باز شدن خط دفاعی خسته و سنگینش در دقیقه ۹۵ شد.

آژاکس دوست داشتنی از فلسفه اش عقب نکشید. او به قیمت مرگ رویاهایش، قربانی این اندیشه شد تا فوتبال، "رویایی" بماند. به احترام این آژاکس کلاهمان را بر می داریم.