اعدامی هایی که در لحظه آخر بخشیده شدند

برترین ها: بیشترین تعداد اعدام در ایران متعلق به جرائم مربوط به قاچاق مواد مخدر است. اما بخشی از اعدام‌ها بر اساس قانون قصاص صورت می‌گیرد که در این موارد شاکی خصوصی در مورد سرنوشت قاتل تصمیم‌گیری می کند.

قصاص نفس در قانون ایران برای مجازات قتل عمد در نظر گرفته شده و اجرای آن از حقوق ولی‌دم (صاحب خون) محسوب می‌شود. ولی‌دم می‌تواند آن را ببخشد و یا به حاکم شرع واگذار کند.

در این صورت است که پدر یا جد پدری اگر فرزند خود را بکشد قصاص نمی‌شود و تنها به پرداخت دیه (خون‌بها) و تعزیر محکوم می‌شود.

تعزیر برای حکم قتل عمد از سه تا هفت سال زندان است. به این معنا که اگر قاتل توسط ولی دم یا اولیای دم بخشیده شود، دادگاه می‌تواند بین سه تا هفت سال قاتل را به زندان محکوم کند.

بر اساس قانون جزای اسلامی، اجرای حکم اعدام می‌تواند توسط اولیای دم و یا فردی که از سوی آنها مشخص می‌شود، اجرا گردد.

در همین حال برخی فعالان مدنی و چهره‌های سرشناس هنر و ورزش در ایران تلاش کرده‌اند تا در برخی پرونده‌های قصاص نفس، رضایت خانواده‌های شاکیان را کسب کنند؛ تلاشی که در برخی موارد موفق بوده است.

به گزارش رسانه‌ها در ماه‌های گذشته ده‌ها نفر با رضایت شاکیان از مجازات اعدام رهایی یافته‌اند. ایسنا در اسفند ۹۲ از بخشش هشت جوان در استان گلستان با تلاش سازمان زندان‌های این استان و رضایت شاکیان خبر داده بود.

از اسفند ۹۲ تا فروردین ۹۳ نیز پنج نفر در شهرستان نیشابور از قصاص نفس متهمان گذشت کردند. در ۱۷ اردیبهشت امسال نیز یک معلم محکوم به اعدام در آذربایجان شرقی با رضایت خانواده مقتول پس از ۱۱سال حبس بخشیده شد.

در همین ماه یک اعدامی نیز در استان سیستان بلوچستان با پیگیری مسئولان قضایی و معتمدان و ریش سفیدان محلی از اعدام رهایی یافت. هفته اول اردیبهشت در ارومیه نیز روحانیون، روسای عشایر و اعضای شورای حل اختلاف توانستند رضایت بی قید و شرط اولیای دم را بگیرند و طناب دار را از گردن یک محکوم باز کنند.

در فروردین ۹۳ با تلاش مدیر و مددکاران زندان اراک و مسئولان قضایی استان مرکزی پس از ۱۵ سال رضایت خانواده یک مقتول برای بخشش قاتل کسب شد. بر اساس گزارش‌ها در سال گذشته نیز ۱۳ مورد رضایت از اولیای دم با تلاش مسئولان قضایی استان مرکزی کسب شده است.

روایت اول

شاید بتوان گفت تب تلاش برای بخشش محکومان به اعدام با طرح این موضوع در برنامه پربیننده تلویزیونی ۹۰ در ۲۵ فروردین ماه امسال بالا گرفت. برای اولین بار برای بخشش یک محکوم به اعدام در یک برنامه تلویزیون سراسری تلاش‌هایی صورت گرفت که موفق بود.


خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا در جلوگیری از اعدام یک جوان در شهرستان نور استان مازندران بسیار موثر بود. خبرنگاران این خبرگزاری توجه عادل فردوسی‌پور، مجری برنامه نود را به این حادثه جلب کردند.


تصمیم سامره علی‌نژاد، مادر عبدالله حسین‌زاده که در سال ۸۶ در یک نزاع خیابانی کشته شده بود، در بخشش قاتل فرزندش نه تنها در ایران که در رسانه‌های جهان نیز بازتاب گسترده‌ای یافت. وی می‌گوید: «سیلی را که زدم آرام شدم. گفتم به خاطر آسیبی که به من زدی تنبیهت کردم و بعد هم با شوهرم طناب را از گردن او بیرون آوردیم. مردم خیلی خوشحال بودند و کف زدند و گریه کردند. من این بخشش را هدیه کردم به مردم نور.»


نرگس جودکی، خبرنگار ایرانی لحظات بخشش متهم را اینگونه روایت می‌کند: «این مراسم با اعدام‌های دیگر فرق دارد. کسی با موبایل عکس و فیلم نمی‌گیرد. انگار همه مردم شهر در تلاشند تا هر کدام سهمی در این نتیجه داشته باشند. "ولیا و حافظا و قاعدا و ناصرا …" به جز یک پسر نوجوان هیچ کودکی در این میدان نیست.»


مریم خانم دست را بالا می‌برد و بر صورت جوان سیلی می‌زند. بغض هفت ساله جوان می‌ترکد. زخم هفت ساله، شرم هفت ساله نمایان می‌شود. "من کوچک شما هستم. به پدر و مادرم رحم کنید. عمو غنی ببخش. خاله مریم ببخش." غنی و مریم خانم طناب را از دور گردن جوان برمی‌دارند. گریه و التماس آمیخته با ترس جمعیت به حیرت بدل می‌شود. صدای سوت و کف، گریه و خنده در خیابان می‌پیچد و از دیوار زندان می‌گذرد.


«مأموران نیروی انتظامی اشک‌ها را با سرآستین پاک می‌کنند. چشم‌های رئیس زندان می‌درخشد. تمام شد. پایان یک جدال هفت ساله. مردم به امام جمعه شهر تبریک می‌گویند. قنبر قنبری، دادستان شهرستان نور، امید دارد با این بخشش میزان جرایم مرتبط با سلاح سرد در این شهرستان کاهش یابد.»


مادر عبدالله حسین‌زاده با اشاره به تماس علی دایی، امیر قلعه‌نوعی و دیگر چهره‌های ورزشی و هنری برای همدردی با آنها و بخش قاتل فرزندش می‌گوید: «بخشش آرامش زیادی به آدم می دهد.»


روایت دوم

در حالی که حکم اعدام قاتل بابک شکفته، سرباز نیروی انتظامی در حال اجرا بود، بعد از گذشت ۵۵ ثانیه از اجرای این حکم و در حالی که فرد محکوم به اعدام در بالای دار مجازات در حال جان دادن بود با فریاد رضایت از سوی خانواده مقتول از مرگ حتمی نجات پیدا کرد.


بهمن متولد ۱۳۶۳ قاتل بابک شیفته سرباز وظیفه نیروی انتظامی است. این سرباز همراه اکيپ گشت پاسگاه سلطان آباد مشهد به منطقه‌ا‌ی معروف به نهر گناباد واقع در ۲۵ کيلومتری حوالی چناران اعزام شده بود که در عمليات تجسس کشته شد.


سایت فرارو در گزارش این حادثه می‌نویسد: «حالا مردانی که طناب دار را به گردن متهم انداخته بوند، تلاش می‌کنند تا او را از مرگ نجات دهند. مأموری دست‌هایش را داخل طنابی که دور گردن وحید است می‌اندازد ... دست‌هایش زخمی شده، اما برای او نجات وحید مهمتر است...یکی از ماموران اجرای حکم که می‌بیند آمبولانس به سختی در حال پیش آمدن از میان خیل جمعیت است. وحید را روی شانه‌اش می‌گذارد و به طرف آمبولانس می‌دود.»


«لحظاتی بعد وحید روی برانکارد قرار می‌گیرد و ماسک اکسیژن روی دهانش گذاشته می‌شود به این ترتیب پسر جوان در واپسین لحظات به زندگی باز می‌گردد و در حالی که مرگ را مقابل چشمانش می‌دید، بخشیده می‌شود.»


روایت سوم

پسری ۲۲ ساله که مرتکب قتل جوان ۱۷ ساله‌ای شده بود هنگام اجرای حکم مورد بخشش اولیای‌دم قرار گرفت و توسط پدر مقتول از چوبه دار پایین آورده شد.


به نوشته خبرگزاری ایسنا پیگیری‌های امام جمعه قوچان و اهالی فتح آباد رشتخوار موجب شد که خانواده یوسفی مقدم بدون دریافت دیه فرزندشان، رضایت خود را اعلام کنند. رضا یوسفی مقدم، ولی دم، با چشم‌های اشک آلود رضایت خود را اعلام می‌کند.



روایت چهارم

به گزارش وب سایت "مازنی نیوز" طناب دار چند ثانیه مانده به اعدام از گردن محکوم آملی باز شد. خانواده حسن علی‌زاده که هشت سال پیش در درگیری به قتل رسیده بود، با حضور در صحنه اعدام و در حالی که چند ثانیه بیشتر به اجرای حکم باقی نمانده بود بخشش خود را اعلام کردند و دیه ۱۵۰ میلیون تومانی را نیز بخشیدند.


میترا علیزاده ، دختر مقتول در این باره می‌گوید: «من و برادرم برای اجرای حکم قصاص همیشه عجله داشتیم و می خواستیم قاتل پدرمان اعدام شود ولی چند روز قبل از اعدام خوابی دیدم که منجر به رضایت خانواده من در پای چوبه دار شد. در خواب من شخصی آمد و گفت که پول دیه را به یتیمان ببخشید و رضایت دهید.


وی اضافه می‌کند: «در لحظه‌ای که طناب دار را به گردن قاتل آویختند، من به مادرم گفتم که رضایت بدهیم و برادرم نیز از مادرم خواست تا رضایتمان را اعلام کنیم و در همان لحظات نیز آقای طالبی دادستان آمل از ما خواست برای اینکه یک خانواده دیگر عزادار نشوند اگر می‌خواهید، رضایت دهید که مادرم با این پیشنهاد دادستان موافقت کرد و رضایت خودمان را اعلام کردیم.»


تلاش‌هایی که ادامه دارد

گروه‌های بسیاری در ایران برای جلوگیری از اجرای حکم قصاص و ترویج فرهنگ بخشش تلاش می‌کنند. در این میان سینماگران و ورزشکاران سرشناس ایرانی نقش قابل توجهی دارند.

توضیح عکس: فیلم سینمایی طبقه حساس برای نجات دو جوان محکوم به اعدام، با حضور دست‌اندرکاران این فیلم و جمعی از هنرمندان در سینما عصر جدید تهران اکران شد.